Thứ Năm, 7 tháng 5, 2026

SƠ TÂM: “TÌM THẤY SỰ TĨNH LẶNG GIỮA CƠN BÃO”

 Beginner’s Mind: Finding Stillness in the Storm

Tác giả:  Parker Fry
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

 

Beginner’s Mind” hay Sơ Tâmlà một dự án đặc biệt nhằm tập hợp các bài tiểu luận sâu sắc do sinh viên các trường đại học tại Mỹ viết, sau khi tham gia các khóa học học tập trải nghiệm liên quan đến Phật giáo.

Một số tác giả tự nhận mình là Phật tử, trong khi với những người khác, đây là lần đầu tiên họ tiếp xúc với Phật Pháp (Buddhadharma). Tất cả đều chia sẻ những suy ngẫm và ấn tượng về những gì họ đã học được, cách mà trải nghiệm đó tác động đến đời sống của họ, cũng như cách họ có thể tiếp tục thực hành và gắn bó với giáo lý trong tương lai.



“Tìm thấy sự tĩnh lặng giữa cơn bão”

Khi tôi đăng ký khóa học này, mục tiêu của tôi là tập trung vào việc học và đạt điểm cao. Tôi quan tâm đến việc tìm hiểu thêm về Đạo Phật (Buddhism) như một hệ thống triết học, và cách nó khác với những tập quán phương Tây mà tôi đã lớn lên cùng. Nhưng giữa một giai đoạn đầy hỗn loạn của thế giới, tôi không ngờ rằng khóa học này lại có thể chạm đến tôi ở cả phương diện cảm xúc và tinh thần đúng ngay nơi tôi đang đứng. Tuy vậy, nhờ lớp học này, tôi đã học được cách nhìn thế giới với lòng từ bi và sự sáng tỏ đối với mọi thứ xung quanh.

Một trong những điều đầu tiên gây cộng hưởng mạnh với tôi là khái niệm vipassana, hay “tuệ quán”. Thông qua các bài giảng, tài liệu đọc, và những thảo luận ghi chú trên Perusall[1] theo hình thức học tập xã hội, tôi bắt đầu nhận ra rằng chính khổ đau của mình xuất phát từ việc bám víu vào những điều vô thường (tiếng Pali: anicca) và từ cảm giác sai lầm về một bản ngã cố định (tiếng Pali: anatta = vô ngã).

Tôi là người có xu hướng kiểm soát mọi thứ. Tôi cố kiểm soát kết quả, tôi nắm giữ chặt chẽ các mối quan hệ, và tôi đánh giá giá trị bản thân dựa trên thành tích thay vì nhìn mình như một con người toàn vẹn. Nhưng khóa học này đã khuyến khích tôi lùi lại một bước và khảo sát sâu hơn gốc rễ của cách nhìn ấy — không chỉ trong đời sống cá nhân mà còn trong cấu trúc xã hội rộng lớn hơn. Nó thúc đẩy tôi nhìn lại chính mình một cách sâu sắc hơn, đặc biệt là cách tôi định nghĩa giá trị của bản thân.

Một khái niệm khác đã ở lại với tôi là paticcasamuppada (tiếng Pali, “duyên khởi” hay “tính tương thuộc”). Ý niệm này đã thách thức cách tôi nhìn mối quan hệ của mình với thế giới xung quanh. Nó giúp tôi nhận ra rằng không có điều gì tồn tại một cách tách biệt hay độc lập.

Với tư cách là người vốn đề cao sự độc lập và xem thành tựu cá nhân là thước đo giá trị, đây là một nhận thức tôi thật sự cần. Nó đã truyền cảm hứng để tôi vượt ra khỏi chính mình và suy ngẫm về cách tôi đóng góp vào sự phát triển của người khác cũng như hỗ trợ họ trưởng thành.

Những tương tác của tôi, cũng như cách tôi giải quyết xung đột, nhờ vậy trở nên có chủ ý và cân nhắc hơn. Tôi sẽ cố gắng mang điều này vượt ra ngoài phạm vi khóa học, áp dụng vào cả đời sống cá nhân lẫn môi trường nghề nghiệp.

Tiếp theo, việc tìm hiểu về trivisa (tam độc)— tham, sân và si — cũng được gọi là ba gốc bất thiện — là một điểm then chốt đối với tôi.

Tôi bắt đầu nhận ra khi nào ba trạng thái này xuất hiện trong đời sống của mình hoặc của người khác, đôi khi ngay cả khi bản thân không ý thức được. Sự nhận biết này giúp tôi có nhiều lòng trắc ẩn hơn đối với những người thường hành động từ sự giận dữ, đồng thời cũng khuyến khích tôi tự đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho chính mình.

Tôi thậm chí còn nhận thấy chúng ở những người rất gần gũi với tôi, nhưng dần học được rằng tốt hơn là nên giữ sự điềm tĩnh và không cuốn vào “ba độc” này. Dù là trong cách tôi giao tiếp, hỗ trợ người khác, hay đưa ra quyết định cho tương lai, tôi dự định sẽ chuyển hướng về kusala (thiện nghiệp), tức những hành động lành mạnh, thiện lành và có lợi ích.

Ngoài ra, một thay đổi lớn khác nằm ở mối quan hệ của tôi với chánh niệm.

Trước khi tham gia khóa học này, thiền định đối với tôi mang cảm giác bị ép buộc, như một việc “phải làm đúng” nhưng lại không chắc mình đang làm đúng như thế nào. Tuy nhiên, tôi đã nhận ra rằng chánh niệm có thể được tìm thấy ngay trong những công việc thường nhật như đi bộ, dọn dẹp, và nhiều hoạt động khác. Điều này đã giúp tôi giảm bớt áp lực phải làm mọi thứ một cách hoàn hảo.

Giờ đây, tôi tìm kiếm những khoảnh khắc tĩnh lặng giữa nhịp sống bận rộn hằng ngày — điều rất quan trọng khi phải cân bằng giữa học tập, thể thao và các mối quan hệ.

Tôi hiện đang tự hỏi làm thế nào để có thể duy trì cam kết với con đường chánh niệm và lòng từ bi trong một thế giới vốn đề cao tốc độ, cạnh tranh và năng suất — những yếu tố mà bản thân tôi cũng đang phát triển tốt.

Điều này khiến tôi nghĩ rằng nếu được thiết kế thêm cho khóa học trong tương lai, tôi sẽ đưa vào nhiều buổi thiền hướng dẫn hơn. Bởi vì lớp học diễn ra vào cuối buổi chiều, tất cả chúng tôi đều đã trải qua một ngày bận rộn trước khi đến lớp, và một buổi thiền ngắn sẽ rất hữu ích cho mọi người. Những buổi này không cần kéo dài — chỉ cần hai phút để “tạm dừng”, hít thở và thiết lập lại, hoặc kết thúc lớp bằng một bài thiền dẫn để giúp thư giãn và nghỉ ngơi dễ dàng hơn vào ban đêm.

Tôi cũng nghĩ rằng việc đưa các vấn đề thời sự vào thảo luận nhóm sẽ giúp nội dung trở nên gần gũi và thực tế hơn, đồng thời có thể khuyến khích nhiều bạn tham gia trao đổi hơn.

Theo tôi, điểm giao thoa giữa hoạt động xã hội và Phật giáo nhập thế (engaged Buddhism) sẽ là một chủ đề rất thú vị, đặc biệt đối với những người trẻ đang cố gắng cân bằng giữa sự quán chiếu nội tâm và hành động bên ngoài.

Cuối cùng, “tìm thấy sự tĩnh lặng giữa cơn bão” sẽ là lựa chọn của tôi để tóm tắt khóa học này và hành trình học tập của mình trong một câu duy nhất.

Khóa học này đã trang bị cho tôi những kỹ năng để giữ vững sự ổn định trước những điều bất định, buông bỏ nhu cầu kiểm soát, và đối diện với cuộc sống bằng sự tỉnh thức và sáng rõ hơn — đó là lý do tôi rất đồng cảm với câu nói này. Tôi thật sự thích việc được học một hệ tư tưởng mới, khác với cách tôi được nuôi dạy trước đây.

Khi bước tiếp, tôi hy vọng sẽ tiếp tục cố gắng sống theo tinh thần của  Đạo Phật (Buddhism): hiện diện với sự chú tâm tỉnh thức, thực hành hành động đúng đắn, và góp phần xây dựng một thế giới giàu lòng từ bi hơn./.

https://www.buddhistdoor.net/features/beginners-mind-finding-stillness-in-the-storm/

 

 

 

 



[1] Nói đơn giản, thay vì đọc một mình rồi lên lớp thảo luận, Perusall biến việc đọc thành một cuộc trò chuyện tập thể ngay trong lúc đọc.

CHƯƠNG 9: CON MÈO CỦA ĐỨC ĐẠT LAI LẠT MA

Nguyên tác: Dalai Lama’s Cat
Tác giả: David Michie
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển



***

“Cô ấy đang làm cái gì cơ?” Giọng của Tenzin nghe đầy căng thẳng khi ông đang nói chuyện điện thoại. Tôi ngẩng đầu lên khỏi nơi mình đang thiu thiu ngủ — chiếc tủ hồ sơ phía sau ông. Thật chẳng giống Tenzin chút nào, một nhà ngoại giao cầu toàn và lịch thiệp, lại phản ứng với bất cứ điều gì bằng một thái độ gay gắt đến vậy.

Phía bên kia bàn làm việc, tôi thấy vẻ ngạc nhiên thoáng qua trên khuôn mặt của Chogyal.

-“Vâng, dĩ nhiên rồi.”

Tenzin đưa tay chạm vào bức ảnh trong khung bạc đặt trên bàn làm việc. Bức ảnh chụp một người phụ nữ trẻ trong bộ váy đen đang kéo đàn violin với cả một dàn nhạc giao hưởng phía sau. Vợ anh, Susan, từng là một nhạc sĩ vô cùng tài năng khi họ gặp nhau nhiều năm trước tại Đại học Oxford. Đó là chuyện từ trước khi Tenzin chấp nhận công việc suốt đời — trở thành cố vấn về các vấn đề ngoại giao cho Đức Thánh Thiện. Và cũng rất lâu trước khi hai đứa con của họ, Peter và Lauren, ra đời. Lauren hiện mười bốn tuổi — cái tuổi mà Tenzin từng có lần tâm sự với Chogyal là được sinh ra để thử thách lòng kiên nhẫn của các bậc làm cha làm mẹ. Tôi đoán chắc rằng cuộc điện thoại này hẳn là về cô bé.

“Chúng ta sẽ bàn chuyện đó sau.” Tenzin cúp máy.

Đúng như cái cách mà mọi chuyện thường hay ập đến, Tenzin đang phải trải qua một giai đoạn khó khăn về mọi mặt. Bên cạnh tất cả những trách nhiệm cấp bách thường nhật, anh còn đang lên kế hoạch cho việc di dời kho lưu trữ của Đức Thánh Thiện, dự kiến sẽ thực hiện vào tuần tới.

Hơn 60 năm với vô số tài liệu quan trọng đã chất chồng trong căn phòng kế bên; và mặc dù rất nhiều tư liệu đã được quét và sao lưu điện tử, vẫn còn đó rất nhiều hiệp định ngoại giao quan trọng, hồ sơ tài chính, giấy phép và các loại văn bản khác cần phải được lưu giữ cẩn mật.

Tenzin đã sắp xếp một căn phòng bảo mật tại Tu viện Namgyal để làm nơi lưu trữ mới cho hầu hết số tư liệu này. Ông cũng đã lên kế hoạch một cách tỉ mỉ để toàn bộ kho lưu trữ được vận chuyển trong ba ngày liên tiếp — khoảng thời gian mà Đức Thánh Thiện sẽ không tiếp khách, một điều khá hiếm khi xảy ra. Bằng cách đó, sự xáo trộn sẽ được giảm thiểu xuống mức thấp nhất.

Ở hầu hết các tổ chức, những nhiệm vụ kiểu này thường bị xếp vào loại “nhàm chán hành chính”. Thế nhưng tại Jokhang, ngay cả những công việc tầm thường nhất cũng thường ẩn chứa một phẩm chất đầy bất ngờ, như thể đằng sau hoạt động bình dị nhất vẫn còn nhiều điều ý nghĩa hơn những gì mắt thường trông thấy.

Việc di dời kho lưu trữ của Đức Thánh Thiện chính là một minh chứng điển hình cho điều đó. Tenzin đã trình bày sơ lược kế hoạch của mình bên tách trà trong một buổi họp chiều với Đức Đạt-lai Lạt-ma. Ngài đã đồng ý và, trước sự ngạc nhiên của Tenzin, Ngài nói rằng chính mình sẽ đích thân chọn ra những vị tăng sĩ sẽ hỗ trợ cho việc chuyển dời này.

Sáng hôm sau, Đức Thánh Thiện trở về từ buổi hành lễ đầu tiên trong ngày tại chùa cùng hai vị tăng trẻ khỏe mạnh và cường tráng, những người sẽ nhận chỉ dẫn từ Tenzin. Đi cùng ngài còn có hai sa-di nhỏ tuổi với đôi mắt tròn xoe, Tashi và Sashi, thậm chí chưa đến tuổi thiếu niên, những người cứ liên tục đảnh lễ mỗi khi Đức Ngài chỉ cần nhìn về phía họ.

-“Chúng ta đã có các tình nguyện viên cho việc di dời.” Đức Đạt Lai Lạt Ma ra hiệu về phía hai chàng trai trẻ.

-“Và cũng có hai người giúp việc để chăm sóc HHC.”

Nếu Tenzin có chút nào ngạc nhiên trước sự cân nhắc này, ông ta cũng không hề thể hiện ra ngoài. Kế hoạch di dời lưu trữ nào lại không xem việc quản lý mèo là một phần không thể thiếu? Đúng là việc luân chuyển hồ sơ qua văn phòng của các trợ lý hành chính sẽ làm gián đoạn sự lười biếng thường ngày của tôi. Bệ quan sát của tôi sẽ phải được dời đi chỗ khác. Vì vậy, người ta quyết định rằng trong ba buổi sáng nói trên, tôi sẽ được đưa sang phòng dành cho khách ở ngay bên cạnh. Một căn phòng rộng rãi, tràn ngập ánh sáng, với ghế bành và bàn cà phê, có sẵn một tuyển tập báo hằng ngày, và một góc bàn được trang bị máy tính. Đây là nơi mọi người thường chờ trước khi được diện kiến Đức Đạt Lai Lạt Ma.

Đức Đạt Lai Lạt Ma đích thân giải thích những nhiệm vụ mà ngài mong Tashi và Sashi thực hiện. Tôi sẽ được bế rất nhẹ nhàng vào phòng tiếp khách và đặt lên một bệ cửa sổ ở góc phòng, nơi một tấm chăn lông cừu đã được gấp lại và đặt sẵn để tôi sử dụng. Hai chiếc bát, một đựng nước và một đựng bánh quy, phải luôn được giữ sạch và đầy. Nếu tôi muốn xuống lầu, tôi sẽ được đi cùng để đảm bảo tôi không bị ai vô tình giẫm phải. Khi tôi ngủ, các chú tiểu tập sự sẽ thiền gần bên tôi, tụng câu thần chú “Om Mani Padme Hum.”

-“Trên hết”—biểu cảm của Đức Thánh Thiện rất kiên quyết—“các con phải đối xử với cô ấy như các con đối xử với vị lạt ma yêu thích nhất của mình.”

-“Nhưng Ngài chính là vị lạt ma yêu thích nhất của chúng con!” Sashi, người nhỏ tuổi hơn trong số các chú tiểu, buột miệng đầy bộc trực, đưa hai lòng bàn tay lên ngực.

-“Trong trường hợp đó”—Đức Thánh Thiện mỉm cười—“hãy đối xử với cô ấy như thể cô ấy là Đức Đạt Lai Lạt Ma.”

Đó chính là điều họ đã làm, với kiểu tôn kính chân thành mà tôi thường chỉ nhận được ở Café Franc.

Vào cuối buổi sáng đầu tiên đó, khi quay lại văn phòng của trợ lý điều hành, tôi thấy tủ hồ sơ của mình đã được dịch sang một bên của căn phòng. Giống như hầu hết loài mèo, tôi không gì thích hơn một khung cảnh quen thuộc nhưng có một chút thay đổi về hướng nhìn, vì vậy tôi lập tức nhảy lên chiếc tủ để nhìn xuống căn phòng từ một góc nhìn mới lạ.

Đến lúc đó tôi đã quên giọng nói lớn của Tenzin qua điện thoại từ tuần trước đó, nhưng buổi chiều hôm ấy, khi ông ấy kết thúc cuộc trò chuyện với vợ, rõ ràng là có điều gì đó đang làm anh ấy bận tâm. 

Chogyal ngước lên với vẻ dò hỏi đầy cảm thông.

-“Là Lauren,” ông xác nhận. “Tuần trước, Susan bước vào phòng cô và thấy cô ấy đang ngồi trên giường, trông lén lút và giấu thứ gì đó sau lưng. Cô ấy giả vờ mọi thứ đều ổn.

Nhưng Susan biết là không phải vậy.”

-“Lauren dạo này hơi lạ. Cô bé dễ mệt và cảm thấy choáng váng. Cô bé không còn là chính mình nữa. Một buổi sáng, Susan đang hút bụi phòng của Lauren thì phát hiện vài viên đá dưới gầm giường.

Nhiều kích cỡ khác nhau. Susan không thể hiểu nổi. Bà tự hỏi liệu đó có phải là thứ Lauren đã giấu đi không.”

Nhưng tại sao lại giấu đá?

-“Khi Susan hỏi cô ấy về những hòn đá, Lauren bật khóc. Cô ấy mất một lúc mới thú nhận vì cảm thấy xấu hổ. Cô ấy đã ăn đá.”

Chogyal trông rất kinh ngạc.

-“Đá từ ... ?”

Cô cảm thấy một sự thôi thúc kỳ lạ, không thể giải thích được, muốn đi ra khu vườn, tìm một hòn đá và bắt đầu nhai nó.”

-“Tội nghiệp cô bé!”

-“Susan đã đưa cô ấy đi bác sĩ khám. Rõ ràng, tình trạng của cô ấy là không bình thường nhưng cũng không phải là chưa từng xảy ra.

Các cô gái tuổi teen đôi khi thèm ăn phấn, xà phòng và những thứ khác do thiếu hụt dinh dưỡng. Trong trường hợp của cô ấy, là thiếu sắt.”

-“À!” Chogyal hầu như không bỏ lỡ nhịp nào. “Cô ấy ăn chay à?”

Tenzin gật đầu. “Giống mẹ cô ấy.”

-“Có thể cho cô ấy dùng bổ sung sắt không?”

“Như một biện pháp ngắn hạn. Nhưng về lâu dài bác sĩ nói sắt nên đến từ chế độ ăn uống thường ngày của cô ấy. Ông ấy khuyên dùng thịt nạc, lý tưởng là thịt bò. Nhưng cô ấy không chấp nhận.”

“Vì nguyên tắc à?”

-“Cô ấy nói, ‘Tôi không muốn chịu trách nhiệm về việc động vật bị giết! Tại sao tôi không thể chỉ uống một viên bổ sung sắt?’ Susan và tôi rất lo lắng.”

-“Khó thuyết phục một thiếu niên.”

-“Trẻ em ở độ tuổi đó không nghe lời cha mẹ.” Tenzin lắc đầu. “Tôi đang nghĩ đến một giải pháp khác.”

Tôi đã phát hiện ra giải pháp đó là gì hai ngày sau đó. Đó là ngày thứ ba và cũng là ngày cuối cùng của việc di dời kho lưu trữ. Tôi đang chợp mắt trong phòng khách, hai chú tiểu mới trì mật ngôn nhẹ nhàng bên cạnh tôi, khi Tenzin đến cùng Lauren, mang theo cặp sách của cô bé. Cô bé đã học xong các tiết học trong ngày, và vì mẹ cô bé phải ra ngoài, nên cô bé đã đến Jokhang để làm bài tập về nhà. Sự sắp xếp này xảy ra vài lần mỗi năm. Thông thường, cô bé sẽ ngồi trong văn phòng cùng Tenzin và Chogyal, nhưng vì tình hình xáo trộn chung, Tenzin đã bố trí cho cô bé ngồi ở chiếc bàn tại góc phòng khách dành cho khách.

Ít nhất thì đó cũng là câu chuyện che đậy. 

Lấy sách ra, Lauren bắt đầu làm một bài tập tiếng Anh. Cô say mê bài tập đọc hiểu, gương mặt tràn đầy thích thú, thì nửa giờ sau, cánh cửa phòng của Đức Thánh Thiện mở ra, và Ngài bước ra ngoài.

-“Lauren! Thật vui khi gặp con!” Ngài đặt hai lòng bàn tay lên ngực và cúi chào cô. Cô đã đứng dậy khỏi ghế và cũng cúi chào, trước khi ngượng ngùng ôm Ngài.

Đức Thánh Thiện đã biết cô từ khi cô mới sinh ra, và giữa họ có sự ấm áp chân thành.

-“Con khỏe không, con yêu?”

Hầu hết chúng ta đưa ra một câu trả lời lịch sự, mang tính hình thức cho câu hỏi đó. Nhưng có lẽ vì Đức Đạt Lai Lạt Ma là người đặt câu hỏi, hoặc có lẽ vì cách Ngài khiến cô ấy cảm thấy vào khoảnh khắc đặc biệt đó, thay vì câu trả lời quen thuộc, cô ấy nói: “Con bị thiếu sắt, bạch Đức Thánh Thiện.”

-“Ôi! Tôi rất xin lỗi.” Ngài nắm tay cô, ngồi xuống một trong những chiếc sofa và ra hiệu cho cô ngồi bên cạnh. “Một bác sĩ đã nói như vậy sao?” Cô gật đầu.

-“Có thể chữa được không?”

-“Đó mới là vấn đề.” Đôi mắt cô ngập nước. “Ông ấy nói con phải ăn thịt.”

-“À, đúng rồi. Con là người ăn chay.” Ngài nhẹ nhàng vuốt tay cô để an ủi.

-“Ăn chay hoàn toàn luôn là lý tưởng.”

-“Con biết,” cô buồn bã đồng ý.

-“Nếu vì lòng từ bi mà một người có thể hoàn toàn tránh ăn thịt của các sinh vật sống thì đó là điều tốt nhất. Vì vậy, tất cả những ai có thể làm được điều đó nên cân nhắc. Nhưng nếu vì lý do y tế mà con chỉ có thể ăn chay phần lớn thời gian, thì có lẽ con vẫn phải làm như vậy.”

-“Phần lớn thời gian?”

Ngài gật đầu. “Các bác sĩ cũng nói tôi đôi khi phải ăn thịt, vì lý do dinh dưỡng.”

-“Con không biết điều đó.” Cô nhìn Ngài thật kỹ.

-“Ừ. Tôi đã quyết định rằng, dù không thể ăn chay hoàn toàn mọi lúc, tôi sẽ cố gắng theo chế độ ăn chay nhiều nhất có thể nhưng vẫn điều độ. Việc ăn chay hay không ăn chay không nhất thiết phải là trắng hay đen. Chúng ta có thể tìm một điểm trung dung. Đôi khi ăn thịt vì lý do dinh dưỡng, nhưng không cần thiết phải làm điều đó mọi lúc. Mong ước chân thành của tôi là mọi người cũng sẽ cân nhắc làm như vậy.”

Có vẻ như Lauren thậm chí chưa từng nghĩ đến khả năng này.

-“Nhưng sẽ ra sao nếu Ngài không muốn bất kỳ con vật nào bị giết chỉ để bạn có thể ăn?” cô hỏi.

-“Lauren, con có một tấm lòng tốt! Nhưng điều đó là không thể.”

-“Điều đó là có thể với những người ăn chay mà.”

-“Không.” Đức Thánh Thiện lắc đầu. “Ngay cả với họ cũng không.”

Trán cô nhíu lại.

-“Các chúng sinh có tri giác vẫn bị giết ngay cả trong chế độ ăn chay. Khi đất được dọn để tạo không gian trồng trọt, môi trường sống tự nhiên bị phá hủy, và nhiều sinh vật nhỏ hơn bị giết. Sau đó người ta gieo trồng cây, rồi phun thuốc trừ sâu, giết chết hàng nghìn côn trùng. Con thấy đó, rất khó để tránh làm tổn hại đến các sinh vật khác, đặc biệt là liên quan đến thực phẩm.”

Đối với Lauren, người vốn nghĩ rằng ăn chay nghĩa là không có sinh vật sống nào bị tổn hại, đây là một khám phá khó chấp nhận. Sự chắc chắn của cô đang bị lung lay.

“Bác sĩ nói tôi nên ăn thịt nạc, như thịt bò. Nhưng xét trên quan điểm từ bi, nếu buộc phải ăn thịt của một con vật, chẳng phải sẽ tốt hơn nếu ăn một loài như cá sao?”

Đức Thánh Thiện gật đầu. “Ta hiểu điều con đang nói, nhưng có người sẽ nói rằng ăn một con bò lại tốt hơn, vì một con bò có thể cung cấp hơn một nghìn bữa ăn. Một con cá thì chỉ một bữa. Đôi khi cần rất nhiều con tôm, rất nhiều chúng sinh, chỉ cho một bữa ăn.”

Lauren nhìn Đức Đạt Lai Lạt Ma một lúc rất lâu. Cuối cùng cô nói: “Con không biết mọi chuyện lại phức tạp đến vậy.”

 

-“Đó là một chủ đề rất rộng,” Ngài đồng ý. “Con sẽ thấy có những người nói với con rằng chỉ có một con đường duy nhất, chính là con đường của họ, và rằng mọi người khác nên thay đổi quan điểm để giống họ. Nhưng thực ra đây là vấn đề lựa chọn cá nhân. Điều quan trọng là phải đảm bảo rằng các quyết định của chúng ta được dẫn dắt bởi lòng từ bi và trí tuệ.”

Cô gật đầu một cách chân thành.

“Trước khi ăn bất kỳ bữa ăn nào, dù là chay hay mặn, chúng ta nên luôn nhớ đến những chúng sinh đã chết để chúng ta có thể ăn. Đối với họ, mạng sống của họ quan trọng như chính mạng sống của bạn đối với bạn. Hãy nghĩ về họ với lòng biết ơn, và cầu nguyện rằng sự hy sinh của họ sẽ trở thành nhân duyên để họ được tái sinh vào cõi cao hơn — và để bạn được khỏe mạnh, nhằm nhanh chóng, nhanh chóng đạt được giác ngộ hoàn toàn, để có thể dẫn dắt họ đến cùng một trạng thái ấy.”

-“Vâng, thưa Đức Thánh Thiện,” Lauren nói, khẽ tựa vào Ngài.

Trong giây lát, cả căn phòng tràn ngập một ánh sáng ấm áp. Ở góc phòng, gần nơi tôi đang lơ mơ buồn ngủ, hai chú sa-di trẻ, những người đã lắng nghe cuộc trò chuyện, vẫn tiếp tục thì thầm trì tụng thần chú của mình.

Đức Thánh Thiện đứng dậy khỏi ghế sofa, và khi bước ngang qua phòng khách, Ngài nói:

“Càng nhiều càng tốt, chúng ta nên nghĩ rằng tất cả chúng sinh khác đều giống như chính mình. Mỗi chúng sinh đều nỗ lực tìm kiếm hạnh phúc. Mỗi chúng sinh đều muốn tránh mọi hình thức khổ đau. Họ không chỉ là những đối tượng hay vật thể để chúng ta sử dụng cho lợi ích của mình. Con biết đấy, Mahatma Gandhi từng nói: ‘Sự vĩ đại của một quốc gia và tiến bộ đạo đức của nó có thể được đánh giá qua cách đối xử với động vật.’ Thú vị phải không?”

Chiều hôm đó, tôi ở cùng Đức Đạt Lai Lạt Ma, ngồi ở vị trí quen thuộc của mình trên bệ cửa sổ. Có tiếng gõ cửa rụt rè, rồi hai chú sa-di bước vào.

-“Ngài muốn gặp chúng con ạ, thưa Đức Thánh Thiện?” Tashi, chú lớn hơn, hỏi với vẻ hơi lo lắng.

-“Đúng, đúng vậy,” Đức Đạt Lai Lạt Ma mở một ngăn kéo của bàn làm việc và lấy ra hai tràng hạt gỗ đàn hương. “Đây là một món quà nhỏ để cảm ơn các con đã chăm sóc HHC,” Ngài nói.

Mỗi cậu bé nhận lấy một tràng hạt, cúi đầu trang nghiêm tạ ơn.

Đức Thánh Thiện nói vài lời về tầm quan trọng của chánh niệm khi thực hành thiền định, rồi trao cho các cậumột nụ cười từ ái.

Cuộc gặp ngắn đã kết thúc, nhưng hai chú sa-di vẫn đứng yên tại chỗ, trao đổi những ánh nhìn bối rối.

Chỉ khi Đức Đạt Lai Lạt Ma nói: “Các con có thể lui,” Tashi mới lên tiếng bằng giọng nhỏ và hơi run: “Thưa Ngài, con có thể xin hỏi một câu được không ạ?”

-“Đương nhiên rồi,” Ngài đáp, ánh mắt hơi ánh lên vẻ tinh nghịch.

-“Chúng con có nghe điều Ngài nói hôm nay về chúng sinh. Rằng họ không chỉ là những vật thể để sử dụng.”

-“Đúng, đúng vậy.”

“Chúng con có điều muốn thú nhận. Một việc rất tệ mà chúng con đã làm.”

-“Vâng, thưa Đức Ngài,” Sashi chen vào, “nhưng đó là trước khi chúng con trở thành sa-di.”

-“Gia đình chúng con ở Delhi rất nghèo,” Tashi bắt đầu giải thích. “Có một lần, chúng con tìm thấy bốn con mèo con trong một con hẻm và đã bán chúng với giá sáu mươi rupee—”

“—và hai đô-la Mỹ,” Sashi thêm vào.

-“Không ai hỏi gì cả,” Tashi nói.

-“Có lẽ người ta chỉ mua chúng để lấy lông làm áo khoác,” Sashi dè dặt nói thêm.

Trên bệ cửa sổ, tôi đột nhiên ngẩng lên. Tôi có nên tin vào những gì mình đang nghe không? Liệu hai chú sa-di này có thật sự là những kẻ nhỏ bé vô lương tâm từng tàn nhẫn cướp tôi khỏi sự an toàn ấm áp của mái nhà gia đình? Những kẻ đã thô bạo giật tôi và các anh chị em tôi khỏi mẹ khi chúng tôi còn chưa cai sữa? Những kẻ đã đối xử với chúng tôi như hàng hóa không hơn không kém?

Làm sao tôi có thể quên được cách họ đã làm nhục tôi, xô tôi ngã vào vũng bùn, hay cách họ đã thản nhiên lên kế hoạch hủy diệt tôi khi tôi không được bán đi?

Cùng với sự bàng hoàng, một cảm giác oán giận dâng lên trong tôi.

Nhưng rồi một ý nghĩ khác xuất hiện: nếu họ không bán tôi, có lẽ tôi đã chết hoặc phải chịu một cuộc sống khắc nghiệt trong khu ổ chuột ở Delhi. Thay vào đó, giờ đây tôi đang ở đây, là Sư tử Tuyết của Jokhang.

-“Vâng,” Tashi tiếp tục. “Con mèo con cuối cùng đó nhỏ bé, bẩn thỉu và hầu như không thể đi lại.”

-“Chúng con đã định vứt nó đi,” Sashi nói thêm.

-“Con đã bắt đầu gói nó trong giấy báo rồi,” Tashi nói. “Nó trông như gần chết đến nơi.”

-“Rồi,” Sashi nói thêm, “một viên chức giàu có xuất hiện và đưa cho chúng con 2 đô-la. Chỉ đơn giản như vậy.” Niềm phấn khích của khoảnh khắc ấy vẫn còn in đậm trong ký ức của cậu.

Của tôi cũng vậy.

Nhưng cảm xúc của họ về sự việc đã trải qua một sự biến đổi.

-“Chúng con nhận ra rằng mình đã làm một việc rất xấu.” Cả hai đều tỏ ra hối hận. “Chỉ dùng những con mèo con nhỏ bé cho lợi ích riêng của mình.”

-“Ta hiểu,” Ngài gật đầu.

-“Con mèo con nhỏ nhất đặc biệt yếu,” Tashi nói. “Nó rất yếu—” Sashi lắc đầu. “Chúng con được trả rất nhiều tiền, nhưng có lẽ con mèo đó đã chết.”

Hai anh em nhìn Đức Ngài đầy lo lắng, chờ đợi một lời quở trách nghiêm khắc về sự ích kỷ của mình.

Nhưng lời quở trách ấy đã không đến.

Thay vào đó, Đức Đạt Lai Lạt Ma nghiêm trang nói với họ: “Trong giáo Pháp, không có chỗ cho cảm giác tội lỗi. Tội lỗi là vô ích. Không có ý nghĩa gì khi cảm thấy tồi tệ về một việc trong quá khứ mà chúng ta không thể thay đổi. Nhưng sự hối tiếc (hối lỗi) thì có.”

-“Như vậy thì tốt hơn nhiều. Hai con có thật lòng hối hận về việc mình đã làm không?”

-“Thưa có, bạch Ngài,” cả hai đồng thanh đáp.

-“Các con có quyết tâm sẽ không bao giờ làm hại một sinh linh nào theo cách đó nữa không?”

-“Thưa có, bạch Ngài!”

-“Khi các con thực hành lòng từ bi trong lúc thiền định, hãy nghĩ đến những chú mèo con bé nhỏ ấy và vô số sinh linh yếu đuối, mong manh khác đang cần sự chở che và yêu thương của các con.”

Nét mặt của Đức Thánh Thiện dịu lại. “Còn về chú mèo con vô cùng yếu ớt mà các con từng nghĩ có lẽ đã chết ấy, ta tin rằng rồi các con sẽ nhận ra nó đã lớn lên thành một chúng sinh thật xinh đẹp.” Ngài đưa tay ra hiệu về phía tôi đang ngồi trên bệ cửa sổ.

Khi cả hai quay sang nhìn tôi, Tashi thốt lên:

-“Con mèo của Đức Thánh Thiện sao?”

-“Chính một người trong đoàn tùy tùng của ta đã đưa cho các con 2 đô la. Lúc ấy chúng ta vừa trở về từ nước Mỹ, và cậu ấy không có đồng rupee nào cả.”

Họ tiến lại gần tôi, nhẹ nhàng vuốt sau đầu và lưng tôi.

-“Thật là một điều may mắn khi giờ đây tất cả chúng ta đều có được một mái nhà tốt đẹp ở tu viện Namgyal Monastery,” Đức Thánh Thiện nói.

-“Vâng,” Sashi tán đồng. “Nhưng đúng là nghiệp duyên thật kỳ lạ khi suốt ba ngày qua, chúng con lại chăm sóc chính con mèo mà trước đây mình từng bán đi.”

Có lẽ điều đó cũng không hẳn quá kỳ lạ. Người ta tin rằng Đức Đạt Lai Lạt Ma có khả năng thấu thị. Tôi đoán rằng lý do ngài chọn hai vị sa di ấy thực hiện nhiệm vụ đặc biệt đó chính là vì những việc họ đã làm trong quá khứ. Ngài đang cho họ một cơ hội để chuộc lỗi.

“Đúng vậy, nghiệp lực đưa chúng ta vào đủ mọi tình huống không ngờ tới,” Đức Thánh Thiện nói. “Đó cũng là một lý do nữa khiến chúng ta nên đối xử với mọi chúng sinh bằng tình yêu thương và lòng từ bi. Chúng ta không bao giờ biết mình sẽ gặp lại họ trong hoàn cảnh nào. Đôi khi ngay trong chính kiếp sống này.”

***

Thứ Hai, 4 tháng 5, 2026

25 BÀI HỌC CHUYỂN HÓA ĐỜI SỐNG HỌC TỪ ĐỨC PHẬT

25 Quotes from Buddha That Will Change Your Life
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển


1- THƯƠNG YÊU CHỬA LÀNH MỌI THỨ

“Thù oán không thể chấm dứt bằng thù oán, nhưng chỉ bằng yêu thương; đây là quy luật muôn đời.”

 

01. LOVE HEALS ALL THINGS..

“Hatred does not cease by hatred, but only by love; this is the eternal rule.”

 

2- KHÔNG PHẢI NHỮNG GÌ BẠN NÓI MÀ NHỮNG GÌ BẠN LÀM MỚI ĐỊNH NGHĨA ĐƯỢC BẠN

“Một người không được gọi là thông tuệ bởi vì người ấy nói và rồi lại nói, nhưng nếu người ấy an bình, yêu thương, và không sợ hãi thế thì người ấy đúng thật được gọi là người thông tuệ.”

“Một con chó không được xem là một con chó tốt bởi vì nó sủa giỏi. Một người không được xem là một người tốt bởi vì người ấy nói hay.”

 

02. IT’S NOT WHAT YOU SAY BUT WHAT YOU DO THAT DEFINES YOU..

“A man is not called wise because he talks and talks again; but if he is peaceful, loving and fearless then he is in truth called wise.”

“A dog is not considered a good dog because he is a good barker. A man is not considered a good man because he is a good talker.

 

3- BÍ MẬT CỦA SỨC KHỎE TỐT LÀ SỐNG TRỌN VẸN TRONG GIÂY PHÚT HIỆN TẠI

“Đừng sống với quá khứ, đừng mơ tưởng tương lai, hãy tập trung tâm thức trong giây phút hiện tại.”

“Bí mật của hạnh phúc cả tâm thức và thân thể là không đau buồn về quá khứ, cũng không lo lắng về tương lai, mà là sống trong giây phút hiện tại một cách thông tuệ và tha thiết.”

 

03. THE SECRET OF GOOD HEALTH IS TO LIVE FULLY IN THE NOW..

“Do not dwell in the past, do not dream of the future, concentrate the mind on the present moment.”

“The secret of health for both mind and body is not to mourn for the past, nor to worry about the future, but to live the present moment wisely and earnestly.”

 

4- NGƯỜI TÌM SỰ TỈNH THỨC TỪ BÊN TRONG

“Phương cách không phải ở trên bầu trời. Phương cách ở trong trái tim”

 

04. WHO LOOKS INSIDE AWAKENS..

“The way is not in the sky. The way is in the heart.”

 

5- TỪ NGỮ CÓ SỨC MẠNH CỦA CẢ TỔN THƯƠNG CÀ CHỬA LÀNH

“Từ ngữ có sức mạnh cả tàn phá và chửa lành. Khi từ ngữ là cả lẽ thật và ân cần, nó có thể thay đổi thế giới của chúng ta.”

 

05. WORDS HAVE THE POWER TO BOTH HURT AND HEAL..

“Words have the power to both destroy and heal. When words are both true and kind, they can change our world.”

 

6- HÃY BUỒNG XẢ NÓ VÀ NÓ SẼ LÀ CỦA BẠN MÃI MÃI

“Bạn chỉ mất những gì bạn bám víu nó.”

 

06. LET IT GO AND IT WILL BE YOURS FOREVER..

“You only lose what you cling to.”

 

7- KHÔNG AI CÓ THỂ ĐI CON ĐƯỜNG CỦA BẠN CHO BẠN

“Không ai cứu chúng ta ngoại trừ chúng ta. Không ai có thể và không người nào có thể. Chính chúng ta phải hiện thực con đường ấy.”

 

07. NO ONE CAN WALK YOUR PATH FOR YOU..

“No one saves us but ourselves. No one can and no one may. We ourselves must walk the path.”

 

8- HẠNH PHÚC KHÔNG BAO GIỜ GIẢM BỚT BẰNG VIỆC CHIA SẺ

“Hàng nghìn ngọn nến có thể được thắp lên từ một ngọn nến, và tuổi thọ của ngọn nến không hề bị ngắn lại. Hạnh phúc không bao giờ suy giảm bằng việc chia sẻ.”

 

08. HAPPINESS NEVER DECREASES BY BEING SHARED..

“Thousands of candles can be lit from a single candle, and the life of the candle will not be shortened. Happiness never decreases by being shared.”

 

9- HÃY ÂN CẦN ĐỐI VỚI TẤT CẢ

“Quyết tâm mềm mõng với người trẻ, thương yêu với người già, thông cảm với người cố gắng và bao dung với người yếu đuối và sai sót. Đôi khi trong đời sống của bạn, bạn đã từng là tất cả những người như vậy.”

“Hãy từ bi với tất cả chúng sanh, giàu cũng như nghèo; mỗi thứ đều có nỗi khổ của họ. Một số thì quá nhiều, số khác thì quá ít.”

“Hãy chia sẻ ba thứ này cho tất cả: Một trái tim rộng rãi, một lời nói ân cần, và một đời sống phụng sự cùng từ bi là những thứ sẽ làm mới loài người.”

 

09. BE KIND TO ALL..

“Resolve to be tender with the young, compassionate with the aged, sympathetic with the striving and tolerant with the weak and wrong. Sometime in your life, you will have been all of these.”

“Have compassion for all beings, rich and poor alike; each has their suffering. Some suffer too much, others too little.”

“Teach this triple truth to all: A generous heart, kind speech, and a life of service and compassion are the things which renew humanity.”

 

10- ĐỪNG TIN TƯỞNG MỌI THỨ MÀ BẠN ĐƯỢC BẢO LÀ PHẢI TIN TƯỞNG

“Đừng tin tưởng vào bất cứ điều gì đơn giản bởi vì bạn đã nghe nó. Đừng tin tưởng vào bất cứ điều gì bởi vì nó được nhiều người nói và đồn đãi. Đừng tin tưởng vào bất cứ điều gì đơn giản bởi vì bạn thấy nó được viết trong kinh sách của tôn giáo bạn. Đừng tin tưởng vào bất cứ điều gì đơn thuần bởi vì nó là lời nói có thẩm quyền từ những vị thầy hay người trưởng thượng của bạn. Đừng tin tưởng vào những truyền thống bởi vì chúng đã được truyền qua nhiều thế hệ. Nhưng sau khi quán chiếu và phân tích, khi bạn thấy rằng mọi thứ phù hợp với lý trí và có ích cho sự tốt lành và lợi lạc cho mình và người, thế thì hãy chấp nhận nó và sống với nó.”

 

10. DON’T BELIEVE EVERYTHING YOU ARE TOLD TO BELIEVE..

“Do not believe in anything simply because you have heard it. Do not believe in anything simply because it is spoken and rumored by many. Do not believe in anything simply because it is found written in your religious books. Do not believe in anything merely on the authority of your teachers and elders. Do not believe in traditions because they have been handed down for many generations. But after observation and analysis, when you find that anything agrees with reason and is conducive to the good and benefit of one and all, then accept it and live up to it.”

 

11- BẠN SẼ LÀ NHỮNG GÌ BẠN NGHĨ

“Chúng ta là tất cả những gì chúng ta suy nghĩ: nó được thấy trong suy nghĩ của chúng ta và tạo thành suy nghĩ của chúng ta. Nếu một người nói năng và hành động với suy nghĩ xấu ác, khổ đau sẽ theo người ấy như bánh xe theo con vật kéo… Nếu môt người nói năng hay hành động với tư tưởng tốt lành, hạnh phúc sẽ theo người ấy như bong không bao giờ rời người áy.”

 

11. AS YOU THINK SO SHALL YOU BE..

“All that we are is the result of what we have thought: it is founded on our thoughts and made up of our thoughts. If a man speak or act with an evil thought, suffering follows him as the wheel follows the hoof of the beast that draws the wagon…. If a man speak or act with a good thought, happiness follows him like a shadow that never leaves him.”

 

12- BUÔNG XẢ SỢ HÃI

“Toàn bộ bí mật của sự hiện hữu là không có sợ hãi. Đừng bao giờ sợ hãi những gì sẽ trở thành bạn, không lệ thuộcvào một ai. Chỉ ngay thời khắc bạn từ chối mọi sự giúp đở là bạn tự do.”

12. LET GO OF FEAR..

“The whole secret of existence is to have no fear. Never fear what will become of you, depend on no one. Only the moment you reject all help are you freed.”

 

13- LẺ THẬT LUÔN CÓ CÁCH ĐỂ HIỂN LỘ.

“Ba thứ không thể bị che dấu lâu dài: “Mặt trời, mặt trăng, và lẻ thật.”

13. THE TRUTH HAS A WAY OF ALWAYS LEAKING OUT..

“Three things cannot be long hidden: the sun, the moon, and the truth.”

 

14- ĐIỀU KHIỂN TÂM THỨC BẠN HAY NÓ SẼ ĐIỀU KHIỂN BẠN.

“Để có một sức khỏe tốt, để mang đến một niềm hạnh phúc thật sự cho gia đình, để mang đến hòa bình cho tất cả, chúng ta phải thuần hóa và điều khiển tâm thức của chúng ta. Nếu chúng ta có thể điều khiển tâm thức chúng ta thì chúng ta có thể tìm ra cách để Giác Ngộ, và tất cả mọi tuệ trí cùng công đức tự nhiên sẽ đến với chúng ta.”

“Chính tâm thức chúng ta, chứ không phải kẻ thù ta hay kẻ ghét ta đã quyến rũ ta đến những nẽo đường xấu ác.”

14. CONTROL YOUR MIND OR IT WILL CONTROL YOU..

“To enjoy good health, to bring true happiness to one’s family, to bring peace to all, one must first discipline and control one’s own mind. If a man can control his mind he can find the way to Enlightenment, and all wisdom and virtue will naturally come to him.”

“It is a man’s own mind, not his enemy or foe, that lures him to evil ways.”

 

15- NGHI NGỜ CHIA RẺ, TIN TƯỞNG HÒA HIỆP

“Không diều gì nguy hại hơn thói quen nghi ngờ. Nghi ngờ chia rẻ con người. Nó là thuốc độc hoại tình bạn và làm đổ vở những mối quan hệ dễ thương. Nó là cây gai chọc tức và làm tổn thương; nó cây gươm giết chóc.”

15. DOUBT SEPARATES. TRUST UNITES..

“There is nothing more dreadful than the habit of doubt. Doubt separates people. It is a poison that disintegrates friendships and breaks up pleasant relations. It is a thorn that irritates and hurts; it is a sword that kills.”

 

16- KHÔNG AI XỨNG ĐÁNG VỚI TÌNH YÊU CỦA BẠN HƠN CHÍNH BẠN

“Bạn có thể tìm kiếm khắp vũ trụ một người xứng đáng hơn với sự yêu thương và tình cảm của bạn hơn chính bạn, và người đó không thể tìm đâu ra. Bạn, chính bạn, nhiều hơn bất cứ ai trong toàn thể vũ trụ, xứng đáng với sự yêu thương và tình cảm của bạn.”

16. NOBODY IS MORE DESERVING OF YOUR LOVE THAN YOU YOURSELF ARE..

“You can search throughout the entire universe for someone who is more deserving of your love and affection than you are yourself, and that person is not to be found anywhere. You, yourself, as much as anybody in the entire universe, deserve your love and affection.”

 

17. HIỂU NGƯỜI LÀ TRÍ TUỆ, HIỂU MÌNH LÀ GIÁC NGộ.

“Chiến thắng chính mình còn tốt hơn thắng một nghìn trận chiến. Khi đó, chiến thắng ấy là của bạn. Không ai có thể lấy đi được — không phải thiên thần hay ác quỷ, không phải thiên đường hay địa ngục.”

 

17. KNOWING OTHERS IS WISDOM, KNOWING YOURSELF IS ENLIGHTENMENT..

“It is better to conquer yourself than to win a thousand battles. Then the victory is yours. It cannot be taken from you, not by angels or by demons, heaven or hell.”

 

18. TÂM LINH KHÔNG PHẢI LÀ XA Xỉ, MÀ LÀ ĐIỀU THIẾT YẾU.

“Cũng như ngọn nến không thể cháy nếu không có lửa, con người không thể sống mà thiếu đời sống tinh thần.”

 

18. SPIRITUALITY ISN’T A LUXURY, IT’S A NECESSITY..

“Just as a candle cannot burn without fire, men cannot live without a spiritual life.”

 

19. HÃY THAY THẾ SỤ GHEN Tị BẰNG SỰ NGƯỠNG MỘ.

“Đừng ghen tị với những phẩm chất tốt đẹp của người khác; thay vào đó, hãy ngưỡng mộ và tự mình học theo chúng.”

 

19. REPLACE JEALOUSY WITH ADMIRATION..

“Do not be jealous of others’ good qualities, but out of admiration adopt them yourself.”

 

20. HÃY TÌM KIẾM SỰ BÌNH AN TRONG CHÍNH BẠN.

“Bình an đến từ bên trong. Đừng tìm kiếm nó ở bên ngoài.”

 

20. LOOK FOR PEACE WITHIN YOURSELF..

“Peace comes from within. Do not seek it without.”

 

21. HÃY BUÔNG BỎ SỰ CHẤP TRƯỚC.

“Để sống một đời sống trong sạch và vị tha, giữa sự dư dả, ta không nên xem bất cứ điều gì là của riêng mình.”

 

21. LET GO OF ATTACHMENT..

“To live a pure unselfish life, one must count nothing as one’s own in the midst of abundance.”

 

22. HÃY CHỌN BẠN MỘT CÁCH KHÔN NGOAN.

“Một người bạn giả dối và xấu xa còn đáng sợ hơn cả thú dữ; thú dữ có thể làm tổn thương thân thể bạn, nhưng một người bạn xấu sẽ làm tổn thương tâm trí bạn.”

 

22. CHOOSE YOUR FRIENDS WISELY..

“An insincere and evil friend is more to be feared than a wild beast; a wild beast may wound your body, but an evil friend will wound your mind.”

 

23. KHÔNG CÓ CON ĐƯỜNG DẪN ĐẾN HẠNH PHÚC — HẠNH PHÚC CHÍNH LÀ CON ĐƯỜNG.

“Không có lối đi nào dẫn đến hạnh phúc: hạnh phúc chính là con đường.”

 

23. THERE IS NO WAY TO HAPPINESS. HAPPINESS IS THE WAY..

“There is no path to happiness: happiness is the path.”

 

24. HÃY BUÔNG BỎ NHỮNG NHÃN MÁC.

“Trên bầu trời, không có sự phân biệt giữa đông và tây; chính con người tạo ra những phân biệt trong tâm trí mình rồi tin rằng chúng là thật.”

 

24. GIVE UP LABELS..

“In the sky, there is no distinction of east their own minds and then believe them to be true and west; people create distinctions out of.”

 

25. YÊU THƯƠNG. SỐNG TRỌN VẸN. BUÔNG BỎ.

“Cuối cùng, những điều quan trọng nhất là: Bạn đã yêu thương tốt đến mức nào? Bạn đã sống trọn vẹn ra sao? Và bạn đã buông bỏ sâu sắc đến đâu?”

 

25. LOVE. LIVE. LET GO..

“In the end these things matter most: How well did you love? How fully did you live? How deeply did you let go?”

 

http://www.e-buddhism.com/search/label/Buddhism?&max-results=10