CHƯƠNG 6: CON MÈO CỦA ĐỨC ĐẠT LAI LẠT MA

Nguyên tác: Dalai Lama’s Cat
Tác giả: David Michie
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

Những búi lông. Có rất ít thứ khó chịu hơn, bạn có đồng ý không, độc giả thân mến?

Ồ, thôi nào, thôi nào. Không cần phải giả vờ ngây thơ với tôi! Chỉ vì bạn là con người không có nghĩa là bạn miễn nhiễm với sự tự ám ảnh. Có phải đôi khi bạn cũng trải qua sự lo lắng quá mức về cách bạn xuất hiện trước những sinh vật khác không? Rằng bạn ám ảnh về quần áo, giày dép, đồ trang sức và việc chải chuốt của mình, tất cả những thứ đó có liên quan nhiều hơn đến hình ảnh bạn muốn thể hiện với thế giới hơn là những vấn đề thuần túy thực dụng?

Khi nói về bản thân, những lời lấp lửng tinh tế về thương hiệu hàng hóa xa xỉ vừa mới mua được, sự chú ý lãng mạn mà bạn đang nhận được, hay tư thế yoga phi thường mà bạn giờ đây có thể thực hiện—chẳng phải những nhận xét như vậy cũng nhằm gợi lên một ấn tượng cụ thể mà bạn muốn tạo ra về chính mình hay sao?

Và xin hỏi, ai là người chiếm phần lớn suy nghĩ của bạn từ lúc thức dậy cho đến khi đi ngủ? Chính xác thì ai là nguyên nhân gây ra sự lo âu và căng thẳng lớn nhất của bạn? Bạn có thể nghĩ đến một bên nào đó—có lẽ không quá xa nơi bạn đang ở—người mà vào một thời điểm nào đó đã bị cuốn vào một vòng xoáy đi xuống của sự tự ám ảnh đến mức, dù đã liếm láp, gãi gãi và chải chuốt điên cuồng, dù đã cố gắng tuyệt vọng để cảm thấy tốt hơn về bản thân, tất cả những gì họ đạt được chỉ là nuốt vào quá nhiều “rác thải” mang tính tự quy chiếu đến mức họ đã tự làm mình phát bệnh—có lẽ, theo đúng nghĩa đen?

Nếu chỉ đọc vài đoạn văn ngắn này mà đã khiến bạn cảm thấy nghẹn nơi cổ họng, thì hẳn bạn hiểu rất rõ sự phiền toái của các búi lông (fur balls). Nếu không, bạn rõ ràng là một người thích nghi tốt hơn hầu hết mọi người, trong trường hợp đó tôi xin lỗi vì đã hàm ý nghi ngờ nhân cách của bạn. Bạn chắc chắn không cần đọc chương này, vì vậy tôi xin đề nghị bạn chuyển ngay sang chương tiếp theo?

Việc bị tách khỏi mẹ và gia đình từ khi còn nhỏ khiến tôi hoàn toàn không biết gì về một số khía cạnh trong hành vi của loài mèo. Đó là lý do vì sao trải nghiệm “cục lông” đầu tiên của tôi vừa bất ngờ vừa khó chịu. Một trong những gánh nặng của việc là một chú mèo đẹp lộng lẫy, kiểu thường xuất hiện trên hộp những viên kẹo hạt dẻ Bỉ đắt tiền nhất, là việc chải chuốt có thể trở thành một hoạt động ám ảnh. Rất dễ bị cuốn vào một vòng lặp liếm láp và tự chải chuốt mà không nhận ra hậu quả sẽ là gì.

Buổi sáng tôi dành trên tủ hồ sơ, say sưa thực hiện đúng hoạt động này, Tenzin đã nhiều lần liếc nhìn tôi một cách sắc lẹm, và Chogyal thậm chí còn đi tới và cố gắng làm tôi phân tâm—nhưng không thành công. Cảm giác râm ran ban đầu tôi cảm thấy dường như ngày càng trở nên dữ dội và lan rộng cho đến khi tôi không thể ngừng liếm!

Và rồi nó ập đến. Đột nhiên, tôi biết mình phải xuống sàn nhà. Khi lần bước băng qua văn phòng, đi thẳng qua giỏ của Kyi Kyi, vừa mới đến hành lang thì tôi cảm thấy bụng mình quặn lại. Cứ như thể tất cả ruột gan bên trong tôi đều muốn trào ra ngoài. Tôi co người xuống thấp trên tấm thảm, toàn thân bị những cơn thở khò khè dữ dội hành hạ. Nhịp điệu của những cơn co thắt dữ dội tăng lên nhanh chóng cho đến khi... thôi thì, có lẽ tốt hơn là tôi không nên kể chi tiết cho bạn.

Bật dậy, Chogyal chộp lấy một tờ báo của ngày hôm đó. Ông ta dùng mục thời trang nữ để lau sạch tấm thảm nơi tôi đã để lại một lượng lớn lông của chính mình. Tôi lẻn vào bếp để uống một ngụm nước thanh tẩy, và khi tôi quay trở lại, không còn dấu vết nào của cơn kinh hoàng đã giáng xuống tôi trong chốn hành lang yên tĩnh như một nơi trú ẩn.

Tôi trở lại vị trí của mình trên tủ hồ sơ, rơi vào một giấc ngủ sâu. Không có gì bằng một giấc ngủ dài và ngon để cho những điều khó chịu lùi vào quá khứ.

Ngoại trừ lần đó, tôi đã bị đánh thức bởi một mùi hương mạnh mẽ và gây choáng váng. Chẳng phải đó là hương thơm không thể nhầm lẫn của Kouros, thứ thường xuất hiện trước Franc vài thước sao? Nhưng tôi đâu có ở Café Franc! Vài phút sau, sự xác nhận đến dưới hình thức những nhịp điệu giọng nói đặc trưng không thể nhầm lẫn của Franc mang chất San Francisco.

Cả Chogyal lẫn Tenzin đều không có trong văn phòng, nhưng ở đó, trong khung cửa, là bóng dáng tai tròn của Marcel. Vài phút sau, Chogyal xuất hiện với một sợi dây dắt. Đánh thức Kyi Kyi khỏi giấc ngủ, ông ta kẹp dây vào vòng cổ của nó và dẫn nó đến nơi Marcel đang giằng mạnh dây dắt của chính mình, đuôi vẫy điên cuồng trong sự háo hức chờ đợi.

Franc và Chogyal nói chuyện ở hành lang, trong khi hai con chó bắt đầu ngửi mông nhau. Hoàn toàn đắm chìm vào những gì đang diễn ra, Franc không để ý đến tôi trên vị trí quan sát của mình, đang theo dõi mọi sự việc bộc lộ. Mặc dù tôi đã thấy bối rối trước sự xuất hiện bất ngờ của Tenzin tại Café Franc vài tuần trước, nhưng khi tôi quan sát các sự việc biểu hiện lúc này, tất cả bắt đầu trở nên có phần hợp lý.

Franc đã cư xử đúng mực nhất có thể. Ăn mặc trang trọng trong một chiếc áo khoác tối màu và giày brogue bóng loáng, anh ta tỏ ra chu đáo như khi những vị khách VIP quan trọng nhất xuất hiện tại quán cà phê của mình. Trong khi đó, Chogyal vẫn giữ nguyên sự tự nhiên vốn có, khi kể lại câu chuyện về việc Kyi Kyi đã đến cư trú tại Jokhang.

Những người đàn ông đã dắt những con chó đi dạo trong sân bên ngoài. Đi sang một cửa sổ có tầm nhìn tốt hơn, tôi tiếp tục quan sát diễn biến. Được tháo dây xích, Marcel và Kyi Kyi đuổi theo nhau, chơi đùa và giằng co. Có vẻ như hai con chó thật sự có thể trở thành bạn bè.

Khi họ trở về, Chogyal và Franc bắt đầu thảo luận về thói quen ăn uống và ngủ nghỉ của Kyi Kyi. Sau đó tôi nghe Chogyal nói, “Tất cả chúng tôi, bao gồm cả Đức Thánh Thiện, sẽ vô cùng biết ơn nếu ông cân nhắc—”

-“Không cần phải cân nhắc,” Franc trấn an ông. “Hai con chó sẽ hòa thuận với nhau thôi. Đó sẽ là vinh dự của tôi.”

Chogyal nhìn xuống Kyi Kyi với một nụ cười. “Cậu ấy chỉ mới ở đây một thời gian ngắn, nhưng chúng tôi sẽ nhớ cậu ấy.”

-“Tôi có thể đưa cậu ấy quay lại thăm,” Franc trả lời.

Vào lúc đó, cánh cửa văn phòng của Đức Thánh Thiện mở ra và Ngài bước ra. Khi Franc cúi chào một cách trang trọng, Đức Đạt Lai Lạt Ma, cười khúc khích, đưa hai tay lên trán.

-“Đây là Franc, thưa Đức Thánh Thiện. Anh ấy đã tử tế đồng ý chăm sóc Kyi Kyi.”

-“Rất tốt.” Đức Đạt Lai Lạt Ma đưa tay ra nắm lấy tay Franc giữa hai bàn tay của mình. “Lòng từ bi tuyệt vời.” Rồi ông nhận thấy tất cả những sợi dây ban phước buộc quanh cổ tay Franc. “Bạn đã nhận được nhiều lời chúc phúc?”

Như thường lệ, Franc đọc lại danh sách các lễ quán đảnh mà anh đã nhận từ nhiều vị lạt ma cấp cao khác nhau trong suốt thập kỷ trước. Đức Thánh Thiện lắng nghe kiên nhẫn trước khi hỏi: “Ai là đạo sư của anh?”

-“Tất cả những vị lạt ma đã truyền quán đảnh cho tôi,” Franc trả lời, như thể đang lặp lại một điều khoản của đức tin.

“Thật hữu ích,” Đức Ngài nói, “khi có một vị thầy thường xuyên và tham dự các lớp học. Các lễ quán đảnh và sách giáo lý đều hữu ích. Nhưng hữu ích hơn là thực hành dưới sự hướng dẫn của một vị thầy đủ phẩm chất. Nếu bạn muốn học piano, chẳng phải bạn sẽ tìm một giáo viên piano giỏi nhất có thể—và gắn bó với thầy hoặc cô ấy sao? Đối với Pháp cũng vậy. Như vậy.”

Lời khuyên dường như mang tính soi sáng đối với Franc, người đã mất một lúc để tiếp nhận nó. Sau vài phút, anh hỏi: “Có vị thầy nào mà ngài có thể giới thiệu không?”

-“Cho anh à?” Đức Thánh Thiện dường như bị thu hút bởi chiếc bông tai “Om” vàng đang lủng lẳng ở tai trái của Franc khi ngài cân nhắc câu trả lời. Cuối cùng, ngài nói: “Anh có thể gặp Geshe Wangpo, ở Tu viện Namgyal. Tôi nghĩ thầy ấy sẽ phù hợp với anh.”

Một lúc sau, Franc rời Jokhang, mang theo Kyi Kyi. Tôi tò mò muốn biết các sự kiện của ngày hôm đó sẽ được kể lại như thế nào dưới những chiếc ô vui nhộn của Café Franc. Và tôi không khỏi tự hỏi liệu mình có còn giữ được vị thế ân sủng và được ưu ái ở quán cà phê, giữa những số mới nhất của Vogue và Vanity Fair. Giờ khi Franc đã chấp nhận quyền giám hộ một sinh thể chắc chắn sẽ được biết đến là Chú Chó của Đức Đạt Lai Lạt Ma, liệu tôi còn là đối tượng chính của sự tôn sùng như vậy nữa không?

Tôi cũng tự hỏi tại sao, vào những thời điểm bất thường trong vài ngày tiếp theo, Chogyal và Tenzin lại nhìn nhau, lẩm bẩm “Geshe Wangpo,” rồi khịt mũi cười.

Câu trả lời cho tất cả những câu hỏi này sớm trở nên rõ ràng. Bắt đầu với Geshe Wangpo. Một tuần hay khoảng đó sau, tình cờ tôi đang nghỉ ngơi trên bệ cửa sổ yêu thích của mình, thì một lần nữa, tôi bị đánh thức bởi mùi hương quen thuộc của nước hoa sau khi cạo râu của Franc. Dù ở xa, nó vẫn cuộn lại như một dải ruy băng trong không khí, từ sân bên dưới lên đến nơi tôi nằm trong tư thế con thằn lằn lật ngửa.

Mở mắt ra, tôi nhìn thấy Franc đang đi từ cổng Jokhang về phía ngôi chùa. Tò mò chiến thắng tôi, chẳng bao lâu tôi đã đi xuống cầu thang, xuất hiện trên bậc thềm của ngôi chùa khi Franc tiến lại gần, nơi tôi thực hiện một động tác chào mặt trời sâu và đầy uyển chuyển như thể tôi đã dành cả buổi sáng nhàn rỗi ở đó. Franc dường như yên tâm bởi sự hiện diện quen thuộc của tôi trong chuyến thăm quan trọng này và cúi xuống vuốt ve tôi.

Chỉ một lúc sau, Geshe Wangpo xuất hiện từ trong ngôi chùa. Ông khoảng 50 tuổi, thấp, mặt tròn và thân hình vạm vỡ; ông toát ra một uy quyền vượt xa vóc dáng của mình, như thể vẻ ngoài chỉ gợi mở rất mơ hồ về một sức mạnh phi thường, thậm chí mang tính phẫn nộ. Ngay khi ông xuất hiện, tôi hiểu vì sao Chogyal và Tenzin lại thấy buồn cười khi Đức Đạt Lai Lạt Ma đề nghị Geshe Wangpo làm thầy cho Franc: khó mà tưởng tượng được một vị lạt ma “nặng đô” hơn thế.

“Tôi tự hỏi liệu ngài có cân nhắc nhận tôi làm học trò không?” Franc hỏi, đám mây Kouros, chữ “Om” màu vàng và bộ quần áo đen bó sát dường như càng trở nên lạc lõng hơn vào khoảnh khắc đó.

“Anh có thể tham dự các lớp học của tôi vào tối thứ Ba,” Geshe Wangpo nói. “Điều quan trọng là phải chắc chắn về một người nào đó trước khi chấp nhận họ làm thầy của mình.”

“Chính Đức Đạt Lai Lạt Ma đã giới thiệu ngài,” Franc đáp lại.

“Dù vậy, có lẽ bạn không thích cách tiếp cận của tôi. Tất cả chúng ta đều có những phong cách khác nhau, những tính khí khác nhau.” Có vẻ như Geshe Wangpo gần như đang cố gắng ngăn ông ta. “Có lẽ sẽ khôn ngoan nếu bạn dành thời gian trước khi quyết định.” —ông lắc ngón tay— “Một khi bạn đã chấp nhận ai đó làm cố vấn của mình, bạn phải sẵn sàng làm theo lời khuyên.”

Nhưng Franc không dễ bị nản lòng. “Nếu Đức Thánh Thiện đã đề xuất ngài”—giọng ông đầy sự kính cẩn—“thì với tôi như vậy là đủ rồi.”

“Được, được,” vị lạt ma đồng ý. Ông gật đầu về phía cổ tay của người học trò mới và nói thêm: “Ông đã có nhiều lễ quán đảnh rồi. Những cam kết của ông chắc hẳn khiến ông rất bận rộn.”

“Cam kết?”

“Những điều con đã thọ khi nhận các lễ quán đảnh.”

“Tôi á?”

Chân mày của Geshe Wangpo cau lại. “Tại sao lại tìm kiếm quán đảnh vào một thực hành nếu ông không muốn theo thực hành đó?”

Franc bắt đầu điểm lại danh sách quen thuộc về các mốc thời gian, các vị lạt ma và những lễ nhập môn bí truyền—chỉ có điều lần này, ông lặp lại chúng bằng một giọng điệu hoàn toàn xa lạ. Cứ như thể việc kể ra từng lần nhập môn nối tiếp nhau, thay vì là một màn khoe khoang, lại là một sự thừa nhận về sự thiếu hiểu biết và sự sao lãng.

-“Tôi không nhận ra điều đó...” Lần đầu tiên, Franc thật sự trông có vẻ lúng túng.

-“Ông đã nhận những quán đảnh nào rồi?”

Khi Franc cuối cùng đã hoàn thành, Geshe Wangpo nhìn anh nghiêm nghị trước khi bật cười.

-“Gì?” Franc hỏi, hoàn toàn nhận thức được rằng mình là đối tượng cho sự thích thú của vị lạt ma.

-“Những người phương Tây các anh!” Geshe Wangpo cố nói sau một lúc. “Buồn cười quá!”

“Tôi không hiểu.” Franc nhún vai.

“Pháp là một hành trình nội tâm,” Geshe Wangpo nói, chạm vào trái tim mình. “Không phải là việc nói rằng bạn là Phật tử, hay mặc quần áo để thể hiện bạn là Phật tử, hay thậm chí tin rằng bạn là Phật tử. ‘Phật tử’ là gì?” Ông ra hiệu bằng hai bàn tay mở. “Chỉ là một từ. Chỉ là một nhãn. Giá trị của một nhãn là gì nếu sản phẩm bên trong không xác thực? Giống như một chiếc Rolex giả.” Ông ném một ánh nhìn tinh nghịch.

Franc bồn chồn xáo chân. 

Geshe Wangpo lắc ngón tay qua lại. “Chúng tôi không muốn đồng hồ Rolex giả ở tu viện Namgyal,” ông nói. “Chỉ hàng thật.” 

-“Tôi nên làm gì với những sợi dây ban phước của mình?” Franc hỏi một cách buồn bã. 

-“Tùy ông,” Geshe Wangpo nói với anh. “Chỉ ông mới có thể biết những việc như thế—không phải để người khác nói thay.” Rồi, nhìn nét trầm ngâm của học trò mới, ông kéo Franc bằng tay. 

“Đi nào. Ta đi dạo quanh chùa. Ta cần giãn gân cốt.”

-“Tôi luôn cảm thấy sự thôi thúc hướng về Phật giáo,” Franc nói với vị lạt ma. “Tôi nghĩ rằng việc thọ các lễ quán đảnh và nhận gia trì từ các vị lạt ma cấp cao là điều tôi nên làm. Tôi biết mình cũng nên thiền, nhưng tôi có một cuộc sống bận rộn. Tôi không nhận ra rằng mình cần một người thầy hoặc nên tham gia các lớp học thường xuyên.”

Geshe Wangpo đưa tay ra và bóp nhẹ tay Franc trong chốc lát sau lời thú nhận này. “Hãy biến đây thành khởi đầu mới của ông,” ông gợi ý. “Ông có biết Tứ Diệu Đế không?”

Franc do dự. “Tôi đã từng nghe nhắc đến chúng.”

-“Những lời dạy đầu tiên mà Đức Phật đưa ra sau khi Ngài giác ngộ là Tứ Diệu Đế. Đây là một điểm khởi đầu rất tốt để bắt đầu hiểu. Bạn thấy đấy, Đức Phật giống như một bác sĩ mà bạn đến gặp khi cảm thấy không khỏe. Trước tiên, bác sĩ kiểm tra các triệu chứng. Sau đó, ông chẩn đoán tình trạng.”

"Tiếp theo, ông ấy nói liệu có thể giải quyết vấn đề hay không—đưa ra một tiên lượng. Cuối cùng, ông ấy kê đơn phương pháp điều trị. Đức Phật đã thực hiện chính xác bốn bước tương tự khi xem xét trải nghiệm cuộc sống của chúng ta.”

Franc đang chăm chú theo dõi vị lạt ma. “Ông ấy đã phát hiện ra những triệu chứng gì?”

“Nhìn chung,” Geshe Wangpo nói, “mức độ bất mãn rất cao, hay gọi là dukkha (khổ đau)

trong tiếng Phạn. Dukkha bao hàm từ những khó chịu nhỏ nhặt đến những đau khổ sâu sắc nhất về thể xác và cảm xúc. Đức Phật hiểu rằng phần lớn trải nghiệm trong đời sống bình thường của chúng ta là khó khăn, căng thẳng. Thật không dễ để làm một con người.”

Franc gật đầu đồng tình.

-“Những nguyên nhân của sự bất mãn này thì rất nhiều. Việc chúng ta được sinh ra đồng nghĩa với việc phải đối mặt với cái chết, và rất có thể là những khó khăn của bệnh tật và tuổi già. Tính vô thường cũng có thể là một nguyên nhân của khổ đau. Chúng ta có thể đạt được mọi thứ đúng như mong muốn, rồi sau đó”—vị lạt ma búng tay—“mọi thứ thay đổi.”

Geshe Wangpo tiếp tục: “Nhưng lý do sâu xa của sự bất mãn của chúng ta, nguyên nhân gốc rễ, là vì chúng ta hiểu sai về cách mà mọi thứ tồn tại. Chúng ta nhìn các sự vật và con người như tách biệt và độc lập với chúng ta.”

-“Chúng ta tin rằng chúng có những đặc điểm, phẩm chất khiến ta bị thu hút hoặc đẩy ra xa. Chúng ta nghĩ rằng mọi thứ đang diễn ra ở bên ngoài mình và ta chỉ đơn thuần phản ứng lại—như thể tất cả đều ập đến từ bên ngoài.”

Họ bước đi vài bước trong im lặng trước khi Franc hỏi: “Vì sao lại là sai lầm khi nhìn nhận như vậy?”

-“Bởi vì khi chúng ta quan sát thật kỹ, ta không thể tìm thấy một bản chất cố hữu nào ở bất kỳ con người hay sự vật nào, kể cả chính tôi. Chúng ta không thể tìm thấy bất kỳ phẩm chất nào tồn tại tách rời khỏi tâm thức của mình.”

-“Ý ông là”—Franc nói nhanh hơn thường lệ—“rằng ngoài kia không có gì cả và tất cả đều do chúng ta tưởng tượng ra sao?”

-“Không. Nhưng đó là sự hiểu lầm phổ biến nhất. Chân lý vi tế này được gọi là ‘duyên khởi’, và cần rất nhiều học hỏi cùng thiền định để có thể hiểu được. Nhưng đó là một khái niệm vô cùng mạnh mẽ—có thể làm thay đổi cuộc đời khi chúng ta bắt đầu lĩnh hội nó. Cũng như các nhà khoa học lượng tử đã xác nhận, điều Đức Phật dạy là cách mà mọi thứ tồn tại—chúng tồn tại như thế nào—phụ thuộc một phần vào chính tâm thức của chúng ta. Điều này có nghĩa là Chân lý Cao quý thứ ba, tức là sự chấm dứt khổ đau, là một điều mang tính tích cực.”

-“Bởi vì chúng ta có thể rèn luyện tâm của mình?” Franc dè dặt hỏi.

-“Đúng vậy, đúng vậy!” Geshe Wangpo gật đầu nhanh. “Nếu tất cả sự bất mãn, tất cả dukkha này đều đến từ bên ngoài, thì chúng ta gần như không thể làm gì được. Nhưng vì nó bắt nguồn từ chính tâm thức, nên chúng ta vẫn còn hy vọng. Vì vậy, Chân lý Cao quý thứ tư chính là phương pháp chữa trị—những gì chúng ta có thể làm đối với các vấn đề tâm lý của mình.” Ông lại nhìn Franc với một nụ cười đầy táo bạo.

Nhưng Franc quá mải chú ý vào những gì vị lama đang nói nên không cảm thấy bị xúc phạm. “Vậy phương pháp chữa trị là gì?” anh muốn biết.

-“Tất cả những lời dạy của Đức Phật,” Geshe Wangpo đáp. “Ngài được cho là đã truyền dạy tám mươi bốn nghìn pháp môn.”

-“Giáo Pháp à?”

-“Đúng vậy. Anh có biết Giáo Pháp nghĩa là gì không?”

Franc nhún vai. “Triết lý của Đức Phật?”

Geshe Wangpo nghiêng đầu, “Nói một cách khái quát, có thể nói như vậy. Trong Phật giáo, chúng ta cũng hiểu Dharma (giáo Pháp) có nghĩa là ‘chấm dứt’, như là sự chấm dứt bất mãn, chấm dứt khổ đau. Đây chính là mục đích của giáo lý Phật giáo.”

Vị Lạt Ma dừng lại một lát khi họ đến một điểm phía sau ngôi đền, nơi một cây lớn tạo thành một chiếc dù che phủ con đường. Mặt đất bên cạnh họ rải rác đầy lá cây.

-“Ông biết đấy, Đức Phật từng được hỏi một câu hỏi bí ẩn về vũ trụ. Cách Ngài trả lời câu hỏi đó rất thú vị.” Geshe Wangpo cúi xuống nhặt một nắm lá.

-“Ông hỏi các học trò của mình, ‘Trong tay tôi có nhiều lá hơn, hay trên mặt đất rừng xung quanh chúng ta có nhiều lá hơn?’”

Các đệ tử nói: “Trên đất rừng.” Đức Phật đáp: “Những chiếc lá trong tay ta tượng trưng cho tri thức dẫn đến sự chấm dứt khổ đau.” Bằng cách này”—Đức Phật xòe tay, để những chiếc lá rơi xuống đất—“Đức Phật đã rất rõ ràng về mục đích của giáo lý của Ngài.”

-“Nếu có tám mươi tư nghìn cái, thì bắt đầu từ đâu?” Franc hỏi khi họ tiếp tục đi vòng quanh.

-“Lam Rim, hay con đường giác ngộ từng bước, là một điểm khởi đầu tốt,” vị Lạt Ma nói với ông. “Nó dạy chúng ta trở nên nhận thức hơn về hành vi tinh thần của chính mình, thay thế những khuôn mẫu suy nghĩ tiêu cực bằng những khuôn mẫu tích cực hơn.”

-“Nghe giống như liệu pháp tâm lý vậy.”

-“Chính xác! Lạt Ma Yeshe, một trong những vị Lạt Ma đầu tiên mang Phật giáo Tây Tạng đến phương Tây, từng nói chính xác điều đó: ‘Hãy làm nhà trị liệu cho chính mình.’ Ông ấy đã viết một cuốn sách với tựa đề đó.”

Hai người im lặng một lúc lâu trước khi Franc hỏi, “Có thật là một số Lạt ma có khả năng thấu thị không?”

Geshe Wangpo nhìn ông ta một cách sắc bén. “Sao ông lại hỏi vậy?”

-“Tôi chỉ đang tự hỏi… những kiểu suy nghĩ tiêu cực nào tôi cần phải sửa đổi.”

-“Ông không cần phải có khả năng thấu thị mới biết điều đó.” Giọng vị Lạt Ma dứt khoát.

-“Không sao?”

-“Ai cũng có cùng một vấn đề cơ bản. Chỉ khác nhau ở cách diễn đạt. Vấn đề chính của chúng ta là tất cả đều là những chuyên gia về ‘cái tôi’.”

Franc không hiểu. “Nhưng tôi chẳng biết gì về thị giác cả.”

-“Không phải loại mắt đó. Ý tôi là ‘tôi, chính tôi, và bản thân tôi’.”

-“Ồ! Ừm.”

-“Chúng ta không ngừng nghĩ về bản thân mình suốt cả thời gian. Ngay cả khi điều đó khiến chúng ta không vui và căng thẳng. Nếu chúng ta quá tập trung vào bản thân, chúng ta sẽ tự làm hại chính mình. Chúng ta luôn có những suy nghĩ miên man trong đầu suốt ngày đêm, một cuộc độc thoại nội tâm không ngừng nghỉ. Nhưng nghịch lý thay, càng nghĩ đến việc làm cho người khác hạnh phúc, chúng ta càng trở nên hạnh phúc hơn.”

Franc trông chán nản khi nghe điều này. “Chẳng có mấy hy vọng cho những người như tôi, phải không?”

-“Tại sao?”

-“Tôi có một nhà hàng rất đông khách. Tôi ở đó mỗi ngày trong tuần và làm việc nhiều giờ liền. Tôi không có thời gian để nghĩ đến việc làm cho người khác hạnh phúc.”

“Nhưng tôi cho rằng ông có một lợi thế rất lớn!” Geshe Wangpo phản bác. “Hạnh phúc của người khác không phải là một ý niệm trừu tượng. Ông không cần phải lên núi để thiền định về nó. Ông bắt đầu từ gia đình và công việc, với những người và những chúng sinh khác trong cuộc sống của mình. Nếu ông có khách hàng, hãy coi mỗi người trong số họ là một cơ hội để thực hành lòng từ bi. Ông có thể phục vụ họ một tách cà phê, hoặc ông có thể phục vụ họ một tách cà phê kèm theo một nụ cười – điều gì đó khiến họ hạnh phúc hơn trong khoảnh khắc họ ở bên ông. Nếu ông có nhân viên – thì ông là một người rất quan trọng trong cuộc đời họ. Anh có quyền lực rất lớn để làm cho họ hạnh phúc – hoặc đau khổ.”

“Tôi không nhận ra,” Franc nói, “rằng việc điều hành một doanh nghiệp và kiếm tiền lại có thể là một phần của việc trở thành một Phật tử.”

-“Dĩ nhiên! Mọi thứ đều là một phần của Phật pháp. Công việc kinh doanh của bạn. Gia đình bạn. Mọi thứ. Khi mới bắt đầu, việc tu tập Phật pháp giống như một dòng nước nhỏ chảy róc rách trên đỉnh núi. Dòng nước chỉ ảnh hưởng đến một vùng nhỏ màu xanh, rộng khoảng một hoặc hai inch, khi nước chảy dọc theo mặt đất. Nhưng khi bạn tu tập Phật pháp càng nhiều, dòng chảy càng mạnh mẽ hơn và được các dòng suối khác hợp lưu. Thỉnh thoảng nó có thể chững lại, giống như thác nước, hoặc biến mất dưới mặt đất, nhưng nó vẫn tiếp tục chảy, tích lũy sức mạnh.”

Cuối cùng, nó trở thành như một dòng sông rất lớn — rộng lớn, mạnh mẽ và là trung tâm của mọi thứ trong cuộc sống của bạn.

-“Hãy nghĩ về việc thực hành Pháp của bạn theo cách đó — mỗi ngày đều lớn dần hơn. Mang lại ngày càng nhiều hạnh phúc cho người khác — và chính bạn cũng nhận được ngày càng nhiều hạnh phúc hơn.”

Vài ngày sau, tôi đang ngồi trên chiếc tủ hồ sơ trong văn phòng của các trợ lý điều hành thì cảm thấy một cảm giác quen thuộc — một thôi thúc mạnh mẽ muốn liếm. Tôi bắt đầu chải chuốt, nhưng ngay cả khi đang làm vậy, tôi vẫn nhớ đến nỗi kinh hoàng của lần bị búi lông và những lời của Geshe Wangpo: “Nếu chúng ta quá tập trung vào bản thân, chúng ta sẽ khiến mình sinh bệnh.” Tôi cũng nhớ lời khuyên của vị lạt ma về việc hướng sự chú ý nhiều hơn đến người khác. Sau một lúc, tôi ép mình dừng lại và thay vào đó nhảy xuống khỏi chiếc tủ hồ sơ.

Tenzin đang đeo kính và mải mê với một email quan trọng từ Đức Đạt Lai Lạt Ma gửi tới thủ tướng Anh. Chogyal thì đang hoàn tất lịch trình cho chuyến thăm sắp tới của Ngài tới Đông Nam Á.

Với một tiếng meo khe khẽ, tôi rón rén bước tới chỗ Chogyal và hích nhẹ tay ông ra khỏi bàn phím.

Hai trợ lý điều hành nhìn nhau trao đổi ánh mắt. Khi Chogyal còn do dự, tôi liếm nhẹ mu bàn tay ông như một cử chỉ trìu mến.

-“Có chuyện gì vậy, Tiểu Sư Tử Tuyết của ta?” ông hỏi, ngạc nhiên trước biểu hiện tình cảm của tôi.

-“Thật bất thường,” Tenzin nhận xét, rồi nói thêm, “Cô ấy lại liếm nữa rồi. Ông có để ý không? Có lẽ cô ấy đang thay lông.”

-“Tôi không để ý.” Chogyal vươn người mở ngăn kéo bàn. “Nhưng có lẽ tôi có thể giúp.”

Từ ngăn kéo, ông lấy ra một chiếc túi đựng lược và bàn chải. Sau đó, bế tôi ra khỏi bàn, ông mang tôi ra hành lang, nơi ông bắt đầu chải bộ lông dày của tôi, mỗi lần chải lại gỡ ra từng mảng lông lớn.

Tôi bắt đầu rừ rừ khoan khoái. Tiếng rừ rừ ấy kéo dài suốt mười phút tiếp theo khi ông chải lưng tôi, rồi từng bên sườn, rồi đến chiếc bụng trắng mềm mại, bồng bềnh của tôi. Chogyal gỡ hết mọi chỗ rối, cho đến khi bộ lông của tôi óng lên mượt như lụa. Hiếm khi nào tôi cảm thấy hạnh phúc đến vậy.

Ngửa đầu, nhắm mắt lại, tôi nghĩ rằng nếu đây là phần thưởng cho việc mong muốn mang lại hạnh phúc cho những chúng sinh khác, thì chắc chắn tôi nên làm điều đó nhiều hơn nữa!

Trong những tuần sau khi Franc nhận nuôi Kyi Kyi và lần đầu gặp Geshe Wangpo, tôi đặc biệt chú ý đến tình hình ở quán Café Franc. Marcel và Kyi Kyi giờ đã trở thành một “cặp bài trùng” thực thụ, hai chú chó cùng nằm chung một chiếc giỏ dưới quầy và được dắt đi dạo cùng nhau. Mái lông xơ xác và vẻ gầy gò của Kyi Kyi đã biến mất, thay vào đó là ánh mắt lanh lợi, tinh nghịch.

Tôi nhẹ nhõm khi nhận ra không có thay đổi nào đáng kể trong cách họ đối xử với tôi. Tôi vẫn là Rinpoche, con mèo của Đức Đạt Lai Lạt Ma, chiếm giữ chiếc kệ đẹp nhất trong nhà và được cho ăn những miếng ngon nhất từ món ăn trong ngày.

Nhưng sự thay đổi ở Franc thì không thể không nhận ra. Ngay lần đầu tiên tôi gặp lại anh sau khi chúng tôi đi nhiễu quanh ngôi đền, tôi lập tức thấy ký hiệu Om bằng vàng trên tai anh đã biến mất. Nhìn xuống cổ tay anh, tôi cũng thấy những sợi dây ban phước đã được tháo bỏ. Rõ ràng anh đã ghi nhớ những lời nhắc nhở thẳng thắn của Geshe Wangpo về những chiếc Rolex giả, và quyết định rằng phiên bản “chính hãng”, dù khó đạt được hơn nhiều, mới là điều đáng lựa chọn.

Mỗi sáng, Franc đến chỗ làm muộn hơn trước nửa giờ, sau một buổi thiền sáng sớm. Anh cũng bắt đầu đội một chiếc mũ lưỡi trai, giữ nguyên trên đầu suốt cả ngày lẫn buổi tối. Ban đầu tôi không hiểu chuyện gì đang xảy ra với chiếc mũ đó. Nhưng một lần, khi anh tháo nó ra trong chốc lát để gãi đầu, tôi thấy một lớp tóc tơ lún phún. Khi tóc anh dài ra, hình ảnh biếm họa của con người trước đây dần phai nhạt. Cũng ít dần những câu nhắc đến “Phật giáo này” hay “Pháp kia”. Anh hiếm khi còn nhắc rằng tôi là mèo của Đức Đạt Lai Lạt Ma, và cũng không một lần đề cập đến nguồn gốc của Kyi Kyi, thành viên mới nhất trong gia đình Café Franc.

Theo cách vận hành kỳ lạ của nghiệp, sự biến đổi của Franc lại đến đúng vào thời điểm không thể phù hợp hơn.

Một ngày nọ vào buổi trưa, một cặp đôi trông rất nghiêm túc bước vào quán cà phê và lần lượt thưởng thức thực đơn bữa trưa. Họ mặc những bộ quần áo màu nâu xám giản dị và có vẻ ngoài khắc khổ, trông giống như một cặp trí thức phương Tây đang đi du lịch Ấn Độ. Có lẽ anh ta là giảng viên nghiên cứu Phật học Pali từ một trường đại học nào đó ở Mỹ. Có lẽ cô ta dạy yoga Ashtanga hoặc là một đầu bếp thuần chay tại một trung tâm chăm sóc sức khỏe thay thế. Cách họ nhai thức ăn một cách chánh niệm khiến họ có vẻ như đang tiếp cận trải nghiệm ở Café Franc một cách rất nghiêm túc.

Chỉ một tiếng rưỡi sau, khi đĩa tráng miệng đã được dọn đi và những tách cà phê gần như cạn sạch, người đàn ông trong cặp đôi ra hiệu gọi Franc bằng một cú chỉ tay ngón trỏ phải đầy bất ngờ và dứt khoát. Đây không phải lần đầu hai người đàn ông nói chuyện với nhau. Trước đó, anh ta đã “thẩm vấn” Franc khá kỹ trước khi chọn món chính, một trải nghiệm mà Franc đã xử lý với sự điềm đạm mới có được.

-“Chỉ là tôi muốn chính thức giới thiệu bản thân,” ông ta nói bằng giọng New England trau chuốt. “Tôi là Charles Hayder của Hayder’s Food Guides.”

Nói rằng Franc ngạc nhiên thì vẫn còn là nói giảm nói tránh. Anh hoàn toàn sững sờ! Hayder’s Food Guides là một trong những hệ thống hướng dẫn ẩm thực được kính trọng nhất trên thế giới. Được xuất bản rộng rãi và đánh giá cao, chúng có thể nâng đỡ hoặc hủy hoại danh tiếng của một nhà hàng.

Franc buột miệng nói điều gì đó về việc đây là một vinh dự.

-“Tôi nghe về Café Franc từ một người bạn ở New Delhi. Chúng tôi nghĩ sẽ ghé thử,” Hayder nói, gật đầu về phía vợ mình, người đang mỉm cười rạng rỡ. “Tôi phải nói rằng bữa ăn hôm nay thật sự xuất sắc. Tất cả mọi yếu tố! Tôi dám nói đây là món ăn ngon nhất trong khu vực. Chúng tôi sẽ đưa một lời khen trong chuyên mục Ấn Độ của The New York Times.”

Franc xúc động đến mức lần đầu tiên trong đời dường như không còn biết nói gì.

-“Chỉ có một điều hơi đáng tiếc,” Hayder tiếp tục, hạ giọng thân mật hơn. “Tôi được nghe rằng người quản lý phục vụ là một kẻ giả danh Phật tử tệ hại nhất. Có phải tôi đã bị cung cấp thông tin sai không?”

Franc im lặng một lúc, nhìn xuống cổ tay trống trơn của mình. “Không. Không, ông không sai,” anh nói. “Anh ta đúng là như vậy.”

-“À, vậy là Café Franc đã ‘lột xác’ sao?”

-“Không chỉ là thay đổi bề ngoài,” Franc nói.

-“Dĩ nhiên rồi!” Hayder xen vào. “Nó thấm vào toàn bộ trải nghiệm.” Ông mỉm cười một cách chua chát. “Dù có hơi trái với nguyên tắc, tôi e là tôi sẽ phải viết một bài đánh giá hoàn toàn tích cực.”

Sẽ là ngây thơ, thưa bạn đọc thân mến, nếu nghĩ rằng chỉ một lời dạy từ một vị lạt ma cao cấp có thể chữa trị dứt điểm sự tự ái chấp ngã ở cả mèo lẫn con người. Trong tất cả các loại ảo tưởng, sự tự ám ảnh về bản thân có lẽ là xảo quyệt nhất trong việc che giấu mình: nó có thể dường như biến mất hoàn toàn khỏi tầm mắt, chỉ để rồi sau đó lộ ra với quy mô quái dị dưới một hình thức đã biến dạng. Và tôi vẫn chưa ho ra hết cục búi lông cuối cùng của mình.

Cũng như Franc.

Nhưng một sự thay đổi đã thật sự xảy ra. Một hướng đi mới đang được theo đuổi. Và trong những tháng tiếp theo, sẽ có đủ loại biến chuyển thú vị tại Café Franc, như tôi sắp được chứng kiến./.

 

 

 

CHƯƠNG 12: PHÁT TÂM BỒ ĐỀ

Nguyên Tác: Generating Bodhichitta
Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

PHƯƠNG PHÁP TU TẬP TUẦN TỰ

Chúng ta cần một cách tiếp cận từng bước trong quá trình tu tập tâm linh để có thể tiến bộ trong sự phát triển tinh thần và tâm thức, hướng tới một trạng thái tâm được rèn luyện cao và đạt được sự chứng ngộ sâu sắc. Chúng ta thấy quá trình phát triển dần dần này ở khắp nơi, cả trong thế giới vật chất lẫn trong nội tâm của tâm trí. Thực tế, sự phát triển theo từng bước dường như là một quy luật tự nhiên, như một hệ quả của quy luật nhân quả. Sự chuyển hóa tâm thức và phát triển tâm linh dần dần này phải diễn ra trên nền tảng của điều mà Phật giáo gọi là sự hợp nhất giữa phương tiện (upaya) và trí tuệ (prajna). Tâm Kinh là một sự trình bày tuyệt vời về trí tuệ, và chúng ta đã xem xét nó một cách sâu sắc. Bây giờ, hãy dành sự chú ý đến phương tiện, cụ thể là trong việc phát triển lòng từ bi.

Để trí tuệ về tính Không có thể trở thành một phương thuốc hoàn toàn hiệu quả nhằm đối trị cả những phiền não tâm lý lẫn những chướng ngại vi tế đối với tri thức, thì cần phải có yếu tố bổ trợ là bồ đề tâm (bodhichitta)—tức là ý nguyện vị tha đạt đến giác ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh. Bồ đề tâm, phương diện “phương tiện” của con đường, là một yếu tố then chốt cần thiết để đạt được trí tuệ toàn tri của sự giác ngộ viên mãn—tâm của một vị Phật hoàn toàn tỉnh thức. Hơn nữa, có thể nói rằng bồ đề tâm chính là đặc điểm xác định của một vị Bồ Tát, hay như Tâm Kinh gọi là “thiện nam tử” hoặc “thiện nữ nhân.”

Một người có thể có sự hiểu biết sâu sắc và đúng đắn về tính Không, thậm chí đã đạt được sự giải thoát khỏi luân hồi; tuy nhiên, chừng nào còn thiếu bồ đề tâm (bodhichitta), thì người đó vẫn chưa phải là một vị Bồ Tát. Để khởi sinh bồ đề tâm này, chỉ đơn thuần mong muốn một cách từ bi rằng các chúng sinh khác được hạnh phúc và thoát khỏi khổ đau là chưa đủ. Điều cần thiết là phải có một cảm thức cam kết sâu sắc rằng chính bản thân mình sẽ đảm nhận trách nhiệm giải thoát tất cả chúng sinh khỏi khổ đau. Để nuôi dưỡng lòng từ bi mạnh mẽ như vậy, trước hết cần phát triển một cảm giác gần gũi và đồng cảm với các chúng sinh khác; nếu không có sự thân thiết chân thật, thì bồ đề tâm đích thực không thể sinh khởi. Chúng ta sẽ xem xét kỹ hơn sự “thân thiết” này bao hàm những gì ở phần dưới.

Các bậc đại sư Ấn Độ của tu viện Nalanda đã trình bày hai phương pháp chính để khởi sinh bồ đề tâm (bodhichitta): phương pháp bảy điểm nhân quả và phương pháp bình đẳng hóa và hoán đổi mình với người.

PHƯƠNG PHÁP BẢY ĐIỂM NHÂN QUẢ

Trong phương pháp bảy điểm nhân quả, bạn quán tưởng tất cả chúng sinh như chính người mẹ yêu quý của mình, hoặc như một người mà bạn hết mực thương yêu—một người đối với bạn là hiện thân của lòng tử tế và ân cần sâu sắc.

Để thực hành khía cạnh này của phương pháp, hãy khơi dậy những cảm xúc thương yêu vốn sinh khởi đối với mẹ của mình, hoặc với một người khác có lòng yêu thương và chăm sóc như mẹ; rồi mở rộng những cảm xúc ấy đến tất cả mọi chúng sinh, quán chiếu rằng mỗi chúng sinh đều đã từng đối xử với ta bằng sự yêu thương và nuôi dưỡng như vậy. Khi chúng ta thật sự nhận ra sự liên kết mật thiết của mình trong dòng sinh tử vô thủy, ta sẽ hiểu rằng mọi chúng sinh đều đã từng là cha mẹ của mình và đã đối đãi với ta bằng chính lòng yêu thương và dưỡng dục ấy.

Chúng ta có thể quan sát ý nghĩa của loại lòng tử tế này bằng cách nhìn vào thế giới động vật. Chẳng hạn, nếu quan sát kỹ các loài chim, ta sẽ thấy rằng cho đến khi con non có thể tự chăm sóc bản thân, chim mẹ luôn che chở chúng dưới đôi cánh và nuôi dưỡng chúng. Bất kể liệu nó có thật sự sở hữu điều mà con người gọi là lòng từ bi hay không, thì chỉ riêng hành động ấy thôi cũng đã là một biểu hiện rõ ràng của lòng tử tế to lớn từ người mẹ. Con non hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ; chúng hành xử như thể mẹ là người bảo vệ duy nhất, nơi nương tựa duy nhất, và nguồn cung cấp duy nhất của mình. Hơn nữa, chim mẹ tận tâm đến mức, nếu cần thiết, sẵn sàng hy sinh cả mạng sống của mình để bảo vệ con. Chính tinh thần này là điều chúng ta cần nuôi dưỡng đối với tất cả chúng sinh.

Việc quán chiếu về dòng sinh tử vô thủy giúp chúng ta nhận ra rằng tất cả chúng sinh, theo một cách nào đó và ở những mức độ khác nhau, đều đã từng đối xử với ta theo cách như vậy. Khi thấu hiểu điều này, ta phát triển một cảm nhận sâu sắc về sự đồng cảm và lòng biết ơn đối với các chúng sinh khác; từ đó, ta có thể cảm nhận một sự gần gũi chân thật hơn với họ. Khi cảm nhận được sự gần gũi ấy, ta có thể nhận ra lòng tử tế của họ đối với mình, bất kể hiện tại họ đang hành xử với ta như thế nào. Đó chính là điều được gọi là sự thân thiết chân thật với tất cả chúng sinh.

Nhưng, giống như mọi thứ khác, sự thân thiết này được phát triển một cách dần dần. Giai đoạn đầu tiên là nuôi dưỡng tâm xả (equanimity) đối với tất cả chúng sinh. Trong trạng thái tâm thức bình thường hằng ngày, cảm xúc và thái độ của chúng ta đối với người khác dao động rất mạnh—ta cảm thấy gần gũi với một số người và xa cách với những người khác; thậm chí cảm xúc đối với cùng một người cũng có thể thay đổi từ cực này sang cực khác chỉ vì một thay đổi nhỏ trong hoàn cảnh. Nhưng nếu chưa thanh lọc tâm khỏi các phiền não, thì cảm giác gần gũi thường ngày của chúng ta tất yếu sẽ dựa trên si mê, trên sự chấp thủ. Sự gần gũi dựa trên chấp thủ thực ra có thể cản trở việc khởi sinh lòng từ bi chân thật. Vì vậy, trước hết chúng ta bắt đầu bằng việc nuôi dưỡng tâm xả. Sau đó, khi đã phát triển được tâm xả, chúng ta nuôi dưỡng một cảm giác gần gũi với người khác dựa trên lý trí đúng đắn thay vì dựa trên chấp thủ.

Theo thời gian, chúng ta nuôi dưỡng một cảm giác thân thiết sâu sắc đến mức không thể chịu đựng được khi thấy những chúng sinh khác đang đau khổ. Cuối cùng, lòng từ bi lớn lao của chúng ta — ước nguyện chân thành muốn thấy người khác thoát khỏi khổ đau — trở nên mạnh mẽ đến mức chúng ta tự cam kết rằng chính mình sẽ giúp họ giải thoát khỏi khổ đau đó. Tương tự, chúng ta phát triển tâm từ ái — mong muốn người khác được hạnh phúc — và một lần nữa, tự nguyện đảm nhận trách nhiệm mang lại điều ấy. Sau cùng, khi đã nuôi dưỡng được lòng bi mẫn (compassion-karuna) và tâm từ ái (loving-kindness-maitri) mạnh mẽ đi kèm với ý thức cam kết cá nhân, chúng ta khởi sinh “tâm vị tha phi thường”, hướng đến việc tự mình giải thoát tất cả chúng sinh khỏi khổ đau. Khi đã vun bồi được tâm nguyện phi thường này, chúng ta có thể quán chiếu xem liệu mình thật sự có đủ khả năng đem lại lợi ích tối hậu cho người khác hay không. Đại luận sư Ấn Độ Pháp Xứng đã nói trong tác phẩm Thích Lượng Luận (Pramanavarttika):

“Nếu những yếu tố liên quan đến phương tiện vẫn còn mơ hồ, thì sẽ khó có thể giải thích chúng cho người khác.

Từ quan điểm Phật giáo, cách hiệu quả nhất để bảo đảm lợi ích tối hậu cho tất cả chúng sinh là dẫn dắt họ đến quả vị giác ngộ (Phật quả). Tuy nhiên, để có thể dẫn họ đến mục tiêu ấy, bản thân chúng ta phải có cả tri thức lẫn sự chứng ngộ thật sự về nó. Quán chiếu theo cách này, chúng ta nhận ra rằng để bảo đảm lợi ích tối hậu cho tất cả chúng sinh, chính mình phải đạt được giác ngộ.”

Chính tư tưởng này — đỉnh cao của pháp tu bảy điểm — chính là tâm Bồ-đề (bodhichitta). Nó bao hàm cả ước nguyện mang lại lợi ích cho người khác và ước nguyện đạt đến Phật quả nhằm thực hiện mục đích đó.

BÌNH ĐẲNG VÀ HOÁN ĐỔI GIỮA MÌNH VÀ NGƯỜI

Một phương pháp khác — bình đẳng và hoán đổi giữa mình và người — bao gồm việc nuôi dưỡng sự nhận thức sâu sắc về tính đồng nhất (bình đẳng) căn bản giữa bản thân và người khác. Thực vậy, xét về khát vọng tự nhiên muốn tìm cầu hạnh phúc và vượt qua khổ đau, thì bản thân và người khác hoàn toàn giống nhau. Chúng ta nên nuôi dưỡng suy nghĩ: “Cũng như chính tôi có quyền thực hiện ước nguyện căn bản là được hạnh phúc và vượt qua khổ đau, thì người khác cũng vậy; cũng như tôi có tiềm năng để thực hiện ước nguyện ấy, thì người khác cũng vậy.”

Sự khác biệt giữa bản thân và tất cả những người khác chỉ nằm ở số lượng: một bên chỉ là một cá nhân, còn bên kia là vô số chúng sinh. Vì vậy, ta tự hỏi: nhu cầu của bên nào là lớn hơn?

Thường khi nghĩ đến lợi ích của bản thân so với lợi ích của người khác, chúng ta cho rằng hai điều này không liên quan với nhau. Nhưng thực tế không phải vậy. Vì mỗi người đều là một phần của cộng đồng — một mạng lưới xã hội phức tạp — nên bất kỳ biến cố tiêu cực nào xảy ra trong đời sống của một cá nhân cũng đều ảnh hưởng đến toàn thể cộng đồng. Ngược lại, bất cứ điều gì tác động đến cộng đồng cũng sẽ ảnh hưởng đến từng thành viên riêng lẻ.

Hơn nữa, hãy xét theo lập luận sau: nếu bằng cách liên tục nuôi dưỡng những ý niệm tự ái và tự chấp, chúng ta có thể thỏa mãn những khát vọng vị kỷ để đạt được hạnh phúc cho riêng mình, thì vì chúng ta đã làm như vậy không ngừng nghỉ từ khi sinh ra và trong vô số kiếp sống, chắc hẳn chúng ta đã phải đạt được thành công từ lâu rồi. Nhưng dĩ nhiên, chúng ta đã không đạt được. Do đó, chúng ta buộc phải kết luận rằng việc sử dụng tâm trí theo lối quen thuộc là lấy bản thân làm trung tâm sẽ không bao giờ mang lại hạnh phúc tối hậu, cũng như không thể giải thoát chính “cái tôi” mà chúng ta trân quý khỏi khổ đau.

Ngược lại, Tịch Thiên nói trong Hướng dẫn Bồ-tát đạo rằng nếu, vào một thời điểm nào đó trong quá khứ, chúng ta đã đảo ngược cách sống của mình, từ bỏ tâm chấp ngã và thay vào đó phát khởi tâm quý trọng lợi ích của người khác, rồi tu hành với cách nhìn đã thay đổi ấy, thì đến bây giờ chúng ta đã đạt được trạng thái giác ngộ viên mãn.

Ngài viết:

“Nếu trong một quá khứ xa xưa nào đó, ngươi đã thực hành những việc như vậy, thì ngoài hạnh phúc của sự viên mãn Phật quả, sẽ không có tình trạng hiện tại này.”

TỰ NGÃ CHẤP THỦ VÀ TÂM QUÝ TRỌNG NGƯỜI KHÁC

Trong Bảo Hành Vương Chính Luận (Ratnavali), Long Thọ  nói rằng đối với những ai mong muốn đạt đến trạng thái toàn tri của một vị Phật, việc duy trì ba nguyên tắc nền tảng là điều thiết yếu: lòng đại bi – là cội rễ; bồ-đề tâm – phát sinh từ đại bi; và trí tuệ chứng ngộ tánh Không – yếu tố then chốt bổ trợ cho hai yếu tố còn lại.

Tất cả những bậc đại giác ngộ, như Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đều đã nhận ra những khiếm khuyết của tâm tự ái (chấp ngã) và đồng thời nhận ra lợi ích của việc nuôi dưỡng tâm quý trọng hạnh phúc của người khác. Ngược lại, chúng ta vẫn tiếp tục sống trong một vòng luân hồi khổ đau, trôi chảy không dứt như những đợt sóng trên đại dương—chưa kịp kết thúc một đợt sóng thì một đợt khác đã lại khởi lên. Dù chúng ta than phiền về khổ đau, chúng ta vẫn bị cuốn vào vòng luân hồi ấy bởi vì chúng ta đã giao phó toàn bộ hạnh phúc của mình cho thái độ vô cùng vị kỷ này, và bởi vì chúng ta đã kết thân với thái độ phản bội của sự chấp thủ vào tự ngã như một thực thể tồn tại độc lập.

Ở gốc rễ của mọi khổ đau có hai lực mạnh mẽ: chấp ngã—sự bám chấp mê lầm vào một cái “tôi” tồn tại một cách tự tính—và tư tưởng tự kỷ chỉ biết trân trọng lợi ích của riêng mình. Hai thái độ này cư trú sâu thẳm trong những ngõ ngách sâu kín nhất của trái tim chúng ta, và ở đó chúng liên kết với nhau, nắm giữ quyền thống trị không bị thách thức đối với đời sống của chúng ta. Trừ khi chúng ta chủ động tìm cách hoàn thiện sự hiểu biết về tánh Không và lòng từ bi đối với người khác, thì sự thống trị ấy sẽ vẫn cứng rắn và bất biến như kim cương.

Điều quan trọng là chúng ta không được hiểu sai lý tưởng vị tha của việc trân quý chúng sinh khác. Chúng ta không nên hiểu rằng điều đó có nghĩa là phải hoàn toàn hy sinh hay từ bỏ lợi ích của bản thân mình. Thực ra, nếu nhìn vào thực hành bồ-đề tâm, ta thấy rằng sự nuôi dưỡng chí nguyện vị tha này luôn đi kèm với nguyện vọng đạt được giác ngộ viên mãn, điều vốn rốt ráo chính là sự thành tựu cao nhất của lợi ích bản thân. Sự giác ngộ viên mãn có hai phương diện, được biểu hiện qua sự hợp nhất của “sắc thân” (rupakaya) và “pháp thân” (dharmakaya). Pháp thân biểu trưng cho sự thành tựu lợi ích của chính mình, trong khi sắc thân biểu trưng cho sự thành tựu lợi ích của tất cả chúng sinh. Tương tự, đại luận sư Tây Tạng Tông Khách Ba (Tsongkhapa) cũng chỉ ra rằng khi một người giúp đỡ chúng sinh khác, thì những mong muốn của chính họ cũng được hoàn thành như một kết quả tất yếu. Thực tế, theo đuổi lợi ích lớn nhất của người khác lại chính là cách thông minh nhất để theo đuổi lợi ích của bản thân.

THỰC HÀNH CHO VÀ NHẬN (TONGLEN)

Trên nền tảng đã phát triển sự đồng cảm sâu sắc đối với người khác, hành giả có thể thực hành tong len (Tông-len), trong tiếng Tây Tạng có nghĩa là “cho và nhận”. Trong thực hành này, người ta tưởng tượng việc nhận lấy tất cả khổ đau và những khổ đau tiềm tàng của người khác về nơi mình, đồng thời trao cho họ toàn bộ hạnh phúc và tiềm năng tích cực của bản thân. Thực hành “nhận” chủ yếu giúp tăng cường lòng bi mẫn, trong khi thực hành “cho” chủ yếu giúp tăng trưởng lòng từ ái. Có thể còn là vấn đề cần xem xét mức độ hiệu quả của thực hành này trong việc trực tiếp mang lại lợi ích cho đối tượng thiền quán, dù điều đó có thể xảy ra trong những trường hợp có mối liên hệ nghiệp lực mạnh mẽ giữa các cá nhân. Tuy nhiên, điều chắc chắn là thực hành tong len có tác động rất lớn trong việc tăng cường dũng khí và quyết tâm của chính hành giả để hoàn thành lý tưởng bồ-tát. Hơn nữa, tong len làm suy giảm sức mạnh của tâm tự ái, đồng thời làm tăng sức mạnh của tư tưởng quý trọng lợi ích của người khác. Khi được rèn luyện qua phương pháp “hoán đổi và bình đẳng giữa mình và người khác”, thực hành này cũng có thể làm phát sinh thái độ vị tha phi thường, và cuối cùng là bồ-đề tâm.

PHÁT TÂM BỒ ĐỀ

Một lần nữa, tôi muốn nhấn mạnh rằng sự phát triển của bồ-đề tâm là một quá trình tiệm tiến.

Nó bắt đầu ở mức độ hiểu biết mang tính trí thức, chủ yếu hình thành từ việc lắng nghe hoặc học hỏi giáo pháp. Khi chúng ta tiếp tục suy ngẫm về bồ-đề tâm ở cấp độ trí thức, đến một thời điểm nào đó, chúng ta có thể bắt đầu cảm nhận một niềm xác tín sâu sắc hơn đối với những lý tưởng cao quý của bồ-đề tâm. Khi đó, chúng ta có thể nói rằng mình đã đạt đến một mức độ kinh nghiệm mang tính quán chiếu. Khi tiếp tục đi sâu hơn vào sự quán chiếu và hiểu biết này, chúng ta sẽ đạt đến điểm mà ở đó ta thật sự hiểu đúng, ít nhất là về mặt lý tưởng hay tinh thần của bồ-đề tâm.

Khi hiểu được điều này, chúng ta có khả năng thực hành trọn vẹn các tiến trình tư duy nhằm phát khởi bồ-đề tâm và cảm nhận một tác động nội tâm mạnh mẽ; đến thời điểm đó, chúng ta sẽ đạt được bồ-đề tâm khởi sinh do nỗ lực—tuy nhiên, loại bồ-đề tâm “mô phỏng” này vẫn chưa phải là bồ-đề tâm chân thật. Chỉ thông qua việc tu tập lâu dài hơn nữa, chúng ta mới có thể đạt đến điểm mà bồ-đề tâm khởi sinh một cách tự nhiên, không cần gắng sức. Lúc này, chúng ta không còn phải trải qua một tiến trình tư duy có chủ ý để bồ-đề tâm phát khởi; chỉ một ý niệm khơi gợi đơn giản hoặc một tác nhân bên ngoài cũng có thể làm phát sinh cảm xúc mạnh mẽ ấy. Bồ-đề tâm chân thật này chính là bồ-đề tâm của một vị bồ-tát, và khi đạt được điều đó, bản thân người ấy trở thành một vị bồ-tát.

LỜI KẾT

Khi loạt bài giảng này ban đầu được trình bày, tôi đã có cơ hội tuyệt vời được lắng nghe tụng niệm từ các thành viên của nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau vào đầu mỗi buổi. Về mặt lịch sử, Phật giáo Nguyên thủy (Theravada), truyền thống chính của Sri Lanka và Đông Nam Á, là truyền thống lâu đời hơn trong số những người đi theo bậc Thầy từ bi và thiện xảo nhất của chúng ta, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, và họ đã bảo tồn giáo pháp của Đức Phật bằng ngôn ngữ Pali. Tôi cũng đã nghe tụng niệm từ các thành viên của truyền thống Phật giáo Trung Hoa, vốn chủ yếu dựa trên truyền thống Phạn ngữ (Sanskrit) và ở một mức độ nào đó là Pali. Sau đó là phần tụng niệm từ các thành viên của truyền thống Phật giáo tu viện Việt Nam. Hầu hết các truyền thống Phật giáo khác nhau này đều có trước Phật giáo Tây Tạng. Vì vậy, một cách thích hợp, cuối cùng tôi đã có cơ hội lắng nghe tụng niệm Tây Tạng.

Tôi đã vô cùng xúc động và cũng rất biết ơn khi được tham dự một dịp quý báu như vậy, nơi các đại diện của nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau—tất cả đều là đệ tử của cùng một bậc Thầy, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni—cùng cử hành tụng niệm trên một pháp đài chung. Cần lưu ý rằng tại Trung Quốc, Phật giáo từ lâu đã là một trong những tôn giáo chủ đạo của đất nước này. Việc tụng đọc kinh điển Phật giáo bằng tiếng Hoa đã làm nổi bật những khát vọng tâm linh của hàng triệu con người ở quốc gia đó, những người vẫn tiếp tục có niềm tin vào giáo pháp của Đức Phật. Trong vài thập kỷ vừa qua, Phật Pháp (Buddhadharma) đã chịu nhiều tổn hại lớn tại quốc gia vĩ đại ấy.

Tuy nhiên, các truyền thống văn hóa phong phú của Trung Quốc, bao gồm cả niềm tin Phật giáo, vẫn còn rất sống động cho đến ngày nay. Theo thời gian, mặc dù nhiều hệ tư tưởng và hệ thống mới hơn thất bại, các giá trị của Phật giáo, cũng như của tất cả các tôn giáo lớn trên thế giới, vẫn tiếp tục hiện hữu trong xã hội loài người, và trong đời sống cùng trái tim của từng cá nhân. Tôi cho rằng đây là một dấu hiệu của hy vọng cho đại gia đình nhân loại, bởi trong các giá trị của tôn giáo chúng ta ẩn chứa những chìa khóa cho một thế giới công bằng và hòa bình hơn cho các thế hệ mai sau. Tôi cầu nguyện rằng những phương diện tích cực của các tôn giáo trên thế giới sẽ ngày càng tăng trưởng trong tâm thức của những người thực hành, và rằng tôn giáo sẽ không còn bị sử dụng như nền tảng cho xung đột và bất hòa, mà thay vào đó trở thành phương tiện cho sự thấu hiểu sâu sắc hơn và hợp tác giữa các cư dân trên trái đất; và rằng thông qua nỗ lực của từng cá nhân, mỗi chúng ta có thể đem lại sự an lạc cho tất cả chúng sinh./.

 

 

 

 

 

PHẬT PHÁP TRONG THỜI ĐẠI TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI)

Dharma in the Age of AI

Tác giả:  Anam Thubten Rinpoche
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

Trong suốt lịch sử, những cuộc cách mạng vĩ đại đã định hình lại thân phận con người theo những cách khiến việc quay trở lại quá khứ là điều không thể. Chúng không chỉ thay đổi cách chúng ta sống; chúng còn biến đổi những giá trị mà chúng ta trân trọng, cách chúng ta tương tác với nhau và cách chúng ta duy trì sự tồn tại. Bằng cách đó, chúng dần dần tái tạo chúng ta – một cách sâu sắc đến nỗi, dù vẫn là Homo sapiens (con người thông minh), chúng ta gần như không thể nhận ra so với tổ tiên của mình.

Mỗi sự chuyển đổi như vậy đều mang bản chất kép. Bên cạnh tiến bộ và những khả năng, còn xuất hiện những rủi ro mới và những sự mơ hồ về mặt đạo đức. Thế giới mà chúng ta đang sống ngày nay là kết quả tích lũy của những biến động này, từ các cuộc cách mạng nông nghiệp và công nghiệp đến thời đại công nghệ hiện nay. Nếu không có chúng, bản sắc, xã hội và cách suy nghĩ của chúng ta sẽ hoàn toàn khác. Chúng ta là kết quả của nhiều sự chuyển đổi đã xảy ra kể từ buổi bình minh của nền văn minh nhân loại, chứ không chỉ một vài sự kiện lớn. Chúng ta không thể biết mình sẽ là ai trong thế kỷ tới hay thậm chí là thập kỷ tới. Suy nghĩ này có thể khiến chúng ta nổi da gà vì nỗi sợ hãi về điều chưa biết – một nỗi ám ảnh về bản thể luận đối với một bộ não được lập trình để tìm kiếm sự dự đoán.

Ngay trước mắt chúng ta, một trong những thách thức tiến hóa lớn nhất đang diễn ra, được thúc đẩy bởi sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo. Nó dường như có khả năng nhận thức gần như toàn tri, nhưng lại được tạo ra bởi con người, những người không hề biết tất cả. Hầu hết chúng ta không thể nói tiếng Pháp hay tiếng Phần Lan, hoặc thuộc lòng các quy tắc chia động từ tiếng Latinh. Trí tuệ nhân tạo có thể khiến chúng ta cảm thấy trí thông minh của mình kém cỏi và vụng về. Chúng ta có thể hy vọng rằng công nghệ mạnh mẽ này sẽ mang lại lợi ích cho nhân loại.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thay thế nhiều công việc trước đây do con người đảm nhiệm, gây ra sự xáo trộn trong mọi ngành nghề. Xu hướng này không thể bị ngăn chặn bởi các tổ chức hay cơ quan chính trị. Sự phát triển mạnh mẽ này có thể gây bất an cho nhiều người không thuộc tầng lớp siêu giàu; hầu hết mọi người chỉ đang sống chật vật từ lương tháng này sang tháng khác. Trong thời kỳ ảm đạm này, người ta có thể hy vọng rằng nhà nước sẽ đảm bảo họ được chăm sóc, có đủ tiền để trang trải cuộc sống và có những khoảng thời gian vui vẻ, chẳng hạn như đi ăn ngoài và đi nghỉ mát định kỳ.

Vậy còn vị thế của Phật pháp trong thế giới đang thay đổi này thì sao? Nhiều người đang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm hiểu về giáo lý Phật giáo. Ví dụ, nếu muốn biết một thuật ngữ hay khái niệm Phật giáo, chúng ta có thể nhận được câu trả lời chi tiết ngay lập tức. Điều này khác biệt hoàn toàn so với cách học tập trước đây. Ngày xưa, trong các tu viện Phật giáo Tây Tạng, khi không hiểu điều gì trong kinh điển, cách duy nhất để tìm ra câu trả lời là hỏi người biết câu trả lời. Thậm chí còn không có từ điển; nghề viết văn hay học giả vô cùng danh giá và được kính trọng.

Ngày nay, chúng ta có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dịch một bài kinh Phật từ tiếng Tây Tạng sang tiếng Anh hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác, mặc dù nó không hoàn hảo và cần sự can thiệp của con người. AI có thể thực hiện nhiều chức năng khác nhau, chẳng hạn như viết bài giảng hoặc bình luận theo yêu cầu. Trong một số trường hợp, AI trả lời các câu hỏi về Phật pháp giỏi đến mức một số người còn nói đùa rằng AI sẽ trở thành vị thầy Phật pháp mới, người sẽ giác ngộ cho mọi người. Cá nhân tôi không tin vào ý tưởng này, một phần vì nó nghe có vẻ không hợp lý. Ai đó có thể hỏi "Tứ Diệu Đế là gì?" bằng cách gõ câu hỏi trên điện thoại thông minh và nhận được câu trả lời chi tiết. Không có gì sai với điều này, và nó nên được coi là một ứng dụng có lợi.

Nhưng việc tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hoặc sẽ soi sáng cho chúng ta về mặt tâm linh bằng cách dẫn dắt chúng ta trên con đường Phật pháp thiêng liêng không gây được sự đồng cảm sâu sắc với nhiều người trong chúng ta. Liệu chúng ta có thể quy y AI không? Liệu chúng ta có thể được thụ giới làm nhà tu hành bởi AI không? Liệu chúng ta có thể nhận được sự gia trì Mật tông từ AI không? Theo truyền thống, chúng ta nhận được những điều này từ một người sống, chứ không phải từ những vật vô tri vô giác. AI không thể thay thế con người trong nhiều lĩnh vực thực hành Phật giáo. Chúng ta đừng dễ dàng đặt AI ngang hàng với những đấng thiêng liêng.

Mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) có thể vượt trội hơn trí tuệ con người trong nhiều lĩnh vực, nhưng nó vẫn đang được chúng ta huấn luyện và ảnh hưởng. Chúng ta có khả năng và nghĩa vụ đạo đức để bổ sung thêm khía cạnh trí tuệ và lòng từ bi vào hệ sinh thái của nó. Vấn đề này có thể được thảo luận giữa những người rất quan tâm đến mối quan hệ giữa Phật pháp và AI. Hiện đã có những vị thầy Phật pháp ở phương Tây đang dẫn dắt cuộc đối thoại về cách thực hiện ý tưởng cao cả này.

Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ mang đến những thay đổi bất ngờ cho mọi khía cạnh của cuộc sống, và có lẽ nhanh hơn chúng ta dự đoán. Nó sẽ ảnh hưởng đến cách chúng ta thực hành Phật pháp và văn hóa của các tăng đoàn ở khắp mọi nơi. Chúng ta phải sẵn sàng đối phó với cuộc cách mạng công nghệ này, đồng thời không được đánh mất những điều thiêng liêng: lòng thành kính đối với Tam Bảo, phước lành của dòng truyền thừa, và tình huynh đệ giữa những người cùng bước trên con đường giải thoát nội tâm.

Nhiều người trong chúng ta, những người thuộc về truyền thống thiêng liêng, có một trái tim khao khát – và nở rộ từ – sự kết nối giữa người với người như một phần không thể thiếu của Phật pháp. Đó có thể là sự kết nối của chúng ta với các bậc thầy Phật pháp hoặc với những người bạn cao quý trong cộng đồng. Chúng ta sẽ tiếp tục giữ gìn phép màu của sự kết nối giữa người với người, như một ngọn lửa tuyệt đẹp cháy trên bàn thờ trái tim mình./.

 

 

 

 

https://www.buddhistdoor.net/features/dharma-in-the-age-of-ai/

 

Đức Đạt Lai Lạt Ma Chỉ Ra Trọng Tâm Của Phật Pháp Khi Phật Tử Trên Toàn Thế Giới Cử Hành Lễ Phật Đản.

 Dalai Lama Points to the Heart of the Buddhadharma as Buddhists Around the World Observe Vesak

Tác giả: Craig Lewis
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

Trong khi các Phật tử trên toàn thế giới cử hành ngày Phật Đản 5 tháng 5, kỷ niệm ngày sinh, giác ngộ và nhập Niết bàn của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Đạt Lai Lạt Ma đã gửi lời chúc mừng đến các Phật tử trên toàn cầu.

Nhắc đến tầm quan trọng mang tính biểu tượng của Bodh Gaya, nơi Đức Phật giác ngộ, thông điệp của vị lãnh đạo tinh thần Tây Tạng đã nhắc nhở kịp thời về bản chất cốt yếu của Phật pháp, nhấn mạnh việc thực hành lòng từ bi và trí tuệ, cũng như sự quan tâm đến hạnh phúc của tất cả chúng sinh:

Nhân dịp kỷ niệm ngày đản sanh, thành đạo và niết bàn của Đức Phật, tôi hân hạnh gửi lời chúc mừng đến các Phật tử trên toàn thế giới.

Kim Cang tòa, hay còn gọi là chỗ ngồi cứng như kim cương ở Bồ Đề Đạo Tràng trong kinh điển Phật giáo, là địa điểm hành hương linh thiêng nhất gắn liền với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vị Thầy khai sáng và từ bi của truyền thống tâm linh của chúng ta. Chính tại đây, Đức Phật đã đạt được Giác Ngộ (Đại Bồ Đề), sau đó Ngài đã truyền dạy Tứ Diệu Đế, Ba Mươi Bảy Yếu Tố Giác Ngộ và những giáo lý khác. Chìa khóa trong giáo lý của Ngài là những lời chỉ dạy về việc rèn luyện tâm trí vì lợi ích của chúng sinh vô tận như không gian.

Cốt lõi của giáo lý Đức Phật là sự kết hợp giữa thực hành lòng từ bi và trí tuệ. Thực hành bồ đề tâm, tinh thần vị tha của sự giác ngộ, là bản chất của toàn bộ giáo lý của Ngài. Càng quan tâm đến hạnh phúc của người khác, chúng ta càng coi trọng người khác hơn chính mình. Chúng ta sẽ nhận ra sự phụ thuộc lẫn nhau và nhớ rằng tất cả 8 tỷ người trên thế giới ngày nay đều có chung mong muốn được hạnh phúc và tránh khổ đau.

Do đó, nhân dịp đặc biệt này, tôi kêu gọi các huynh đệ và tỷ muội tâm linh hãy sống một cuộc đời ý nghĩa, tận tâm vì hạnh phúc của người khác. Lòng nhân ái là chìa khóa dẫn đến hòa bình và hòa thuận trên thế giới.

Với lời cầu nguyện và những lời chúc tốt đẹp nhất,

Đức Đạt Lai Lạt Ma

(His Holiness the 14th Dalai Lama of Tibet)

Lễ Vesak, hay còn gọi là Phật Đản (hoặc không chính thức là ngày sinh của Đức Phật), kỷ niệm ba sự kiện quan trọng trong cuộc đời của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, cũng là sự ra đời của Phật giáo: sự giáng sinh, thành đạo (Niết-bàn hữu dư y: sopadhishesa-nirvana), và đại bát niết bàn (Niết-bàn vô dư y: mahaparinirvana). Ngày lễ này, một ngày lễ quốc gia ở nhiều nước châu Á, được hàng triệu Phật tử trên khắp thế giới cử hành. Mặc dù ngày lễ có thể khác nhau giữa các quốc gia và các truyền thống Phật giáo, nhưng nó được tổ chức rộng rãi nhất vào hoặc xung quanh ngày trăng tròn trong tháng Năm.

Ngày này thường được coi là thời gian để suy ngẫm, thiền định và chia sẻ Phật pháp, nguồn cảm hứng tâm linh và trí tuệ từ bi đã nuôi dưỡng hàng triệu người trong suốt 2.600 năm qua.

Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cũng chia sẻ một thông điệp ngắn gọn nhân dịp lễ Phật Đản, kêu gọi lòng khoan dung và sự cảm thông vì một thế giới hòa bình, ông nhận xét: “Trong thời điểm xung đột này, những lời dạy của Đức Phật về lòng khoan dung, lòng từ bi và phụng sự nhân loại là nguồn an ủi và sức mạnh… Chúng ta hãy cùng nhau hàn gắn những khác biệt, vượt lên trên lợi ích cá nhân hẹp hòi và cùng nhau đoàn kết vì một thế giới hòa bình hơn cho tất cả mọi người.” (Liên hợp quốc)

Tại Washington, DC, Nhà Trắng đã tổ chức lễ Phật Đản thường niên lần thứ ba, tiếp tục một truyền thống mới được Tổng thống Mỹ Joe Biden khởi xướng vào năm 2021.* Trong khi các lễ kỷ niệm trước đây tại Nhà Trắng được tổ chức với quy mô nhỏ do đại dịch COVID-19, thì năm nay, các đại sứ và đại diện từ các đại sứ quán của Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Mông Cổ, Nepal, Sri Lanka và Thái Lan, cũng như các đại diện chính thức của ba trường phái Phật giáo chính: Đại thừa, Phật giáo Lý và Kim cang thừa.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken cũng chia sẻ thông điệp riêng của mình nhân dịp Phật Đản, trong đó có đoạn: “Dịp này mang đến cho tất cả chúng ta cơ hội suy ngẫm về những lời dạy của Đức Phật và tái khẳng định cam kết của mình đối với các giá trị phổ quát như lòng từ bi, sự khoan dung và phẩm giá con người.” (Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ)/.

 

https://www.buddhistdoor.net/news/dalai-lama-points-to-the-heart-of-the-buddhadharma-as-buddhists-around-the-world-observe-vesak/