MỘT CÁCH ĐÓN VALENTINE THEO TINH THẦN PHẬT GIÁO

A Buddhist Way to Celebrate Valentine’s Day.
Việt dịch: Quảng Cơ 
Biên tập: Tuệ Uyển 

***

Khoảng 2.500 năm trước, Đức Phật đã rời bỏ gia đình mình để lên đường tìm cách chấm dứt khổ đau cho chính Ngài — và cho tất cả mọi người — một lần và mãi mãi.

Nghe có vẻ chẳng lãng mạn chút nào, đúng không?

Có thể là không. Nhưng quyết định ngày hôm ấy đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời của Ngài — và cả cuộc đời của chúng ta. Những gì Đức Phật đạt được sau khi rời xa gia đình có thể truyền cảm hứng để chúng ta đón Ngày Valentine theo một cách chánh niệm và khác biệt hơn.

Phật tử không nhìn nhận tình yêu lãng mạn theo cách mà chúng ta thường làm. Với họ, chỉ có một tình yêu phổ quát, được trao đến tất cả con người — chứ không phải một thứ tình yêu thân mật chỉ dành riêng cho một cá nhân.

Lama Yeshe diễn đạt điều này một cách hóm hỉnh rằng:

**“Tình yêu thông thường thì hẹp hòi, đóng kín và hay thay đổi. Chừng nào tình yêu của bạn còn là thứ tình yêu thông thường ấy, thì cái tâm hẹp hòi của bạn vẫn sẽ cứ chọn ra một đối tượng duy nhất:

‘Chỉ có bạn là người duy nhất đối với tôi; là đối tượng duy nhất của tình yêu và lòng trắc ẩn của tôi.’

Trái Đất này chứa vô số nguyên tử, nhưng bạn chỉ chọn một:

‘Tôi yêu nguyên tử này.’

Đó là một cái tâm thật ngốc nghếch; hoàn toàn ngốc nghếch. Trong khắp không gian có vô số nguyên tử, nhưng vì bị trói buộc bởi sự chấp thủ, cái tâm co rút của bạn chỉ chọn lấy một. Rồi mỗi khi bạn gặp một nguyên tử khác, bạn lại cảm thấy bất an.”**

Như Lama Yeshe giải thích, sự chú ý của chúng ta liên tục dồn vào một người — một “nguyên tử”. Khi đang trong một mối quan hệ, ta kỳ vọng quá nhiều vào một người và chỉ tập trung vào họ. Còn khi độc thân, ta có thể cảm thấy cô đơn và mong ước có một “nguyên tử” nào đó để dồn trọn tình yêu của mình vào.

Có thể rất khó để tìm ra một “con đường trung đạo” trong tình yêu, bởi đây là một cảm xúc mãnh liệt, lại được củng cố bởi hoạt động của tâm trí. Tuy vậy, việc quán chiếu những gì Phật giáo tin tưởng có thể giúp chúng ta yêu theo một cách khác.

Dưới góc nhìn của Phật giáo, maitrī (từ ái) là tình yêu chân thật và trong sáng. Đó là cảm giác từ bi, tử tế, thiện chí và yêu thương dành cho tất cả mọi người — một cách bình đẳng, không ngoại lệ — bao gồm cả người bạn đời của chúng ta.

Tôi không nói rằng chúng ta nên rời bỏ người bạn đời như Đức Phật đã làm để tập trung vào phần còn lại của nhân loại. Nhưng câu chuyện của Đức Phật là một nguồn cảm hứng để chúng ta mở rộng góc nhìn và phân bổ tình yêu của mình một cách đồng đều hơn đến tất cả.

Trong đời sống thực, điều này khá thách thức, bởi tình yêu của chúng ta thường bị điều kiện hóa và dẫn dắt bởi bản ngã. Ngày Valentine có thể mang lại khổ đau cho một số người, vì ta kỳ vọng quá nhiều vào một người duy nhất. Khi ta quên đi những người khác — hay những “nguyên tử” khác — ta vô tình đặt quá nhiều áp lực lên người bạn đời; đồng thời chính họ cũng cảm thấy bị áp lực.

Bất cứ điều gì mà chúng ta dồn quá nhiều năng lượng vào đều có thể dẫn đến tổn hại. Tôi thích ví tình yêu bên trong chúng ta như một chai nước. Nếu ta đổ toàn bộ một chai nước lớn vào chỉ một chiếc ly, nước sẽ tràn ra ngoài. Nhưng nếu ta phân phối lượng nước ấy đều vào nhiều chiếc ly, thì tất cả các ly đều sẽ được rót đầy vừa đủ mà không bị tràn.

Nếu chúng ta muốn tôn vinh tình yêu vào Ngày Valentine (và cả mỗi ngày) theo tinh thần Phật giáo, thì chúng ta nên thực hành maitrī (từ ái). Việc lan tỏa tình yêu đến tất cả mọi người — bất kể ta nhận lại được điều gì từ họ — là một điều nhiệm mầu. Dĩ nhiên, tình yêu vẫn có những mức độ khác nhau. Những gì ta trao cho người bạn đời có thể đặc biệt hơn, độc đáo hơn hay mãnh liệt hơn, nhưng ta vẫn không quên những người khác.

Vậy làm sao để phân bổ tình yêu bên trong chúng ta? Khi ta nhìn người khác như chính mình, việc trao đi điều gì đó sẽ không còn khó khăn nữa. Chừng nào vẫn còn có “tôi” và “bạn”, thì ta sẽ không bao giờ vượt qua được những rào cản của tâm trí. Những gì bị tách rời khỏi ta, một cách tự nhiên, sẽ trở thành “kẻ đối lập”. Chính vì thế, quán chiếu về tính nhất thể (oneness) mang lại lợi ích rất lớn.

Phật giáo gọi điều này là bodhicitta — tâm Bồ-đề, hay trái tim/tâm thức tỉnh thức — một tâm hoàn toàn hiến dâng cho người khác. Theo Lama Zopa Rinpoche, đây có thể là phương thuốc tốt nhất cho mọi căn bệnh của chúng ta. Điều đó có nghĩa là gì? Nghĩa là buông bỏ ý niệm về “cái tôi” — cảm giác bản ngã sai lầm — để có thể trân quý người khác. Trong Phật giáo, bodhicitta là khát nguyện đạt đến giác ngộ vì lợi ích của muôn loài. Đó là nguồn gốc của giải thoát và hạnh phúc.

Vì vậy, chúng ta có thể lấy mục đích sống của mình là mang lại hạnh phúc cho người khác và làm vơi bớt khổ đau của họ bằng mọi cách có thể. Nhưng điều này sẽ không thể xảy ra nếu ta chỉ bám chấp vào một người duy nhất. Nếu ta thực hành maitrī hoặc nuôi dưỡng tâm bodhicitta, tôi tin rằng điều đó sẽ tự nhiên chuyển hóa các mối quan hệ lãng mạn của chúng ta.

Khi ta hướng sự chú tâm đến nhiều “nguyên tử” khác nhau, tình yêu dành cho người bạn đời sẽ không còn bắt nguồn từ sự cần bám víu hay lệ thuộc. Không gian sẽ tự nhiên xuất hiện trong mối quan hệ. Và từ đó, người bạn đời của ta cũng có thể phát triển tâm bodhicitta.

Việc rót đầy những chiếc ly của người khác từ chai nước không bao giờ cạn của mình, trên thực tế, sẽ chuyển hóa tất cả các mối quan hệ của chúng ta./.

 

https://www.elephantjournal.com/2018/02/a-buddhist-way-to-celebrate-valentines-day/