Nguyên tác: “Wisdom 2.0”: Hacking Buddhism to Make a Better Samsara (1)
Tác giả: Dorje Kiríten
Việt dịch: Quảng
Cơ
Biên tập: Tuệ
Uyển
***
Khi
tôi tiến gần đến khách sạn San Francisco Marriott ở Union Square vừa được tân
trang lộng lẫy, tôi bỗng ý thức sâu sắc về sự khác biệt mênh mông trong hoàn
cảnh nghiệp báo đang tồn tại trong cõi “nhẫn” này. Bước đi trên phố, tôi phải
cẩn thận để không vấp phải người đàn ông vô gia cư đang ngủ nơi khung cửa,
chiếc quần jean bẩn thỉu tuột xuống nửa thân, co ro để giữ ấm trong đêm ẩm lạnh
của thành phố hiện đại đầy kỳ quan và giàu có này.
Là
một người theo Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, bậc Giác Ngộ đã hứa chỉ bày con đường
chấm dứt khổ đau nếu hành trì theo Bát Chánh Đạo, khi ánh đèn từ sảnh khách sạn
tràn ngập trong mắt, tôi tự hỏi “Wisdom 2.0” có thể mang lại điều gì trong việc
giải thoát nhân loại khỏi khổ đau.
Phật
giáo dựa trên lời dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vị Phật lịch sử của thời
đại chúng ta. Ngài đã giảng dạy về Tứ Diệu Đế: có khổ đau, có nguyên nhân của
khổ đau, có sự chấm dứt khổ đau, và có con đường dẫn đến sự chấm dứt khổ đau,
đó là Bát Chánh Đạo. Tất cả các trường phái Phật giáo đều được xây dựng trên
những giáo lý này.
“Wisdom
2.0” là một phong trào đã diễn ra trong vài năm gần đây trong các công ty công
nghệ thông tin và giới doanh nghiệp Mỹ. Phong trào này dựa trên niềm tin vào
những lợi ích vốn có của trí tuệ, lòng từ bi và chánh niệm đối với cá nhân cũng
như toàn xã hội. Ban tổ chức hội nghị không giới thiệu đây là một sự kiện Phật
giáo, tuy nhiên năm nay chương trình được mở đầu bằng việc các vị tăng từ Tu
viện Drepung Loseling kiến tạo một Mandala cát. Khi mandala dần thành hình
trong suốt ba ngày, vị bổn tôn trung tâm được hé lộ là Bồ Tát Trí Tuệ, Văn Thù
Sư Lợi.
Có
một vài vị thầy Phật giáo quen thuộc tham gia thuyết giảng. Đáng chú ý nhất là
Jack Kornfield từ Trung tâm Thiền Spirit Rock, người được giới thiệu trong
chương trình hội nghị là “giáo thọ về trí tuệ” thay vì “giáo thọ Phật giáo”, và
Roshi Joan Halifax. Phần lớn các diễn giả còn lại là những nhà hoạt động cộng
đồng, lãnh đạo doanh nghiệp, nhà khoa học, nghệ sĩ và nhà trị liệu.
“Wisdom
2.0” là đứa con tinh thần của Soren Gordhamer, tác giả cuốn sách Wisdom 2.0:
Những Bí Mật Cổ Xưa Dành Cho Người Sáng Tạo và Luôn Kết Nối (Ancient Secrets
for the Creative and Constantly Connected - 2009). Cũng giống như chính hội
nghị “Wisdom 2.0”, cuốn sách hướng đến việc đưa thực hành chánh niệm vào thế
giới hiện đại, công nghệ và nhịp sống nhanh. Trước đây, Gordhamer đã từng làm
việc với Richard Gere và Đức Đạt Lai Lạt Ma, và ảnh hưởng của Phật giáo thấm
đẫm trong các tác phẩm của ông, cũng như trong hội nghị này.
Tên
cụ thể của hội nghị này là “Wisdom 2.0 Business.” Tầm nhìn của Gordhamer là đưa
chánh niệm, lòng từ bi và trí tuệ vào thế giới kinh doanh và môi trường làm
việc, nơi con người dành phần lớn thời gian mỗi ngày của mình. Ông mở đầu hội
nghị bằng cách mời những người tham dự dành một khoảnh khắc để chú ý đến hơi
thở, nhận biết sự lên xuống của nó trong cơ thể, và ý thức về sự hiện diện của
mình trong giây phút hiện tại. Đây là một kỹ thuật thiền chánh niệm kinh điển.
Mặc
dù phần lớn các ý tưởng và phương pháp đều có nguồn gốc từ Phật giáo, chúng
được trình bày mà không gắn với danh xưng “Đức Phật”. Chiều sâu trong giáo lý
của Đức Phật cũng không được đề cập đến.
“Wisdom
2.0” đã để những giáo lý cốt lõi của Đức Phật Thích Ca ở lại ngoài cửa cùng với
người vô gia cư—không được phép bước vào những phòng hội nghị của khách sạn trị
giá hàng triệu đô la. Không ai không có thẻ tham dự hội nghị được vào khu vực
sự kiện; cánh cổng dẫn vào mandala của “Wisdom 2.0” với các phòng thiền, phòng
yoga, phòng đối thoại và những diễn giả xuất sắc đều khép kín. Nếu bạn không có
đủ “phước” để chi trả phí tham dự, bạn sẽ không thể tiếp cận những bàn trưng
bày đồng hồ thông minh nhắc bạn thở, các ứng dụng giúp bạn đầu tư một cách
chánh niệm, hay các quầy tạp chí về thiền.
Bên
trong, người ta được trao cho cảm giác về một Shambhala—một xã hội không tưởng,
nơi khổ đau được xóa bỏ thông qua các kỹ thuật thiền định và thiện ý.
Ba
Sự Thật Cao Quý đầu tiên bị bỏ qua tại hội nghị. Thay vào đó, người ta đi thẳng
vào một số yếu tố của Bát Chánh Đạo, tập trung vào chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định, chánh kiến và chánh tư duy, mà không cần đến niềm tin
vào một bậc thầy lịch sử, một thực thể siêu việt hay một truyền thừa nào.
Những
giáo lý được “làm sạch” và trình bày với sự tinh giản hiệu quả đến mức Steve
Jobs hẳn cũng sẽ tự hào—một dạng “iPhật giáo” vừa đẹp mắt vừa dễ chịu cho tâm
trí. Tượng Phật được đặt rải rác đây đó, và phông nền phía sau các diễn giả khi
họ trình bày những bài nói chuyện 20 phút theo phong cách TED là hình một nút
thắt vĩnh cửu màu trắng.
Các
diễn giả này không đưa ra những mệnh lệnh đạo đức nào ngoài các giá trị về công
bằng xã hội, bình đẳng, và năng lực thành công của con người nếu được trang bị
đúng công cụ.
Danh
sách các công ty tham dự hội nghị thật ấn tượng. Có các diễn giả đến từ
Instagram, Starbucks, BlackRock Investment, Google, LinkedIn và Facebook, chỉ
kể một vài cái tên. Tất cả họ đều nói về tầm quan trọng của chánh niệm trong
việc nâng cao năng suất, sự đổi mới và sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc.
Họ
hòa quyện một cách liền mạch với vị nhà khoa học thần kinh, người nhiệt thành
trình bày về những lợi ích của thiền định và nhu cầu cấp bách phải “tạo hình”
xã hội và con người thông qua khái niệm khoa học mới về tính dẻo của não bộ
(neuroplasticity), theo đó thiền có thể trở thành phương thuốc chữa lành cho
mọi vết thương, cả mới lẫn cũ.
Dường
như điều đó có hiệu quả. Cũng như tại những khóa tu thiền khác, những người
tham dự trải qua những khoảnh khắc thanh lọc cảm xúc. Một cặp đôi rời đi để
ngồi bên hồ bơi. Tôi hỏi họ liệu họ có cảm thấy đây là một hội nghị Phật giáo
không, và họ trả lời rằng họ không hề biết những ý tưởng được trình bày lại có
nguồn gốc từ Phật giáo.
Những
người khác thì rơi nước mắt, xúc động sâu sắc trước bài thiền từ bi do Roshi
Joan Halifax hướng dẫn vào sáng ngày thứ ba. Mọi người đi lại với vẻ choáng
ngợp và ngẩn ngơ trước làn sóng thông tin dồn dập và lời nhắc nhở liên tục phải
kết nối với hơi thở và nhịp tim của mình.
Tuy
nhiên, nỗi bất an nền tảng của kiếp người (Skt. duhkha) mà Đức Phật đã chỉ ra
lại không được bàn đến. Không có sự nhắc tới chân lý rằng có một gốc rễ của khổ
đau, đó là bản ngã. Chúng ta không được thách thức để nhìn vào sự chấp ngã như
là nguyên nhân của khổ đau; cũng không có bất kỳ chỉ dẫn hay định hướng nào về
cách thoát khỏi sinh, lão, bệnh, tử—những nỗi khổ mà Đức Phật dạy chúng ta cần
tìm con đường giải thoát.
Thay
vào đó, các diễn giả truyền cảm hứng và tỏa sáng trong phần trình bày về việc
làm cho luân hồi (samsara) trở nên tốt đẹp hơn thông qua những kỹ thuật được
giới thiệu. Khán giả say mê với ý tưởng rằng chúng ta đang nắm giữ chìa khóa để
đưa nhân loại thoát khỏi khổ đau nhờ công nghệ, khoa học và một nguyên lý trí
tuệ chưa được định nghĩa rõ ràng. Hội nghị mang âm hưởng của một buổi phục hưng
Tin Lành, nơi mọi người được “cứu rỗi” nhờ ân huệ và lòng từ tâm của khoa học
hiện đại, công nghệ và các kỹ thuật thiền cổ xưa.
Điều
này khiến tôi tự hỏi, khi rời khỏi hội nghị và tránh nhìn vào người đàn ông vô
gia cư tiều tụy ngoài phố, đang chìa chiếc cốc với vài đồng xu lẻ trong đó: nếu
bạn dạy Phật giáo mà không có Đức Phật trong đó, thì ngay cả khi xã hội trở nên
tốt đẹp hơn, liệu có ai thực sự đạt được giác ngộ không?
***
https://www.buddhistdoor.net/features/wisdom-20-hacking-buddhism-to-make-a-better-samsara/
Phụ
thích:
(1)
• “Wisdom 2.0” giữ nguyên như tên riêng (ám chỉ phong trào kết hợp chánh niệm
với công nghệ và kinh doanh).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét