SEE LEARNING: TRỞ THÀNH CÔNG DÂN TOÀN CẦU

 Học tập Xã hội, Cảm xúc và Đạo đức, Đại học Emory, Khung Chương trình

Tóm lược

SEE Learning: (1) Becoming a Global Citizen
Social, Emotional and Ethical Learning, Emory University, Abridged Framework
Tác giả: Matt Lindén
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển
***

(1) Học tập Xã hội, Cảm xúc và Đạo đức (SEE Learning) là một chương trình được phát triển bởi Center for Contemplative Science and Compassion-Based Ethics tại Emory University. Mục tiêu của chương trình là nuôi dưỡng những cá nhân có sức khỏe cảm xúc lành mạnh và có trách nhiệm đạo đức, cũng như các nhóm xã hội và cộng đồng rộng lớn hơn.

Trong phần thứ ba và cũng là phần cuối này, SEE Learning: Trở thành Công dân Toàn cầu, chúng ta đi đến việc hiểu rằng thế giới có tính tương thuộc lẫn nhau; rằng tất cả con người đều có chung một mong muốn được hạnh phúc; và rằng mỗi chúng ta đều có thể góp phần tạo nên sự thay đổi ở cấp độ toàn cầu.
***

Thế giới mà chúng ta đang sống ngày càng trở nên phức tạp, toàn cầu hóa và phụ thuộc lẫn nhau. Những thách thức mà các thế hệ hiện tại và tương lai phải đối mặt có phạm vi rộng lớn và ảnh hưởng sâu xa. Việc tìm ra giải pháp cho những thách thức này chắc chắn đòi hỏi một cách tư duy và giải quyết vấn đề mới — mang tính hợp tác, liên ngành và định hướng toàn cầu. Chỉ riêng lòng trắc ẩn (từ bi) thôi là chưa đủ để dấn thân vào thế giới. Chúng ta cần bổ sung lòng trắc ẩn bằng việc ra quyết định có trách nhiệm, dựa trên sự hiểu biết về các hệ thống rộng lớn hơn mà trong đó chúng ta đang sinh sống.

Lĩnh vực Toàn cầu ban đầu có thể khiến ta cảm thấy choáng ngợp, nhưng thực chất nó được xây dựng trên cùng những kiến thức và kỹ năng đã được khám phá trong các lĩnh vực Cá nhân và Xã hội — chỉ là được mở rộng ra cộng đồng, xã hội và cộng đồng toàn cầu của chúng ta. Có những dấu hiệu cho thấy, tương tự như cách chúng ta có thể hiểu hành vi của chính mình và của người khác, khả năng hiểu cách các hệ thống vận hành cũng là một năng lực bẩm sinh. Bằng cách đào sâu nhận thức này và áp dụng tư duy phản biện vào các tình huống phức tạp, sự dấn thân có đạo đức có thể hình thành. Quá trình giải quyết vấn đề khi đó trở nên toàn diện hơn, tránh được xu hướng chia nhỏ các vấn đề thành những mảnh rời rạc, tách biệt nhau.

Lĩnh vực Toàn cầu được khám phá thông qua các chủ đề sau:
• Trân trọng tính tương thuộc duyên sanh lẫn nhau
• Nhận diện Nhân tính chung
• Tham gia Cộng đồng và Toàn cầu

Trân trọng tính Tương thuộc duyên sanh lẫn nhau

Tương thuộc duyên sanh lẫn nhau là khái niệm cho rằng sự vật và sự kiện không tự phát sinh một cách độc lập, mà phụ thuộc vào nhiều sự vật và sự kiện khác để tồn tại.

Ví dụ, một bữa ăn đơn giản mà chúng ta dùng hằng ngày thực chất đến từ rất nhiều nguồn và nhiều con người khác nhau, nếu ta lần theo nguồn gốc của các nguyên liệu theo dòng thời gian và không gian.

Tính tương thuộc cũng có nghĩa là sự thay đổi ở một lĩnh vực sẽ dẫn đến những thay đổi ở nơi khác. Mọi kết quả đều có nguyên nhân, và trên thực tế có thể phát sinh từ sự đa dạng của nhiều nguyên nhân và điều kiện khác nhau.

Mục đích của việc suy ngẫm về tính tương thuộc duyên sanh không phải là để hình thành một sự hiểu biết khô khan về cách các hệ thống toàn cầu vận hành, mà là để liên hệ kiến thức đó với những mối quan tâm của chúng ta đối với bản thân, người khác và hành tinh.

Chúng ta có thể khám phá tính tương thuộc duyên sanh từ hai góc nhìn:
• Hiểu về các Hệ thống Tương thuộc
• Cá nhân trong Bối cảnh Hệ thống

Hiểu về các hệ thống tương thuộc liên quan đến việc chuyển từ sự tập trung vào “bên trong” (bản thân) và “người khác” sang sự chú ý hướng ra “bên ngoài” — tức là các hệ thống rộng lớn hơn. Chúng ta hướng nhận thức của mình đến việc hiểu các nguyên lý của tính tương thuộc và các hệ thống toàn cầu, chẳng hạn như quan hệ nhân quả. Khi xem xét cá nhân trong bối cảnh hệ thống, chúng ta nhận ra rằng sự tồn tại của mình — cũng như của những người xung quanh — gắn bó chặt chẽ với vô vàn sự kiện, nguyên nhân và con người trên khắp thế giới.

Hiểu về các Hệ thống Tương thuộc duyên sanh

Tính tương thuộc vừa là một quy luật của tự nhiên, vừa là một thực tại nền tảng của đời sống con người. Không ai có thể duy trì sự sống — chứ chưa nói đến việc phát triển thịnh vượng — nếu không có sự hỗ trợ của vô số người khác đang góp phần cung cấp những nhu cầu thiết yếu như lương thực, nước uống và nơi ở, cũng như hệ thống hạ tầng hỗ trợ từ vô vàn tổ chức chịu trách nhiệm về giáo dục, thực thi pháp luật, quản trị nhà nước, nông nghiệp, giao thông vận tải, chăm sóc sức khỏe, v.v.

Những cuộc khủng hoảng lớn và được công bố rộng rãi, như cuộc suy thoái kinh tế quốc tế giai đoạn 2007–2009, hay những mối quan ngại ngày càng gia tăng về biến đổi khí hậu và xung đột bạo lực toàn cầu, cho thấy rõ dạng thức tương thuộc kinh tế và sinh thái ở cấp độ toàn cầu.

Trong các xã hội truyền thống, cảm giác gắn kết với người khác được đan cài sâu sắc hơn nhiều vào đời sống hằng ngày. Sự sinh tồn thường phụ thuộc vào việc chia sẻ và trao đổi nguồn lực, cũng như các hình thức hợp tác xã hội khác — từ thu hoạch mùa màng, xây dựng công trình cho đến chống lại thú săn mồi.

Kể từ Cách mạng Công nghiệp, cùng với mong muốn cải thiện vị thế kinh tế, chúng ta trở nên năng động hơn nhưng cũng tách rời khỏi cộng đồng nhiều hơn. Điều này đã tạo ra một ảo tưởng về sự độc lập, khiến ta dễ tin rằng khi trưởng thành, mình không còn cần đến người khác.

Cảm giác tự chủ sai lầm này góp phần làm gia tăng sự cô lập về mặt tâm lý và xã hội. Thực tế, con người là những sinh vật mang tính xã hội sâu sắc; sự tồn tại cũng như sức khỏe tâm lý của chúng ta phụ thuộc vào các mối quan hệ với người khác.

Cá nhân trong Bối cảnh Hệ thống

Để sự hiểu biết của chúng ta về các hệ thống tương thuộc trở nên có ý nghĩa, chúng ta cần bổ sung bằng cách xem xét cách mỗi người trong chúng ta hòa vào bức tranh lớn hơn. Điều này giúp khắc phục xu hướng nhìn nhận sai lầm rằng mình tách biệt khỏi người khác hoặc bằng cách nào đó độc lập với hệ thống rộng lớn hơn.

Ở đây, chúng ta khám phá các mối quan hệ của mình với những người khác và sự phức tạp của các mối quan hệ ấy. Kết quả đạt được gồm ba phương diện:
• Một cảm giác biết ơn chân thành đối với người khác ở cấp độ hệ thống
• Nhận thức sâu sắc hơn về tiềm năng của chúng ta trong việc định hình cuộc sống của người khác
• Khát vọng ngày càng lớn trong việc hành động nhằm bảo đảm hạnh phúc và phúc lợi rộng khắp hơn

Chúng ta bắt đầu bằng việc nhận ra cách hành vi của mình ảnh hưởng đến người khác và ngược lại. Sau đó, chúng ta khám phá những cách thức khác nhau mà người khác đóng góp vào sự an lạc và hạnh phúc của mình. Chúng ta có thể thực hiện điều này bằng cách lập một danh sách và xem lại nó nhiều lần. Thay vì chỉ tập trung vào những người mà ta quen biết như trong Lĩnh vực Xã hội, ở đây chúng ta mở rộng phạm vi ra rộng hơn nhiều: bao gồm các cá nhân, cộng đồng và hệ thống mà có thể ta không hề quen biết trực tiếp. Hiểu rằng chúng ta không thể phát triển — chứ chưa nói đến tồn tại — nếu thiếu sự hỗ trợ của vô số con người là điều thiết yếu để nuôi dưỡng sự trân trọng chân thành đối với người khác.

Mỗi người đều đóng một vai trò trong mạng lưới rộng lớn những con người đang nâng đỡ cuộc sống của chúng ta. Khi nhận ra điều này, chúng ta phát triển một cảm giác tương hỗ. Ta không còn cần phải thấy rõ chính xác người khác mang lại lợi ích cho mình như thế nào mới chấp nhận rằng, rất có thể theo một cách nào đó, lợi ích ấy vẫn tồn tại. Khi nhận thức này gia tăng, bản chất tương hỗ và cùng có lợi của các mối quan hệ dần được ưu tiên hơn so với cái nhìn hạn hẹp, chỉ tập trung vào bản thân hoặc mang tính cạnh tranh. Cảm giác kết nối ngày càng tăng với người khác trực tiếp giúp làm giảm sự cô đơn bằng cách mở rộng khả năng hoan hỷ trước niềm vui của người khác. Nó cho phép ta cảm nhận niềm vui gián tiếp trước những thành tựu của họ, đồng thời trở thành liều thuốc giải cho sự đố kỵ và ghen tị, cũng như cho sự tự phê bình khắc nghiệt hay những so sánh thiếu thực tế với người khác.

Nhận diện Nhân tính Chung

Một sự hiểu biết sâu sắc hơn về tính tương thuộc duyên sanh — đặc biệt khi được kết hợp với những kỹ năng được nuôi dưỡng trong Lĩnh vực Xã hội như sự quan tâm thấu cảm — sẽ dẫn đến mối quan tâm lớn hơn đối với người khác và sự nhận ra rằng tất cả chúng ta đều liên hệ mật thiết với nhau theo nhiều cách. Điều này có thể được củng cố, mở rộng và tăng cường bằng cách chủ ý nuôi dưỡng sự nhận diện về nhân tính chung. Ở đây, chúng ta vận dụng tư duy phản biện để nhận ra rằng, ở cấp độ nền tảng, mọi con người đều chia sẻ những điểm chung nhất định liên quan đến đời sống nội tâm và các điều kiện sống của họ. Bằng cách đó, chúng ta có thể nuôi dưỡng một mức độ trân trọng, thấu cảm và lòng trắc ẩn đối với bất kỳ ai ở bất kỳ nơi đâu — kể cả những người ở rất xa hoặc có vẻ rất khác biệt so với chúng ta.

Chúng ta khám phá nhân tính chung của mình thông qua hai chủ đề:

• Trân trọng Sự Bình đẳng Căn bản của Tất cả Mọi người
• Trân trọng Cách các Hệ thống Ảnh hưởng đến Hạnh phúc và An sinh

Trân trọng sự bình đẳng căn bản của tất cả mọi người là khi chúng ta nhận ra rằng tất cả — từ bạn bè, gia đình cho đến những người xa lạ ở bên kia bán cầu — đều bình đẳng ở cấp độ nền tảng trong khát vọng hướng tới hạnh phúc và an lạc, cũng như trong mong muốn tránh khỏi khổ đau.

Trân trọng cách các hệ thống ảnh hưởng đến hạnh phúc và an sinh là nhận ra rằng các hệ thống toàn cầu có thể thúc đẩy, hoặc làm tổn hại đến hạnh phúc con người, thông qua việc nuôi dưỡng các giá trị tích cực hoặc duy trì những niềm tin và quan điểm gây tranh cãi.

Trân trọng Sự Bình đẳng Căn bản của Tất cả Mọi Người

Chúng ta mở rộng sự nhận thức về tính bình đẳng căn bản của nhân loại đến cả những người ngoài cộng đồng trực tiếp của mình. Cuối cùng, chúng ta đưa sự nhận thức này lan tỏa đến toàn thế giới. Chúng ta làm điều đó bằng cách tập trung vào những điểm chung mà tất cả chúng ta đều chia sẻ với tư cách con người, như mong muốn được phát triển và khát khao tránh khỏi đau khổ cũng như sự bất mãn. Điều này giúp giảm bớt định kiến và xu hướng xem nhẹ nhu cầu của người khác.

Bằng cách nhìn nhận người khác là tương đồng với mình theo cách này, “nhóm của chúng ta” có thể được mở rộng để bao gồm những người thuộc các quốc tịch, sắc tộc, tôn giáo khác nhau, v.v. Khả năng này được thể hiện theo nhiều cách khác nhau trong xã hội, từ việc một cá nhân hiến máu, đến làn sóng quyên góp từ thiện sau một thảm họa thiên nhiên, cho đến việc lên tiếng phản đối sự bất công đối với những nhóm người mà bản thân ta không thuộc về. Kỹ năng trân trọng tính tương thuộc duyên sanh (sự phụ thuộc lẫn nhau) và nuôi dưỡng sự quan tâm đồng cảm đối với người khác đóng vai trò như những “liều thuốc giải” cho nhiều rào cản trong việc kết nối với người khác, chẳng hạn như định kiến, cảm giác xa cách, và sự thờ ơ trước những vấn đề của những người ngoài vòng tròn gần gũi của chúng ta.

Khi chúng ta chỉ tập trung vào bản thân, thế giới dường như trở nên nhỏ bé còn những vấn đề và mối bận tâm của ta lại trở nên khổng lồ. Nhưng khi chúng ta hướng sự chú ý đến người khác, thế giới mở rộng ra. Những vấn đề của ta dần lùi về rìa tâm trí nên cũng trở nên nhỏ lại, và khả năng kết nối cũng như hành động với lòng trắc ẩn của chúng ta được gia tăng.

Trân trọng Cách Các Hệ thống Ảnh hưởng đến Hạnh phúc

Các hệ thống có thể thúc đẩy hoặc làm tổn hại đến hạnh phúc ở cả cấp độ văn hóa và cấu trúc — bằng cách đề cao những giá trị tích cực, hoặc bằng cách duy trì những niềm tin có vấn đề và sự bất bình đẳng. Chúng ta có thể dành thời gian suy ngẫm về cảm xúc của mình khi — và nếu — bản thân phải chịu sự bất bình đẳng, định kiến, thiên vị hoặc ưu ái. Chúng ta cũng có thể sử dụng các ví dụ từ lịch sử và các sự kiện thời sự để minh họa tác động của những hệ thống có vấn đề như vậy. Cuối cùng, chúng ta có thể xem xét liệu định kiến và thiên vị có bao giờ thực sự chính đáng hay không, hay liệu tất cả mọi người đều có quyền bình đẳng trong việc theo đuổi hạnh phúc.

Nuôi dưỡng một sự đồng cảm có phạm vi rộng hơn là điều vô cùng quan trọng, bởi vì với tư cách con người, khả năng đồng cảm bẩm sinh của chúng ta dường như không tự động bao gồm những nỗi đau khổ ở quy mô lớn hay các vấn đề mang tầm toàn cầu. Chẳng hạn, hầu hết chúng ta có xu hướng đồng cảm mạnh mẽ với một nạn nhân đơn lẻ hơn là với một số lượng lớn nạn nhân. Tuy nhiên, bằng cách tìm hiểu về các vấn đề mang tính cấu trúc và văn hóa, sự thấu hiểu và nhận thức của chúng ta về đau khổ sẽ gia tăng, đồng thời mức độ sâu sắc và tinh tế trong phản ứng của chúng ta trước đau khổ cũng được nâng cao.

Thông qua việc nhận ra tính nhân loại chung, chúng ta có thể học cách giao tiếp và hợp tác vượt qua ranh giới sắc tộc và xã hội, đồng thời có cái nhìn và kỳ vọng thực tế hơn về người khác.

Khi ý thức rõ hơn về những điều mình chia sẻ với mọi người, ta có thể trân trọng thay vì nghi kỵ những khác biệt bề ngoài — từ đó giảm bớt định kiến và cảm giác cô lập.

Khi hiểu rằng hạnh phúc hay khổ đau của mỗi cá nhân đều chịu ảnh hưởng từ các hệ thống xã hội xung quanh, lòng thấu cảm của chúng ta sẽ trở nên sâu sắc và bao quát hơn. Đồng thời, tư duy phản biện về những giải pháp cho nỗi khổ của con người cũng sẽ chín chắn và toàn diện hơn.

Gắn kết Cộng đồng và Toàn cầu

Khi trân trọng tính tương thuộc lẫn nhau, nhận ra những lợi ích ta nhận được từ người khác và ý thức về nhân tính chung, chúng ta sẽ tự nhiên hình thành cảm giác trách nhiệm và mong muốn hành động. Ta sẽ muốn đền đáp những ân huệ mà xã hội đã mang lại, đồng thời sẵn lòng hành động vì những người đang gặp khó khăn, thiếu thốn.

Nhưng làm thế nào để chúng ta có thể dấn thân một cách hiệu quả trong những hệ thống phức tạp, ở cấp độ cộng đồng hay toàn cầu?

Mục tiêu cốt lõi của “SEE Learning” là trao quyền để mỗi người nhận ra và phát huy tiềm năng của mình như một công dân toàn cầu giàu lòng trắc ẩn. Để làm được điều đó, có hai hướng khám phá chính:
1. Tiềm năng của chúng ta trong việc tạo ra thay đổi tích cực cho cộng đồng và thế giới
2. Tham gia vào các giải pháp ở cấp độ cộng đồng và toàn cầu

Hai điểm này có liên hệ mật thiết với nhau. Điểm thứ nhất giúp ta nhận ra những gì chính bản thân mình có thể làm — dựa trên khả năng và cơ hội hiện có — để tạo ra thay đổi tích cực. Điểm thứ hai mở ra không gian suy nghĩ sáng tạo về các giải pháp cho những vấn đề đang ảnh hưởng đến cộng đồng và toàn thế giới.

Tiềm năng của chúng ta trong việc tạo ra thay đổi tích cực cho cộng đồng và thế giới

Nếu chúng ta muốn tham gia vào cộng đồng hoặc thế giới và giải quyết những nhu cầu của nó theo cách vừa mang lại lợi ích cho bản thân vừa cho người khác, không rơi vào tuyệt vọng mà vẫn thực tế và hiệu quả, thì chúng ta cần nhận thức rõ cả những giới hạn lẫn khả năng của mình. Điều quan trọng là hiểu rằng không phải mọi thứ đều nằm trong quyền lực trực tiếp của chúng ta, và những vấn đề ăn sâu bén rễ cần có thời gian để thay đổi. Điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể hành động một cách hiệu quả. Thật vậy, nếu chúng ta cảm thấy bất lực khi đối diện với những vấn đề khó khăn, điều này sẽ khiến việc nuôi dưỡng lòng từ bi đối với người khác và cả lòng từ bi với chính mình trở nên khó khăn hơn nhiều. Bởi vì lòng từ bi – mong muốn hay ý định làm vơi bớt khổ đau – phụ thuộc vào hy vọng – niềm tin rằng khổ đau có thể được xoa dịu.

Mặc dù chúng ta có thể không thay đổi được toàn bộ một hệ thống, chúng ta vẫn có thể hành động theo những cách tối đa hóa sự thay đổi bằng cách tập trung vào các yếu tố then chốt bên trong hệ thống đó. Điều này có thể mang lại cảm giác được trao quyền mà không bị choáng ngợp bởi quy mô của các vấn đề toàn cầu và mang tính hệ thống.

Nếu chúng ta xác định được một vài yếu tố cốt lõi tạo ra phần lớn tác động trong một hệ thống, chúng ta có thể tập trung giải quyết những yếu tố đó và đạt được những kết quả đáng kể. Cũng đáng để suy ngẫm rằng ngay cả khi chúng ta chưa thể tạo ra thay đổi ở quy mô lớn ngay lập tức, thì những thay đổi nhỏ hơn mà chúng ta có thể thực hiện vẫn vô cùng giá trị.

Những thay đổi nhỏ ở hiện tại có thể phát triển thành những thay đổi lớn hơn nhiều trong tương lai. Những chuyển biến lớn mang tính tích lũy có thể được tạo ra thông qua nhiều hành động nhỏ mang tính tập thể, như việc phân loại rác tái chế khỏi rác chôn lấp. Thông qua sự hiểu biết thấu đáo về các hệ thống phụ thuộc lẫn nhau, chúng ta có được sự tự tin rằng những hành động và cách ứng xử ở quy mô nhỏ hôm nay đang đặt nền tảng cho tác động lớn hơn trong tương lai, ngay cả khi chúng ta chưa thể trực tiếp nhìn thấy kết quả.

Những vấn đề xã hội và toàn cầu phức tạp cần được chia nhỏ thành những phần có thể phân tích và can dự vào. Khi chúng ta thấy rằng hành động của mình có thể giải quyết những thành phần nhỏ của vấn đề, và hiểu cách những thành phần đó liên hệ phụ thuộc lẫn nhau trong các hệ thống rộng lớn hơn, chúng ta sẽ có được sự tự tin, cảm giác làm chủ và được trao quyền. Để làm được điều này, chúng ta cần kỹ năng tư duy phản biện. Ở đây, tư duy phản biện là thực hành suy nghĩ về các vấn đề phức tạp theo cách được định hướng bởi những giá trị nhân bản cơ bản. Mặc dù điều đó không đảm bảo rằng những hành động được thực hiện sẽ luôn được người khác xem là có lợi, tư duy phản biện làm tăng khả năng đạt được những kết quả mang tính xây dựng.

Tham gia vào các Giải pháp Cộng đồng và Toàn cầu

Ngay cả khi việc thực hiện các giải pháp có thể không hoàn toàn nằm trong khả năng của chúng ta, ta vẫn có thể suy ngẫm về các vấn đề và những hướng giải quyết khả dĩ. Ta có thể sử dụng dàn ý sau để khám phá những vấn đề mình đang đối diện:
• Nhận diện các hệ thống và tính phức tạp của chúng
• Đánh giá các hệ quả ngắn hạn và dài hạn của hành động
• Xem xét tình huống trong bối cảnh các giá trị căn bản của con người
• Giảm thiểu ảnh hưởng của cảm xúc tiêu cực và thành kiến
• Nuôi dưỡng thái độ cởi mở, hợp tác và khiêm tốn về mặt trí tuệ
• Cân nhắc những ưu và nhược điểm của một hướng hành động cụ thể

Quá thường xuyên, hành động được thực hiện mà không có sự đánh giá thích đáng về các hệ quả ngắn hạn và dài hạn. Khi xem xét một vấn đề cụ thể, chúng ta cũng cần suy nghĩ về các nhóm dân cư khác nhau sẽ bị ảnh hưởng bởi một hướng hành động nào đó. Nếu chúng ta làm theo tiến trình này và trở nên quen thuộc với nó, ta sẽ tự nhiên bắt đầu suy nghĩ về những tác động rộng lớn hơn của hành động, cũng như cách chúng có thể ảnh hưởng đến những người mà thoạt nhìn có vẻ khá xa rời vấn đề. Chúng ta cũng cần xem xét các vấn đề trong mối liên hệ với những giá trị căn bản của con người, và cách mà các giải pháp có thể thúc đẩy sự phát triển thịnh vượng ở cấp độ cá nhân, xã hội và toàn cầu.

Sự dấn thân ở cấp độ cộng đồng và toàn cầu được nâng đỡ mạnh mẽ bởi một thái độ cởi mở — sẵn sàng hợp tác với người khác, học hỏi từ và tôn trọng quan điểm, ý kiến, tri thức cũng như kinh nghiệm của họ. Một cuộc tranh luận lành mạnh chỉ có thể diễn ra khi ta thừa nhận rằng người khác cũng đang sử dụng lý trí và trải nghiệm của họ để đi đến lập trường mà họ nắm giữ, ngay cả khi những lập trường ấy khác với của ta. Thiếu sự khiêm tốn trí tuệ và tinh thần cởi mở, đối thoại và đồng thuận chung sẽ trở nên bất khả thi; cuộc trò chuyện có thể thoái hóa thành xung đột không hiệu quả và những cuộc đấu tranh quyền lực.

Có rất ít vấn đề nghiêm trọng mà chúng ta có thể tự mình giải quyết mà không cần hợp tác và làm việc với người khác — và điều đó đòi hỏi khả năng truyền đạt rõ ràng các ý tưởng và giá trị của mình. Vì vậy, sự dấn thân ở cấp độ cộng đồng và toàn cầu được hỗ trợ mạnh mẽ bởi khả năng trình bày lập trường của mình, đặt câu hỏi, học hỏi từ người khác và tham gia tranh luận một cách mang tính xây dựng. Khả năng giao tiếp rõ ràng, mạch lạc dựa trên tư duy phản biện và những giá trị sâu sắc mà ta tin tưởng, cũng như khả năng nói năng theo cách trao quyền và truyền cảm hứng — kể cả thay mặt cho những người không có tiếng nói — là một kỹ năng vô cùng mạnh mẽ cho tất cả chúng ta, với tư cách là những công dân toàn cầu và những nhà lãnh đạo tạo chuyển hóa.

Tóm tắt

Trong hai phần đầu, chúng ta đã học cách điều hướng cảm xúc của mình và tương tác hài hòa với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Trong phần thứ ba và cũng là phần cuối này, chúng ta bắt đầu hiểu rằng thế giới có tính tương thuộc lẫn nhau; rằng mọi con người đều chia sẻ một khát vọng chung là hạnh phúc và mong muốn tránh khổ đau; và rằng hành động của chúng ta có thể góp phần tạo nên những thay đổi rộng lớn ở cấp độ toàn cầu.

Thế giới mà chúng ta đang sống vô cùng phức tạp. Khi trưởng thành, đôi khi ta có cảm giác như mình có thể tự tồn tại mà không cần đến sự hỗ trợ của bất kỳ ai khác. Ta có thể thấy rằng những con người ở bên kia bán cầu dường như không liên quan gì đến mình — suy cho cùng, họ quá khác biệt. Và nhiều khi, việc tạo ra một thay đổi thực sự trong thế giới có vẻ bất khả thi hoặc quá khó khăn. Nhưng khi hiểu rõ thực tại của hoàn cảnh mình — rằng mọi thực phẩm ta ăn, quần áo ta mặc và chiếc xe ta lái đều đến từ công sức của người khác — ta sẽ tự nhiên khởi lên lòng trân trọng đối với họ. Khi nhận ra rằng những con người ấy cũng mong cầu hạnh phúc giống như ta, ta sẽ phát triển ước muốn họ được hạnh phúc. Cuối cùng, với sự hiểu biết rằng những hành động nhỏ tích lũy sẽ tạo thành kết quả lớn, ta sẽ có niềm tin rằng bất kỳ việc làm mang tính xây dựng nào mình thực hiện — dù nhỏ bé đến đâu — cũng sẽ mang lại lợi ích cho thế giới.

Chương trình đào tạo này không phải để chỉ đọc rồi quên; chúng ta cần thực hành từng điểm một. Con người chúng ta tuy khác nhau, nhưng ai cũng phải đối diện với nhiều thử thách khi điều hướng qua vô số tương tác cá nhân và tình huống xã hội. Khi nói đến việc quản lý những thăng trầm của cuộc sống, có một sự khác biệt rõ ràng giữa những hành động được thúc đẩy bởi tư lợi và những hành động có tính đến lợi ích của người khác. Với sự tỉnh thức sâu sắc về các xung năng và thành kiến của mình, cùng khả năng điều chỉnh phản ứng và xem xét tình huống một cách phản biện, chúng ta có thể đối diện với bất cứ điều gì xảy đến trong đời. Chúng ta có thể tiến bước và nhận ra tiềm năng to lớn của chính mình trong việc trở thành một nguồn lực thiện lành: cho bản thân, cho người khác và cho cả thế giới rộng lớn hơn./.

—
***

(1) Học tập Xã hội, Cảm xúc và Đạo đức

(SEE là viết tắt của Social, Emotional and Ethical.)

https://studybuddhism.com/en/essentials/universal-values/see-learning-becoming-a-global-citizen