Tình Yêu Là Gì Và Làm Thế Nào Để Vun Đắp Nó

What Love Is and How to Cultivate It

Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

Kendra Cherry, MSEd

Kendra Cherry, MS, là chuyên gia về phục hồi chức năng tâm lý xã hội, nhà giáo dục tâm lý học và tác giả của cuốn sách "Mọi thứ về tâm lý học".

 ***

Những điểm chính cần ghi nhớ:

- Tình yêu là sự pha trộn phức tạp giữa cảm xúc, suy nghĩ và hành vi, được hình thành bởi sinh học và kinh nghiệm sống.

- Mọi người thể hiện và trải nghiệm tình yêu theo những cách khác nhau, được thiết kế để nuôi dưỡng sự kết nối, quan tâm và hỗ trợ lẫn nhau.

- Hiểu được cách tình yêu phát triển có thể giúp bạn xây dựng những mối quan hệ lành mạnh và trọn vẹn hơn.

***

Tình yêu vừa là một cảm xúc mạnh mẽ, vừa là một trải nghiệm phức tạp về mặt cảm xúc và nhận thức, được hình thành bởi sinh học, sự gắn bó và hành vi. Hiểu được tình yêu là gì và các yếu tố của nó kết hợp với nhau như thế nào để tạo nên sự kết nối và những mối quan hệ bền chặt có thể giúp bạn xây dựng những mối quan hệ lành mạnh và trọn vẹn hơn.

1- Ý Nghĩa Thật Sự Của Tình Yêu

Tình yêu là một tập hợp các cảm xúc và hành vi được đặc trưng bởi sự thân mật, đam mê và cam kết. Nó bao gồm sự quan tâm, gần gũi, che chở, thu hút, trìu mến và tin tưởng. Nhiều người cho rằng nó không phải là một cảm xúc theo cách chúng ta thường hiểu, mà là một bản năng sinh lý thiết yếu.

Có vô số bài hát, sách, thơ và các tác phẩm nghệ thuật khác về tình yêu (có lẽ bạn đang nghĩ đến một tác phẩm nào đó ngay lúc này!). Tuy nhiên, mặc dù là một trong những hành vi được nghiên cứu nhiều nhất, nó vẫn là hành vi ít được hiểu nhất. Ví dụ, các nhà nghiên cứu vẫn tranh luận liệu tình yêu là một hiện tượng sinh học hay văn hóa.

2- Làm Sao Để Biết Khi Nào Bạn Đang Yêu?

Những dấu hiệu của tình yêu [signs of love] bao gồm sự gắn bó sâu sắc, sự quan tâm chân thành đến hạnh phúc của người khác và mong muốn chia sẻ thế giới nội tâm của bạn với họ. Các nhà nghiên cứu sử dụng những phẩm chất riêng biệt này để phân biệt tình yêu với sự yêu thích đơn thuần.

Theo nhà tâm lý học Zick Rubin, tình yêu lãng mạn được tạo thành từ ba yếu tố:

- Sự gắn bó: Nhu cầu được ở bên người khác và mong muốn sự tiếp xúc thể chất và sự chấp thuận

- Sự quan tâm: Coi trọng hạnh phúc và nhu cầu của người khác cũng như của chính mình

- Sự thân mật: Chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc và mong muốn riêng tư với người khác

Dựa trên quan điểm này về tình yêu lãng mạn, Rubin đã phát triển hai bảng câu hỏi để đo lường các biến số này, được gọi là Thang đo Thích và Yêu của Rubin [ Rubin's Scales of Liking and Loving]. Trong khi mọi người thường xem những người mình thích là dễ mến, tình yêu lại được đánh dấu bằng sự tận tâm, tính chiếm hữu và sự tin tưởng lẫn nhau.

3- Có Những Loại Tình Yêu Khác Nhau Không?

Không phải tất cả các hình thức tình yêu đều giống nhau, và các nhà tâm lý học đã xác định một số loại tình yêu khác nhau, mỗi loại được định nghĩa bởi sự kết hợp khác nhau giữa sự thân mật, đam mê và cam kết.

Những loại tình yêu này bao gồm:

- Tình bạn: Loại tình yêu này liên quan đến việc thích ai đó và chia sẻ một mức độ thân mật nhất định.

- Sự say mê [Infatuation] nhất thời: Hình thức tình yêu này thường liên quan đến sự thu hút mãnh liệt mà không có cảm giác cam kết; nó thường xảy ra sớm trong một mối quan hệ và có thể sâu sắc hơn thành một tình yêu lâu dài.[Infatuation (Say mê nhất thời) và True Love (Tình yêu đích thực)]

- Tình yêu đam mê: Loại tình yêu này được đánh dấu bằng cảm xúc khao khát và thu hút mãnh liệt; nó thường liên quan đến việc lý tưởng hóa người kia và nhu cầu duy trì sự gần gũi về thể chất liên tục.

- Tình yêu trắc ẩn/ tình yêu đồng hành [bạn đời]: Hình thức tình yêu này được đánh dấu bằng sự tin tưởng, tình cảm, sự thân mật và cam kết.

- Tình yêu đơn phương: Hình thức tình yêu này xảy ra khi một người yêu một người khác nhưng người đó không đáp lại tình cảm của họ.

4- Lý thuyết tam giác về tình yêu là gì?

Lý thuyết tam giác về tình yêu của nhà tâm lý học Robert Sternberg, được phát triển vào đầu những năm 1980, cho rằng tất cả tình yêu đều được xây dựng từ ba thành phần: sự thân mật, đam mê và cam kết. Những yếu tố này kết hợp và tương tác với nhau để tạo thành bảy loại tình yêu. Nghiên cứu đã dựa trên công trình của ông và xác nhận khuôn khổ này trên nhiều nền văn hóa khác nhau.

Thuyết tam giác tình yêu của Sternberg (Sternberg's Triangular Theory of Love)

Loại hình Tình yêu (English)	Dịch nghĩa Tiếng Việt	Thành phần Cốt lõi (Components)
Friendship (Liking)	Tình bạn / Sự quý mến	Intimacy (Sự thân mật)
Infatuation	Sự say mê nhất thời / Cuồng si	Passion (Sự đam mê)
Empty Love	Tình yêu trống rỗng	Commitment (Sự cam kết)
Romantic Love	Tình yêu lãng mạn	Intimacy + Passion (Thân mật + Đam mê)
Companionate Love	Tình yêu thương gắn kết	Intimacy + Commitment (Thân mật + Cam kết)*
Fatuous Love	Tình yêu khờ dại	Commitment + Passion (Cam kết + Đam mê)
Consummate Love	Tình yêu trọn vẹn / Viên mãn	Intimacy + Passion + Commitment*(Sự thân mật + Niềm đam mê + Sự cam kết*)

5- Tình Yêu Là Do Sinh Học Hay Văn Hóa?

Tình yêu được hình thành bởi cả sinh học và văn hóa. Hormone và hóa học não bộ thúc đẩy bản năng gắn kết, trong khi các chuẩn mực văn hóa và niềm tin cá nhân ảnh hưởng đến cách chúng ta thể hiện và trải nghiệm nó.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng tình yêu là một cảm xúc cơ bản của con người, giống như hạnh phúc hay giận dữ, trong khi những người khác tin rằng đó là một hiện tượng văn hóa phát sinh một phần từ áp lực và kỳ vọng xã hội.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tình yêu lãng mạn tồn tại trong tất cả các nền văn hóa, cho thấy một nền tảng sinh học vững chắc, nhưng cách các cá nhân suy nghĩ và thể hiện tình yêu lại khác nhau đáng kể giữa các xã hội.

Tình yêu có phải là một cảm xúc?
Các nhà tâm lý học, xã hội học và nhà nghiên cứu có những bất đồng nhất định về định nghĩa của tình yêu. Nhiều người cho rằng nó không phải là một cảm xúc theo cách chúng ta thường hiểu, mà là một bản năng sinh lý thiết yếu. Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ định nghĩa nó là "một cảm xúc phức tạp". Những người khác lại phân biệt giữa cảm xúc sơ cấp và thứ cấp và xếp tình yêu vào loại thứ cấp, cho rằng nó bắt nguồn từ sự kết hợp của các cảm xúc sơ cấp.

6- Tình Yêu ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Và Hạnh Phúc Của Bạn Như Thế Nào?

Tình yêu, sự gắn bó và tình cảm có tác động rõ rệt đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Các mối quan hệ yêu thương có liên quan đến:

- Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch
- Giảm nguy cơ tử vong sau cơn đau tim
- Có thói quen sức khỏe tốt hơn
- Tăng tuổi thọ
- Giảm mức độ căng thẳng
- Ít trầm cảm hơn
- Giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường

7- Cách Xây Dựng và Duy Trì Một Mối Quan Hệ Yêu Thương

Những mối quan hệ bền vững được đánh dấu bằng mức độ tin tưởng sâu sắc, sự cam kết và sự thân mật. Một số điều bạn có thể làm để giúp vun đắp những mối quan hệ yêu thương bao gồm [cultivate loving relationships]:

a- Hãy thử thiền từ bi. Thiền từ bi ( Loving-kindness meditation (LKM) ) là một kỹ thuật thường được sử dụng để thúc đẩy sự tự chấp nhận và giảm căng thẳng, nhưng nó cũng đã được chứng minh là giúp nuôi dưỡng một loạt cảm xúc tích cực và cải thiện các mối quan hệ giữa các cá nhân. LKM bao gồm việc thiền định về người bạn yêu thương hoặc quan tâm, tập trung vào những cảm xúc ấm áp và mong muốn của bạn về hạnh phúc và sự an lành của họ.

b- Giao tiếp. Mỗi người đều có những nhu cầu riêng biệt, và cách tốt nhất để đảm bảo cả nhu cầu của bạn và người thân yêu của bạn được đáp ứng là có những cuộc trò chuyện cởi mở về chúng. Thể hiện sự quan tâm có nghĩa là chia sẻ tình yêu của bạn thông qua những lời nói tử tế và những hành động chu đáo. Một số cách để làm điều này bao gồm thể hiện sự quan tâm, làm cho họ cảm thấy đặc biệt, nói với họ rằng họ được yêu thương [telling them they are loved] và làm những việc cho họ.

c- Giải quyết xung đột một cách lành mạnh. Việc không bao giờ tranh cãi không nhất thiết là dấu hiệu của một mối quan hệ lành mạnh [healthy relationship]—thường thì điều đó có nghĩa là mọi người đang tránh né một vấn đề thay vì thảo luận về nó. Thay vì né tránh xung đột, hãy tập trung vào việc giải quyết vấn đề một cách lành mạnh để thúc đẩy mối quan hệ tiến lên.

8- Những Cách Đơn Giản Để Thể Hiện Tình Yêu

Không có một cách duy nhất nào để thể hiện tình yêu. Mỗi mối quan hệ đều độc đáo, và điều gì có ý nghĩa sẽ khác nhau ở mỗi người. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy rằng cảm giác được yêu thương có liên quan trực tiếp đến việc bạn chủ động thể hiện tình yêu với người khác đến mức nào.

Một số điều bạn có thể làm để thể hiện tình yêu với những người bạn quan tâm bao gồm:

- Sẵn sàng thể hiện sự yếu đuối của bản thân [be vulnerable].
- Sẵn sàng tha thứ [willing to forgive].
- Hãy cố gắng hết sức và sẵn sàng xin lỗi khi bạn mắc lỗi.
- Hãy cho họ biết rằng bạn quan tâm đến họ.
- Lắng nghe những gì họ nói.
- Ưu tiên dành thời gian cho người kia.
- Đáp lại những cử chỉ yêu thương và hành động tử tế.
- Nhận ra và thừa nhận những phẩm chất tốt đẹp của họ.
- Chia sẻ những điều về bản thân bạn.
- Thể hiện tình cảm.
- Hãy yêu thương vô điều kiện.

Hiểu được sở thích của đối phương về cách thể hiện và nhận tình yêu cũng rất hữu ích. Ngôn ngữ tình yêu [love languages] bao gồm năm cách mọi người cho và nhận tình yêu: [1] lời khẳng định (words of affirmation), [2] hành động phục vụ (acts of service), [3] tặng quà (gift-giving), [4] thời gian chất lượng (quality time) và [5] sự tiếp xúc thể chất (physical touch). Biết được cách nào gây được tiếng vang nhất với đối phương có thể giúp bạn thể hiện tình yêu theo cách có ý nghĩa đối với họ.

Thể hiện tình yêu thương có thể mang lại những lợi ích tích cực cho sức khỏe tinh thần của chính bạn. Theo một nghiên cứu, cảm giác được yêu thương của bạn tỷ lệ thuận với mức độ yêu thương bạn thể hiện cho người khác.

Williams L, Kim SH, Li Y, et al. Mức độ chúng ta thể hiện tình yêu thương dự đoán mức độ chúng ta cảm thấy được yêu thương trong cuộc sống hàng ngày.

9- Khi Tình Yêu Mang Đến Cảm Xúc Tiêu Cực

Như Shakespeare đã nói, con đường tình yêu chẳng bao giờ suôn sẻ. Tình yêu có thể thay đổi về cường độ và theo thời gian. Nó gợi lên những cảm xúc tích cực, bao gồm hạnh phúc [happiness], phấn khích, sự hài lòng về cuộc sống và hưng phấn [euphoria], nhưng cũng có thể dẫn đến những cảm xúc tiêu cực như ghen tuông và căng thẳng.

Không có mối quan hệ nào hoàn hảo, vì vậy sẽ luôn có những vấn đề, xung đột [conflicts], hiểu lầm và thất vọng có thể dẫn đến đau khổ hoặc tan vỡ trái tim [heartbreak].

Một số cạm bẫy tiềm ẩn của tình yêu bao gồm:

- Lo âu [Anxiety]
- Trầm cảm
- Căng thẳng gia tăng [stress]
- Ghen tuông
- Ám ảnh [Obsessiveness]
- Chiếm hữu
- Buồn bã

Ai cũng sẽ trải qua ít nhất một số cảm xúc tiêu cực liên quan đến tình yêu. Tuy nhiên, nó có thể trở nên có vấn đề nếu những cảm xúc đó lấn át những cảm xúc tích cực hoặc bắt đầu cản trở khả năng hoạt động bình thường của một trong hai người.

Tư vấn hôn nhân có thể hữu ích khi các cặp đôi cần hỗ trợ để đối phó với sự hiểu lầm, căng thẳng hoặc các vấn đề về cảm xúc.

10- Sự Hiểu Biết Của Chúng Ta Về Tình Yêu Đã Thay Đổi Như Thế Nào?

Tình yêu trước đây chỉ dành cho các nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ và nghệ sĩ, nhưng chỉ gần đây nó mới trở thành đối tượng nghiên cứu khoa học. Trong quá khứ, việc nghiên cứu về tình yêu được giao cho "nhà văn sáng tạo để mô tả cho chúng ta những điều kiện cần thiết để yêu thương", theo Sigmund Freud.

Nghiên cứu về tình yêu đã phát triển vượt bậc kể từ những nhận xét của Freud. Nhưng những khám phá ban đầu về bản chất và lý do của tình yêu đã vấp phải nhiều chỉ trích. Trong những năm 1970, Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ William Proxmire đã kịch liệt phản đối các nhà nghiên cứu về tình yêu và chế giễu công việc của họ là sự lãng phí tiền thuế của người dân.

Mặc dù gặp phải sự phản đối ban đầu, nghiên cứu đã tiết lộ tầm quan trọng của tình yêu đối với cả sự phát triển của trẻ em và sức khỏe của người lớn./.

https://www.verywellmind.com/what-is-love-2795343