thichtuduc: ĐỨC PHẬT Ở ĐÂU? TỊNH ĐỘ Ở ĐÂU? NƠI NÀO THIÊNG LIÊNG NHẤT? TÂM TA NƠI TA THẤY PHẬT, PHÁP, TĂNG.

Where is Buddha? Where are Purelands? Where is the most Sacred Place? “Your mind” is where you’ll find Buddha, Dharma and Sangha

Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

Bồ Đề Đạo Tràng có phải là nơi linh thiêng nhất trên Trái đất đối với Phật tử không? Mặc dù chắc chắn là một nơi đặc biệt, nhưng nó không phải là nơi linh thiêng nhất trên trái đất. Chamtrul Rinpoche sẽ cho chúng ta biết nơi linh thiêng nhất trong toàn vũ trụ:

Phật tử ư? Mặc dù nơi này chắc chắn rất đặc biệt, nhưng nó không phải là nơi linh thiêng nhất trên trái đất. Chamtrul Rinpoche sẽ cho chúng ta biết nơi linh thiêng nhất trong toàn vũ trụ:

“Nơi linh thiêng nhất trong vũ trụ là ở trong tâm chúng ta. Trong ấy ta sẽ tìm thấy Đức Phật.”

Đức Phật ở đâu?

Đức Phật, Pháp và Tăng ở đâu? Ta sẽ thấy trong chính tâm ta (Phật), lời nói (Pháp) và hành động (Tăng.)

Hình ảnh 1: Tâm là không gian linh thiêng nhất trong Phật Giáo. Chính là trong tâm chúng ta mà chúng ta gặp Phật, Pháp, và Tăng.

Điều khơi nguồn cho tính năng này là một bài viết về bốn thánh địa của Phật giáo. Chắc chắn, những địa điểm vật chất này rất đặc biệt. Nhưng chúng không phải là Nơi linh thiêng nhất trong vũ trụ. Chính Đức Phật đã cảnh báo các đệ tử của mình không nên coi bất kỳ địa điểm hay vật phẩm (xá lợi) nào là linh thiêng. Ngài lo ngại rằng thân thể của mình sẽ trở thành xá lợi — điều này quả thật đã xảy ra, khi hết bảo tháp này đến bảo tháp khác mọc lên sau khi Ngài nhập Niết bàn.

Nhưng hành hương linh thiêng – gần nhất là tâm ta

Trong khi thật sự là Trường Bộ Kinh (Digha Nikaya - 16.5) đặc biệt chỉ rằng có phước đức khi thăm viếng những nơi hành hương “Linh thiêng”, nhưng nó không có nghĩa đây là những nơi linh thiêng nhất. Nếu ta tìm kiếm nơi “Linh thiêng nhất”, không tìm đâu xa hơn tâm ta.

Zasep Rinpoche, trong một bài giảng online, trong khi thảo luận về “yoga ngũ” và “yoga mơ” vốn là chúng ta có thể “viếng thăm nhưng địa điểm Linh Thiêng mà không cần hộ chiếu. Chúng ta thăm viếng những nơi ấy trong tâm ta. Trong giấc mộng của ta. Ta có thể thực hiện một cuộc hành hương mỗi ngày trong cách này.

Tâm Quang Minh Là Một Địa Điểm Linh Thiêng

Tâm quang minh của chính ta – trong Sanskrit prabhāsvara-citta or ābhāsvara-citta and in Pali pabhassara citta – là những nơi Linh Thiêng Nhất. Đây là tại sao, trong Kim Cang Thừa và trong Phật Giáo Tây Tạng, những từ ngữ “tâm linh quang” hay chỉ là “linh quang” là thường được dùng. Mục tiêu, trong tất cả những sự quán tưởng – và cuối cùng trong đời sống của chúng ta – là tịnh hóa tâm ta vì thế để chúng ta có một tâm quang minh.

Đây không chỉ là một khái niệm của Phật giáo Mật tông. Phật giáo Kim Cang thừa tập trung rất nhiều vào Ánh Sáng Thanh Tịnh, nhưng prabhāsvara-citta (Tâm Quang Minh) xuất hiện trong nhiều kinh điển Đại thừa và một số kinh điển Pali. Trong Phật giáo Theravada, tâm quang minh được đồng nhất với Bhavana hay sự “tu tập”. Trong Phật giáo Đại thừa, nó được liên kết với Tathagatagarbha (Phật tánh, xem bên dưới). Trong Phật giáo Kim Cang Thừa, thay vì “thiền định” về tâm linh quang, chúng ta “diễn tập” và quán tưởng — một buổi diễn tập chuẩn bị cho hành trình thực sự hướng đến linh quang (ánh sáng trong suốt). Chính cuộc hành trình đó đưa chúng ta đến những nơi thiêng liêng nhất trong tâm. Cuối cùng, trong Mật tông Kim Cang thừa, khi chúng ta đã sẵn sàng, chúng ta thiền định về tâm quang minh và sáng chói này trong đại thủ ấn, đại toàn thiện và các Mật tông Yoga tối thượng.

Làm Cho Tâm Ta Là Một Nơi Linh Thiêng

Hằng ngày Phật tử quy y Phật, Pháp và Tăng. Chúng ta tìm ba ngôi tôn quý này ở đâu. Theo Chamtrul Rinpoche, “Nơi linh thiêng nhất trong vũ trụ là trong tâm ta. Ở trong ấy ta sẽ tìm thấy Đức Phật.”

Mở rộng tuệ giác này, chúng ta có thể nói rằng, chúng ta sẽ tìm thấy Pháp thiêng liêng trong lời nói của chúng ta khi chúng ta tán tụng mật ngôn và kinh điển. Chúng ta sẽ tìm thấy Tăng linh thiêng nhất, trong những hành vi của các Pháp lữ, kể cả chính chúng ta. Đức Phật là một nhà khai phá tiên phong.

Hình 2: Làm tâm ta là một Tịnh độ. Tâm luôn luôn bận rộn, bận rộn, bận rộn. Qua chánh niệm, chúng ta có thể xem tâm bận rộn. Qua thời gian, qua quán tưởng, và những sự thực tập nâng cao, chẳng hạn như đại toàn thiện, đại thủ ấn, thì chúng ta có thể thoáng thấy tâm quan minh và “linh quang.”

Cho dù chúng ta đang tìm kiếm để gặp Đức Phật Thích Ca, Quán Thế Âm, Tara, Mã Đầu Minh Vương, Văn Thù Sư Lợi, hay bất cứ Đức Phật nào, thì Tịnh độ của các ngài không là nơi nào khác hơn là chính không gian tâm thức của chúng ta.

Tại sao điều này là quan trọng? Tịnh hóa Tâm và tìm kiếm Tịnh Độ.

Tại sao là quan trọng để biết rằng tâm thức chúng ta là nơi thiêng liêng cùng tột? Không chỉ bởi vì mỗi phương pháp hành thiền Phật Giáo đều liên hệ đến “tâm” – từ chánh niệm đến quán tưởng đến sự sùng kính – nhưng bởi vì tâm, trong Phật Giáo, là một sự tương tục vốn siêu việt lên trên bất cứ đời sống nào.

Hình 3: Đức A-di-đà tại cõi Tịnh độ của Ngài theo phong cách truyền thống "lý tưởng hóa". Trên thực tế, có ba cách "hiểu" về Tịnh độ, và cách hiểu cao thâm nhất chính là nhận biết rằng chúng ta đi vào cõi Tịnh độ ngay trong tâm mình (Duy tâm Tịnh độ). Nếu chúng ta thanh tịnh hóa tâm mình, như đã được mô tả trong Kinh Duy Ma Cật, điều đó giống như việc lau sạch tấm kính cửa sổ bám đầy bụi bẩn trong phòng để thoáng nhìn thấy bầu trời xanh tuyệt đẹp bên ngoài. Bằng cách thanh tịnh hóa dòng tâm thức, chúng ta có thể trải nghiệm được tự tánh quang minh, ánh sáng tịnh quang và cõi Tịnh độ.

Trong kinh Duy Ma Cật, Đức Phật Thích Ca đã dạy chúng ta rằng để thấy cõi Tịnh Độ, thì chúng ta chỉ cần tịnh hóa tâm thức chúng ta. Ngài nói rằng, chúng ta phải tịnh hóa tâm thức chúng ta và chúng ta sẽ thấy sự thanh tịnh của vũ trụ (tâm tịnh Phật độ tịnh). Sự thanh tịnh của tâm thức của chính chúng ta là Tịnh Độ. Ngài đã sử dụng thí dụ của một căn không có cửa và cửa sổ đầy bụi. Bên ngoài là một bầu trời xinh đẹp, một thế giới xinh đẹp, nhưng chúng ta khép kín trong một phòng nhỏ với ý chí của chúng ta, thì không thể thấy thế giới xinh đẹp bên ngoài. Chỉ khi chúng ta cành một khoảnh khắc để lau cửa sổ, chúng ta có thể sự trong sáng của nó. Trong ẩn dụ, ngày xinh đẹp bên ngoài là Vũ Trụ của mọi thứ (Là tính nhất thể và tánh không),cửa sổ là tâm thức chúng ta với bụi bẩn che phủ cửa sổ là những cảm xúc chướng ngại của tham, sân, và si vốn kết chặt chúngta với luân hồi sanh tử.

Thực hành Phowa và Cõi Tịnh Độ

Một cách để tự mình trải nghiệm Cõi Tịnh Độ như là “tâm” là thực hành Phowa Tây Tạng. Trong thực hành Phowa có hướng dẫn, chúng ta hình dung tâm của mình được “đẩy ra” khỏi thân thể (một hình thức thiền xuất hồn trong Phật giáo) và đi lên “trái tim” của Đức Phật. Trong Phật giáo, luân xa tim thường là nơi “tâm” cư ngụ. Khi chúng ta đẩy ý thức của mình từ trái tim mình lên trái tim của Đức Phật, chúng ta đang đi đến “Cõi Tịnh Độ” của Đức Phật đó. Cõi Tịnh Độ là những tâm hoàn hảo của các vị Phật giác ngộ. Trong trường hợp của chúng ta, khi thực hành “phowa”, đó là một quán tưởng “diễn tập”.

Mặc dù thông thường cần có sự hướng dẫn của một người thầy, việc thực hành Phowa Đức Phật A Di Đà (Amitabaha Powa) được coi là phù hợp với bất kỳ ai. Dưới đây là một video ngắn về Hòa thượng Zasep Tulku Rinpoche hướng dẫn một buổi thực hành Powa với các bài quán tưởng:

Video of Guided Power Purelands Meditation:

Các Cấp Độ Khác Nhau của Tịnh Độ và Tịnh Tâm

"Sư cô Annabel Laity, Viện trưởng Tu viện Rừng Phong (Maple Forest Monastery), đã viết: 'Có các cấp độ niềm tin khác nhau về Tịnh Độ, và cấp độ cao nhất trong giáo lý Tịnh Độ chính là tâm bạn là Tịnh Độ, Tịnh Độ luôn có mặt ngay trong tâm bạn.' [3] Điều đó không có nghĩa là hạ thấp các tầng bậc hiểu biết khác về Tịnh Độ, chẳng hạn như một nơi chốn mà chúng ta thực sự có thể tái sinh vào — thông qua phước đức của chính mình và sự hộ niệm của các bậc Giác ngộ, như Đức Phật A Di Đà."

Hình 2: Thiền định là con đường dẫn đến Cõi Tịnh độ. Thanh lọc là phương pháp chúng ta sử dụng để loại bỏ những chướng ngại, giúp nhìn thấy thực tại như bản chất vốn có của nó.

For a feature on the Purelands, see>>{Cẩm Nang Du Lịch Đến Những Cõi Tịnh Độ}

Tâm bất biến - Tâm vĩnh cửu - Chân tâm vĩnh hằng

Theo thế giới quan Phật giáo, chúng ta tiếp diễn từ đời này sang đời khác qua một dòng tâm thức vi tế (tế vi tâm tương tục). Quan trọng hơn hết, nếu thấu hiểu triết học Tánh Không (Shunyata), chúng ta sẽ nhận ra rằng dòng tâm thức của mình không hề tách biệt với 'tha nhân' (những cái khác). Một khi phá vỡ được khái niệm giới hạn về tính nhị nguyên, chúng ta sẽ hiểu rằng, xét về mặt cứu cánh, không có sự phân biệt giữa Phật và chúng sinh, cũng như không có sự tách biệt giữa 'tự ngã' và 'tha nhân'.

Tương tự như trong Vật lý lượng tử, nơi mà 'tự ngã' chỉ là một ảo tưởng 'dai dẳng' (theo Einstein), Phật giáo Đại thừa cũng nhìn nhận như vậy. Xét về mặt cứu cánh, vạn vật là Một (Vạn vật nhất thể). Đây là một khái niệm then chốt trong giáo lý quan trọng của Đại thừa về Phật tánh. Tất cả chúng sinh, từ loài côn trùng nhỏ bé cho đến con người, đều có Phật tánh

[For a feature on Buddha Nature, see>>]{Tại Sao Phật Tánh Là Quan Trọng Nhất Trong Phật Giáo Đại Thừa }

Ý thức về bản thân của chúng ta nảy sinh một phần từ “nhận thức” của chúng ta. Đức Phật đã giảng dạy rất nhiều về “nhận thức” và tính bất khả sai lầm của các giác quan trong việc giải thích “thực tại nhận thức”. Xét cho cùng, Phật giáo chắc chắn là một con đường thiền định tuyệt vời. Tương tự, Vật lý lượng tử cũng suy ngẫm về những khái niệm này về cái gì là thật, cái gì là ảo ảnh.

Hình 4: Guru Rinpoche, vị Phật thứ hai, đôi khi được coi là Phật “Lượng tử”. Ngài đã giảng dạy những phương pháp vượt lên trên thực tại thông thường và giúp mang lại sự hiểu biết mới về tâm trí và bản chất của thực tại. For a full feature on Guru Rinpoche, the Quantum Buddha, see>>

Khái Niệm Lượng Tử Về Thực Tại Tri Giác

Sau đó, ở cấp độ cao nhất của không gian “tâm trí” là toàn bộ khái niệm lượng tử về thực tại tri giác. Albert Einstein đã viết:

“Con người là một phần của toàn thể, mà chúng ta gọi là ‘vũ trụ’, một phần bị giới hạn trong thời gian và không gian. Anh ta trải nghiệm bản thân, suy nghĩ và cảm xúc của mình như một thực thể tách biệt với phần còn lại — một loại ảo ảnh thị giác của ý thức. Ảo ảnh này là một loại nhà tù đối với chúng ta, giam hãm chúng ta trong những ham muốn cá nhân và sự giả tạo đối với một vài người thân cận. Nhiệm vụ của chúng ta phải là giải thoát bản thân khỏi nhà tù này bằng cách mở rộng vòng tròn lòng trắc ẩn – từ bi của mình để bao trùm tất cả các sinh vật sống và toàn bộ thiên nhiên trong vẻ đẹp của nó. Thực tại chỉ là một ảo ảnh, mặc dù là một ảo ảnh rất dai dẳng.” — Trích từ thư gửi Tiến sĩ Robert Marcus, ngày 12 tháng 2 năm 1950

“Ý tưởng về một thế giới thực khách quan mà các phần nhỏ nhất tồn tại một cách khách quan theo cùng nghĩa với đá hoặc cây cối tồn tại, độc lập với việc chúng ta có quan sát chúng hay không… là điều không thể” [1]

For a feature on Quantum Physics and the Five Dhyani Buddhas see>>

Nơi chúng ta tìm thấy Phật, Pháp, Tăng

Có vẻ quá đơn giản khi kết luận từ Vật lý lượng tử rằng nơi ta tìm thấy Thân, Khẩu và Tâm của Tam Bảo: Phật, Pháp và Tăng, là trong chính thân, khẩu và tâm của chúng ta. Việc đào sâu khái niệm này nằm ngoài phạm vi của bài viết này, ngoài việc sử dụng nó như cách diễn đạt tao nhã nhất cho ý tưởng rằng “nơi” chúng ta có thể gặp Phật là trong chính Tâm của chúng ta — được nuôi dưỡng bởi các kích thích giác quan. Chúng ta đọc về Phật và tưởng tượng. Chúng ta tụng niệm giáo lý và thấu hiểu. Vì tâm của chúng ta không tách rời khỏi tâm của Phật, nên không còn nơi nào khác để tìm kiếm.

Đây cũng là lý do tại sao trong Phật giáo Kim Cang thừa, đặc biệt, chúng ta nhấn mạnh đến quán tưởng (tưởng tượng vị Phật giác ngộ bằng “tâm trí”), kết hợp với mật ngôn và tụng niệm (lời nói), và thủ ấn hay hành động (thân). Điều này tượng trưng cho sự hiểu biết của chúng ta về sự Nhất thể với Phật, Pháp và Tăng. Trên thực tế, nó vượt xa ý nghĩa tượng trưng. Chúng ta thật sự đang gặp gỡ Đức Phật, nghe Pháp và kết nối với Tăng đoàn một cách rất thực tế.

Hình 5: Đức Phật đã dạy chúng ta những phương pháp giúp khám phá bản chất thực sự của thực tại.

Chánh Niệm và Sự Trọn Vẹn Tâm Trí

Một lý do Đức Phật dạy chánh niệm như một phương tiện chính yếu để chuyển hóa chúng ta là vì Ngài nhấn mạnh đến Tâm – không chỉ như một nơi thiêng liêng, mà còn là chính thứ chi phối toàn bộ thực tại (được nuôi dưỡng bởi các kích thích giác quan). Chánh niệm, theo một số cách, là nền tảng của mọi thực hành Phật giáo, cho dù chúng ta tập trung vào hành vi đạo đức trong cuộc sống hàng ngày hay các thực hành nâng cao như quán tưởng.

Khi Einstein viết “nhiệm vụ của chúng ta là giải thoát bản thân khỏi nhà tù này” (trích dẫn ở trên), ông không chỉ phản ánh những quan sát của riêng mình mà còn cả những quan sát của các bậc hiền triết và nhà khoa học vĩ đại trong suốt lịch sử, kéo dài đến tận Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Các phương pháp của Đức Phật — từ chánh niệm đơn giản đến quán tưởng Kim Cang thừa phức tạp — đều hướng đến mục tiêu chính là hiểu được bản chất thật sự của thực tại. Tính Không (Shunyata) trong Phật giáo không khác gì các lý thuyết lượng tử về vũ trụ.

Chúng ta sẽ gặp Đức Phật ở đâu? Trong tâm trí của chúng ta. Cuối cùng, chúng ta sẽ “quan sát” được bản chất thật sự của thực tại ở đâu? Trong tâm trí của chúng ta. Không còn nơi nào khác để đến. Không cần phải hành hương. Chúng ta đã ở “nơi linh thiêng nhất trong vũ trụ” – chính là tâm trí của chúng ta.