THIỀN ĐỊNH VÀ NÃO BỘ CỦA TRẺ EM: KHOA HỌC NÓI GÌ

Meditation and the Children’s Brains: What Science Says

Tác giả: Beth Rush
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

Figure 1: trẻ em với thiền hướng dẫn

MỤC LỤC

Thiền định và não bộ của trẻ em: Khoa học nói gì

1.  Lợi ích của thiền định đối với trẻ em

2.  Thiền định có mang lại rủi ro nào cho trẻ em không?

3.  Hướng dẫn nhanh về cách áp dụng thiền định cho trẻ em

***

Các bậc cha mẹ nuôi dạy con theo phương pháp tỉnh thức (mindful parents) thường cho con tiếp xúc với các bài thực hành thiền định ngay từ khi còn nhỏ. Một số trường học đã bắt đầu thay thế hình phạt cấm túc bằng việc hành thiền và đưa chánh niệm vào lớp học. [1] Khoa học nói gì về tác động của phương pháp cổ xưa này đối với não bộ của trẻ em?

Nhiều nghiên cứu khác nhau đã chỉ ra rằng thiền định dẫn đến những thay đổi sinh lý trong não bộ. Tâm trí của trẻ em đặc biệt dễ uốn nắn — nhưng liệu điều này có đồng nghĩa với những kết quả có lợi? Thiền định có nên đóng một vai trò thiết yếu hơn trong những gì trẻ được học khi còn nhỏ, và nó ảnh hưởng thế nào đến sự trưởng thành và phát triển của trẻ? Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn.

Tác giả: Beth Rush
Tạp chí Body+Mind

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Luôn tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia chăm sóc sức khỏe của bạn khi gặp phải tình trạng đau đớn hoặc các vấn đề y tế khác.

1- Lợi ích của Thiền định đối với Trẻ em

Thiền định có thể mang lại lợi ích to lớn cho trẻ em và hỗ trợ sự phát triển của các em. Trẻ nhỏ vốn có bản tính hấp tấp, và việc học cách dung hòa giữa sự tò mò bẩm sinh với những giới hạn của thế giới xung quanh đôi khi có thể dẫn đến những trận khóc nức nở hay các cuộc xung đột. Những trẻ có sự khác biệt về thần kinh (neurological differences) thậm chí có thể gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thích nghi với các yêu cầu từ bên ngoài, dẫn đến các vấn đề về hành vi.[2]

Thiền định đã cho thấy hiệu quả ngay cả đối với những trẻ mắc các rối loạn thần kinh làm ảnh hưởng đến sự phát triển. Một đánh giá gần đây từ nhiều nghiên cứu cho thấy thiền định là một phương pháp can thiệp hiệu quả cho những trẻ mắc chứng ADHD (rối loạn tăng động giảm chú ý), đối tượng thường gặp nhiều khó khăn trong môi trường gia đình và học đường.

Các nghiên cứu khác chỉ ra rằng thiền định cũng giúp ích cho trẻ em mắc chứng PTSD (rối loạn căng thẳng sau sang chấn) — một chứng rối loạn tâm thần phổ biến khác ở trẻ em trong độ tuổi đi học.[3] Sự nghèo khó và nạn bạo hành từ cha mẹ có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quỹ đạo phát triển của một đứa trẻ; tuy nhiên, các kỹ năng chánh niệm học được thông qua việc thực hành thiền định, dù không thể thay thế hoàn toàn cho các biện pháp can thiệp chuyên sâu, nhưng có thể giảm thiểu những tổn hại này.

Thiền định không chỉ dừng lại ở việc giúp trẻ em vượt qua nghịch cảnh để phát triển. Phương pháp này cung cấp cho tất cả thế hệ trẻ những công cụ chánh niệm giúp các em chủ động quản lý sức khỏe và hạnh phúc của mình suốt đời. Thiền định đã mang lại nhiều lợi ích [4] mà trẻ có thể mang theo khi bước vào độ tuổi trưởng thành, bao gồm:

- Ít trầm cảm và lo âu hơn
- Giảm căng thẳng
- Tương tác xã hội tốt hơn
- Giảm mức độ đau mãn tính
- Nâng cao nhận thức về bản thân

Thiền định cũng xây dựng tính chủ động ở trẻ em, giúp các em tự chăm sóc các nhu cầu của bản thân. Ví dụ, những trẻ đạt được chánh niệm thông qua thiền định sẽ nhận biết rõ hơn các dấu hiệu khó chịu về mặt thể chất. Các em có thể nhận ra khi nào thời tiết oi bức khiến mình khó chịu, từ đó biết cách chọn trang phục phù hợp và lên kế hoạch cho các hoạt động ngoài trời vào những thời điểm trời dịu mát hơn. Ngược lại, những đứa trẻ ít thực hành chánh niệm có thể đối mặt với nguy cơ bị kiệt sức vì nóng do phớt lờ các tín hiệu cảnh báo của cơ thể.

Figure 2: trẻ em có lợi ích với thiền định trong nhiều cách

2- Thiền định có mang lại rủi ro nào cho trẻ em không?

Phần lớn các nghiên cứu đều chỉ ra rằng thiền định mang lại nhiều lợi ích cho trẻ em, ngay cả khi phương pháp này không tạo ra những thay đổi quá lớn về sức khỏe tinh thần. Mối nguy hại lớn nhất có thể nằm ở sự thiếu hướng dẫn và thiếu nhận thức từ phía những người lớn dắt dẫn các bài tập này.

Ví dụ, việc ngồi yên lặng khi hành thiền đôi khi có thể làm trỗi dậy những suy nghĩ tiêu cực. Nguy cơ này sẽ tăng lên nếu đứa trẻ đó từng có tiền sử bị chấn thương tâm lý (sang chấn). Nếu giáo viên hướng dẫn không nhạy bén trước các dấu hiệu bất ổn, hoặc thiếu chuyên môn về hỗ trợ sang chấn (trauma-informed training) để giúp trẻ xử lý các cảm xúc bộc phát trong lúc thiền, trẻ có thể trở nên e dè với việc thực hành này và xem đó là một trải nghiệm đau đớn.

Những người dẫn dắt trẻ hành thiền có thể nâng cao hiệu quả bằng cách lựa chọn các hoạt động phù hợp với lứa tuổi, diễn ra trong thời gian ngắn và khuyến khích các kết quả tinh thần tích cực. Chẳng hạn, hãy dạy trẻ cách tự xoa dịu bản thân bằng các bài tập thở khác nhau, hoặc nâng cao nhận thức bằng cách liệt kê những gì các em có thể nhìn thấy, ngửi thấy, chạm vào, nghe thấy và nếm được. Các hình thức thiền kết hợp với vận động như đánh trống và yoga cũng mang lại hiệu quả rất tốt ở độ tuổi này.

Figure 3: Thiền trong gia đình có lợi ích nhiều cho trẻ em

3- Hướng dẫn nhanh về cách áp dụng thiền định cho trẻ em

Bạn có muốn mở rộng kiến thức của mình về những lợi ích của thiền định đối với trẻ em, cũng như các kỹ thuật cụ thể khi thực hành với nhóm đối tượng này không? Hãy tham khảo các bài viết sau đây để có thêm những góc nhìn sâu sắc hơn.

• Meditation for Children: Peer-Reviewed Studies Support Structured Meditation in Classrooms and Homes to Help Children Deal With Depression, Negative Coping and Self-Hostility
• Tips for Teaching Children Mindfulness and Meditation — Ideal Practice During Lockdown
• 21 Mother Taras: The Unlimited Forms of Compassionate Activity With Mantras and Visualizations
• Sutras: Seven Benefits of Reading Sutras Daily; and 10 Ways to Learn More and “Deep Dive” Into Buddhist Sutras

Những lợi ích của thiền định đối với não bộ của trẻ em

Phần lớn các nghiên cứu hiện có đều chỉ ra những lợi ích to lớn của thiền định đối với não bộ của trẻ em. Việc dạy kỹ năng này từ sớm có thể hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển về mặt tinh thần và cảm xúc của trẻ.

Những người hướng dẫn phương pháp này cho trẻ nhỏ cần tự mình thực hành chánh niệm, đồng thời sử dụng các kỹ thuật phù hợp với từng lứa tuổi và sát sao theo dõi những trẻ có thể cần sự trợ giúp đặc biệt. Với sự hướng dẫn đúng đắn, tất cả mọi người đều có thể gặt hái được những lợi ích từ thiền định dành cho trẻ em.

Tài liệu tham khảo:

[1] “Trường học chứng minh Thiền định mang lại hiệu quả tốt hơn Hình phạt cấm túc.” Tháng 9 năm 2023. Trích nguồn từ >>Retrieved from>>

[2] Gonzalez, Natalie, và các cộng sự. “Đánh giá hệ thống về Yoga và Thiền định đối với Hội chứng Tăng động Giảm chú ý (ADHD) ở trẻ em.” Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Tháng 3 năm 2023. Trích nguồn từ >>Retrieved from>>

[3] Laplaud, Nina, và các cộng sự. “Quản lý các triệu chứng của Hội chứng Căng thẳng sau Sang chấn (PTSD) bằng Yoga: Một cái nhìn tổng quan.” Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Tháng 7 năm 2023. Trích nguồn từ >>Retrieved from>>

[4] Nolan, Josephine. “Mười lợi ích đã được xác nhận của Thiền định đối với Sức khỏe và Thể trạng: Khoa học Chánh niệm với 17 nghiên cứu được trích dẫn.” Tạp chí Buddha Weekly. Không rõ ngày tháng. Bài chuyên đề trên Buddha Weekly >> Buddha Weekly Feature>>

[5] “Giữ an toàn trong đợt nắng nóng cực đoan tại California.” Trung tâm Chăm sóc Khẩn cấp Hiện đại (Modern Urgent Care). Tháng 6 năm 2023. Trích nguồn từ >> Retrieved from>>

[6] Berger, Erika. “Chánh niệm có thể không mang lại lợi ích cho sức khỏe tinh thần của trẻ em và thanh thiếu niên.” Tạp chí VeryWell. Tháng 8 năm 2022. Trích nguồn từ >> Retrieved from>>

 

https://buddhaweekly.com/meditation-and-the-childrens-brains-what-science-says/