Nguyên tác: What Is Guru-Yoga? — Study Buddhism
Tác giả: Alexander Berzin
Việt dịch: Quảng Cơ
Hiệu đính: Tuệ Uyển, 2023
***
Định nghĩa thuật ngữ: Đạo Sư Yoga -“Guru-Yoga”
Đạo sư - “Guru” và “yoga” là những từ tiếng Phạn. Chúng ta cần tìm hiểu ý nghĩa của những điều này để biết chúng ta sắp nói về điều gì.
Đầu tiên, đạo sư là một bậc thầy tâm linh đầy đủ phẩm chất. Từ này có nghĩa đen là một người năng lực lớn, và trong trường hợp guru-yoga, chúng tôi muốn nói một người năng lực lớn với những phẩm chất tốt. Guru được dịch sang tiếng Tây Tạng theo nhiều cách khác nhau. Một cách là với từ lạt ma (bla-ma), cũng có thể có nghĩa là một bậc thầy chứng ngộ rất cao. Tuy nhiên, Lạt ma được sử dụng theo nhiều cách khác nhau trong các nền văn hóa Tây Tạng khác nhau. Trong một số nền văn hóa Tây Tạng, nó đề cập đến bất kỳ nhà sư nào, nhưng đó sẽ là một định nghĩa quá hạn chế đối với guru-yoga. Trong các nền văn hóa Tây Tạng khác, đó có thể là một người nào đó đã nhập thất ba năm, điều này đủ điều kiện để họ trở thành một tu sĩ làng quê và thực hiện các nghi lễ. Chúng tôi chắc chắn không có ý đó khi nói về guru-yoga. Sau đó, có một số người phương Tây tự tuyên bố mình là “lạt ma” một cách tự phụ vì nhiều lý do khác nhau, và có thể không phải là lý do thuần túy nhất. Đó cũng không phải là điều chúng tôi muốn nói ở đây.
Ngoài ra, thuật ngữ “lạt ma” được sử dụng cho một vị lạt ma tái sinh, và một người như vậy được gọi là tulku (sprul-sku) trong tiếng Tây Tạng. Họ được nhắc đến với danh hiệu “Rinpoche.” Chúng tôi cũng không nhất thiết phải có ý đó. Chỉ vì ai đó là một lạt ma tái sinh không có nghĩa là họ là một giáo thọ có trình độ. Loại lạt ma tái sinh đó vẫn có thể là một đứa trẻ. Ngay cả khi đã trưởng thành, có thể các điều kiện và hoàn cảnh lý tưởng để một tulku được nuôi dưỡng, cũng như sự giáo dục và môi trường cần thiết, đã không được đáp ứng. Phần lớn các tulku không giác ngộ. Trên thực tế, hầu hết thậm chí còn không có nhận thức vô niệm về tánh Không. Họ tiếp tục trải nghiệm sự chín muồi của những ác nghiệp đã tích tập trước đây, vì vậy họ có thể không hành động như một vị thầy đúng đắn chút nào.
Điều quan trọng là phải nhận ra rằng chỉ vì ai đó có danh hiệu tulku, hay lạt ma tái sinh, không có nghĩa là họ là một bậc thầy lớn. Nó chỉ có nghĩa là người ấy thuộc dòng truyền thừa của họ vốn là một bậc thầy lớn. Đức Đạt Lai Lạt Ma luôn khuyến cáo rất mạnh mẽ rằng những tulku này, những Lạt ma tái sinh, không nên chỉ dựa vào tên của họ. Ngài nhấn mạnh rằng những người theo họ cũng không nên dựa vào danh tiếng vĩ đại và danh hiệu cao của vị thầy, và rằng mỗi vị lạt ma tái sinh phải chứng tỏ bản thân và trình độ của họ trong cuộc đời này.
Một tên gọi khác của guru xuất phát từ một thuật ngữ tiếng Phạn hơi khác, kalyana-mitra, đôi khi được dịch là “người bạn tâm linh”. “Tâm linh” không thật sự là từ chính xác ở đây. Thay vào đó, vị ấy là một người bạn giúp chúng tôi trở nên có tính xây dựng. Từ được dịch là “tâm linh” (kalyāṇa) thật ra có nghĩa là xây dựng. Người bạn xây dựng hay người bạn tâm linh là người mà chúng ta rất thân thiết, đối xử với chúng ta như một người bạn thân hay một thành viên trong gia đình. Nó không có nghĩa là ai đó mà chúng ta đi uống rượu và đi xem phim, mà là ai đó mà chúng ta có mối liên hệ từ trái tim đến trái tim, rất gần gũi. Toàn bộ mục đích của mối quan hệ là giúp chúng ta ngày càng mang tính xây dựng hơn, ngày càng tích cực hơn và ngày càng đạt được nhiều phẩm chất tốt đẹp.
Từ tiếng Tây Tạng cho một người bạn tâm linh như vậy là geshe (dge-bshes, dge-ba'i bshes-gnyen). Mãi sau này, geshe mới trở thành danh hiệu dành cho người đã hoàn thành hệ thống giáo dục theo truyền thống Gelug. Ý nghĩa ban đầu của nó là một người bạn tinh thần. Thuật ngữ tương đương trong các truyền thống Tây Tạng khác là khenpo (mkhan-po), trong các ngữ cảnh khác có nghĩa là một vị trụ trì của một tu viện. Theo nghĩa đen, khenpo có nghĩa là một người uyên bác.
Chỉ vì ai đó là một geshe hay một khenpo không có nghĩa là họ đã phát triển tâm linh hay họ nhất thiết phải là một vị thầy tốt. Tuy nhiên, điều đó có nghĩa là họ được giáo dục rất tốt và đã vượt qua rất nhiều kỳ thi, như chúng ta có thể thấy với các giáo sư đại học. Học giỏi chắc chắn là một phẩm chất để trở thành một vị thầy lớn, nhưng chỉ học giỏi thôi thì chưa đủ để được coi là một guru-đạo sư. Các guru cũng phải có những cá tính phù hợp với danh hiệu, trong đó họ thật sự đã phát triển trong chính họ tất cả những phẩm chất tốt đẹp mà họ đã học được.
Thứ hai, từ “yoga” của guru-yoga, xuất phát từ cùng một gốc với từ “yoke” trong tiếng Anh, có nghĩa là tham gia vào một cái gì đó hoặc một ai đó. Ví dụ, chúng ta nói rằng chúng ta bắt hai con bò và buộc chúng lại với nhau để cày. Từ tiếng Tây Tạng có hai âm tiết (rnal-'byor), và chúng có nghĩa là tham gia hoặc mang ách cho những gì xác thực hoặc vật có thật. Điều mà chúng ta đang cố gắng kết hợp với nhau trong guru-yoga là những phẩm chất của thân, khẩu và ý của chúng ta với những phẩm chất của đạo sư-guru. Nói cách khác, chúng ta kết hợp cách chúng ta hành động, cách chúng ta giao tiếp, cách chúng ta suy nghĩ và cảm nhận với những phẩm chất của thân, khẩu và ý của một vị thầy tâm linh đích thực, đủ tiêu chuẩn. Bây giờ để làm được điều này, chúng ta cần phải tiếp thu và cởi mở với những phẩm chất cơ bản của thân, khẩu và ý của chúng ta được kết hợp với những phẩm chất của đạo sư của chúng ta. Nói cách khác, chúng ta cũng cần phải có đủ tư cách thích hợp.
Toàn bộ mục đích của guru-yoga là lấy cảm hứng từ tấm gương và sự hướng dẫn của vị thầy tâm linh. Từ byin-rlabs thường được dịch là “phước lành”, nhưng tôi thấy đó là cách dịch hoàn toàn không phù hợp từ các nguồn Cơ đốc giáo. Cách mà tôi thích dịch thuật ngữ này là “cảm hứng”. Từ này cũng có nghĩa là nâng cao, hoặc làm sáng sủa. Nói cách khác, thông qua thực hành guru-yoga, chúng ta đang mở ra những cách thức hành động, giao tiếp, suy nghĩ và cảm nhận để được rèn luyện, được nâng cao, được tỏa sáng đến một mức độ lợi ích hơn thông qua “nguồn cảm hứng” này.
Khi chúng tôi nói về sự tham gia này, chắc chắn chúng tôi không nói về việc sao chép hành vi của giáo thọ. Ví dụ, nếu giáo viên nói tiếng Anh dở, chúng ta sẽ không bắt chước tiếng Anh dở của giáo thọ và nói tiếng Anh dở nữa. Nếu thói quen của họ là uống nhiều trà bơ, chúng ta sẽ không bắt chước họ và uống trà bơ. Chúng ta không nói về những phẩm chất bề ngoài này. Điều mà chúng ta đang đề cập đến là được truyền cảm hứng và kết hợp những phẩm chất của chúng ta với những phẩm chất tốt đẹp tích cực, những phẩm chất của Đức Phật, của vị thầy. Đó là ý nghĩa của việc xem vị thầy tâm linh như một vị Phật. Ta không bao giờ có ý định được hiểu theo nghĩa đen. Không nơi nào trong văn học Phật giáo liệt kê những tiêu chuẩn của một đạo sư tâm linh rằng người đó phải là một bậc giác ngộ. Nếu vị thầy thật sự là một vị Phật, thì họ phải biết số điện thoại của mọi người trên hành tinh này, và rõ ràng là họ không biết. Họ có thể đi xuyên qua các bức tường và làm mọi thứ như thế. Họ rõ ràng là không thể.
Sâu xa hơn, điều mà việc coi guru của chúng ta như một vị Phật đang đề cập đến là việc nhìn thấy những phẩm chất Phật tánh trong vị thầy tâm linh của chúng ta và tập trung vào những phẩm chất giác ngộ chưa xảy ra được gán cho chúng. Một hiện tượng quy cho là một hiện tượng gắn liền với một căn bản và không thể tồn tại hoặc được biết đến một cách độc lập với cơ sở đó. Trong trường hợp này, những phẩm chất tốt chưa xảy ra không thể tồn tại hoặc được biết đến một cách độc lập với những phẩm chất tốt đang xảy ra trong hiện tại. Chúng tôi tập trung vào những điều đó, như được thể hiện trong guru-yoga bởi những phẩm chất của một trong những vị Phật này, hay yidam, trong tiếng Tây Tạng. Khi chúng ta thấy vị thầy không thể tách rời khỏi những vị Phật này, điều mà chúng ta đang làm là tập trung vào những sự gán ghép dựa trên phẩm chất Phật tánh của đạo sư của chúng ta, như được biểu thị bằng hình tướng và phẩm chất của vị Phật. Tập trung như vậy vào những phẩm chất tốt đẹp của đạo sư của chúng ta như được đại diện bởi một hình tượng Phật sẽ truyền cảm hứng cho chúng ta có thể tập trung, với thực hành Mật tông, vào những phẩm chất Phật chưa xảy ra của chính chúng ta dựa trên những phẩm chất Phật tánh của chính chúng ta và để thấy chính mình như một vị Phật. Đây là một phương pháp hiệu quả bởi vì chúng ta dễ dàng thấy được những phẩm chất Phật tánh nơi vị thầy tâm linh hơn là thấy chúng trong chính chúng ta.
Tuy nhiên, trong trường hợp của cả vị thầy tâm linh và chúng ta, toàn bộ thực hành dựa trên sự hiểu biết về tánh không của các yếu tố Phật tánh. Chúng không thật sự có thể tìm thấy bên trong vị thầy của chúng ta hoặc bên trong chúng ta. Tuy nhiên, chúng ta đang kết nối Phật tánh của chính mình với Phật tánh của vị thầy tâm linh. Đó là lý do tại sao Gampopa nói, “Khi tôi nhận ra sự hợp nhất của vị thầy tâm linh của tôi và yidam bằng tâm trí của chính mình, tôi đã nhận ra đại thủ ấn.” Chúng ta đang liên kết Phật tánh của chính mình với Phật tanh của vị thầy tâm linh để có được cảm hứng để nhận ra Phật tánh của chính mình và hiện thực hóa đầy đủ mọi tiềm năng của nó.
Đó là toàn bộ quan điểm của guru-yoga. Sự nối kết được thể hiện bằng những luồng ánh sáng nối liền ba nơi (trán, cổ họng và trái tim) tượng trưng cho thân, khẩu và ý của vị thầy tâm linh, và những phẩm chất tốt đẹp của mỗi vị, với ba nơi của chúng ta và những phẩm chất tốt đẹp của chính chúng ta. Giống như chúng là một ống dẫn tiếp thêm năng lượng cho những khía cạnh Phật tánh trong ta.
Nguyên tác: Chapter 19: What is Guru Yoga? (excerpt) | Lama Yeshe Wisdom Archive
Tác giả: Kyabje Lama Zopa Rinpoche
Việt dịch: Quảng Cơ
Hiệu đính: Tuệ Uyển
***
Ý Nghĩa Thật Sự Của Guru
Trong guru yoga, điểm thiết yếu
cần hiểu là tất cả chư Phật đều chỉ là một vị trong pháp thân. Pháp thân là đạo
sư tuyệt đối, và đây là tất cả chư Phật. Đây chính là trọng tâm của thực hành
guru yoga. Không hiểu điều này thì không có cách nào để thực hành guru yoga một
cách thoải mái. Ngay cả khi chúng ta quán tưởng thì điều đó cũng không hoàn
toàn thỏa đáng bởi vì chúng ta sẽ không rõ làm thế nào mà Phật là hiện thân của
guru và guru là hiện thân của Phật. Tuy nhiên, sẽ cực kỳ rõ ràng nếu chúng ta
hiểu được cốt lõi của guru yoga, rằng guru là Phật và Phật là guru.
Chúng ta có thể tích hợp sự hiểu biết này vào thực hành guru yoga của mình bằng
cách suy nghĩ theo cách sau. Khi chúng ta trở nên giác ngộ, nếu có một chúng sanh
nào có thể được hướng dẫn bởi một hiện thân của Tara, thì chúng ta sẽ hiển lộ ở
hình tướng của Tara để hướng dẫn chúng sanh đó. Bây giờ, Tara đó là biểu hiện của
tất cả các Tara và tất cả các vị Phật khác. Không phải là có một vị Tara riêng
biệt với tâm thức riêng biệt hướng dẫn chúng sanh cụ thể đó và có hàng tỷ vị
Tara khác hướng dẫn chúng sanh khác nhưng không phải là vị Tara cụ thể đó.
Khi một chúng sanh sẵn sàng được hướng dẫn bởi hính tướng của một vị Phật và được
dạy Pháp, vị Phật phơi bày Pháp cho họ phải là tất cả các vị Phật khác. Nếu
không thì chúng sanh đó sẽ không được hướng dẫn bởi tất cả chư Phật mà bởi một
số chư Phật chứ không phải những vị khác. Cách suy nghĩ này tạo ra vấn đề trong
tâm thức. Khi Văn Thù Sư Lợi hay bất kỳ vị Phật nào khác hướng dẫn chúng ta, sự
hướng dẫn đó là sự hướng dẫn của tất cả chư Phật và sự hiển lộ đó là sự hiển lộ
của tất cả chư Phật.
Trong thực tế, mặc dù có vô số phương diện khác nhau của chư Phật, nhưng tâm
linh thiêng liêng của tất cả chư Phật là một nhưng xuất hiện trong các hình tướng
khác nhau để hướng dẫn chúng sanh hữu tình chúng ta, giống như tất cả các dòng
sông đổ vào đại dương đều trở thành một.
Pháp thân giống như đại dương trong đó nhiều dòng nước trộn lẫn và các đạo sư
khác nhau của chúng ta giống như những giọt nước từ đại dương. Tất cả các đạo
sư của chúng ta là những biểu hiện của pháp thân, đạo sư tuyệt đối, tâm thánh
thiện của tất cả chư Phật; guru tuyệt đối biểu hiện trong một hình thức bình
thường phù hợp với mức độ nghiệp cảm của chúng ta. Hình thức thông thường này
là guru quy ước, bản chất của nó là guru tuyệt đối.
Khi chúng ta thật sự nhìn thấy hay quán tưởng một bổn tôn hay nhìn thấy những bức
tượng hay tranh vẽ của các vị bổn tôn, chúng ta nên nhận ra rằng tất cả đều là
guru. Không có vị bổn tôn nào khác ngoài đạo sư.
Đạo sư trong guru yoga có nghĩa là các đạo sư hiện tại của chúng ta, những người
hướng dẫn chúng ta đến giác ngộ bằng cách dạy chúng ta bảng chữ cái, cho chúng
ta những lời bình luận, khẩu truyền, quán đảnh mật thừa, giới nguyện và lời
khuyên cá nhân; họ là những hiện thân của pháp thân, đạo sư tuyệt đối, trí tuệ
siêu việt của hạnh phúc bất nhị và tánh Không. Khi chúng ta thực hành Guru Puja, Guru Yoga sáu thời hoặc bất kỳ
thực hành guru yoga nào khác, chúng ta không nên nghĩ rằng nhân vật trung tâm
không liên quan gì đến guru của chúng ta. Khi chúng ta thực hành Guru Yoga của
Lama Tsongkhapa hay Guru Puja, chúng ta phải nhớ rằng không có Tsongkhapa nào
không phải là guru của chúng ta.
Khi chúng ta quán tưởng Lama Tsongkhapa, hình tướng mà chúng ta quán tưởng là
Tsongkhapa nhưng trọng tâm chính của chúng ta nên là Lama, bậc thầy. Khi chúng
ta nói “Lama Tsongkhapa” chúng ta biết rằng chúng ta đang nói về Pháp thân của
tất cả chư Phật và Tsongkhapa là hiện thân đặc biệt của Pháp thân này, là một vị
với tâm thánh thiện của tất cả chư Phật. Điều này sẽ mang lại một số thay đổi
trong tâm thức của chúng ta bởi vì chúng ta sẽ nhanh chóng nhận được phước lành
gia hộ. Cái tâm trước đây khô khan và tẻ nhạt sẽ phát triển sự kính trọng, sùng
mộ và cảm hứng thực hành lớn lao. Nhờ nỗ lực trong thực hành của chúng ta, sự
chứng ngộ về con đường lam-rim rồi sẽ đến. Đây là cách chúng ta có thể đạt được
giác ngộ.
Mặt khác, nếu chúng ta chỉ tập trung vào khía cạnh Tsongkhapa mà không tập
trung vào ý nghĩa của Lama khi chúng ta thực hành Guru Yoga của Lama Tsongkhapa
hoặc Guru Puja, thì chúng ta bỏ qua thực hành guru yoga. Tất nhiên chúng ta vẫn
có thể tích lũy công đức bằng cách cúng dường, v.v... chỉ với ý nghĩ rằng
Tsongkhapa là một vị Phật; xét cho cùng, chúng ta tích lũy công đức bằng cách
cúng dường chư bồ tát, tăng thân và thậm chí cả cha mẹ của chúng ta, mặc dù họ
không phải là Phật. Nhưng đối với chúng ta để tạo ra tất cả các chứng ngộ từ
tái sanh làm người hoàn hảo cho đến giác ngộ, sự ban phước gia hộ của đạo sư phải
đi vào trái tim của chúng ta.
Điều đó cũng tương tự khi chúng ta thiền định về Đạo sư Vajradhara trong thực hành Guru Yoga sáu thời. Vajradhara
là khía cạnh đặc biệt mà chúng ta quán tưởng, nhưng sẽ hiệu quả hơn nếu tập
trung vào guru tuyệt đối. Thật ý nghĩa khi liên hệ với guru tuyệt đối mỗi khi
chúng ta nghe hoặc nói “guru” hoặc “lama”. Sẽ là lạ nếu chỉ nghĩ về guru tương
đối, guru xuất hiện với chúng ta trong khía cạnh thông thường và ban cho chúng
ta những giáo lý mà không nghĩ về guru tuyệt đối; sẽ là lạ nếu nghĩ về khía cạnh
chứ không phải bản chất. Nếu khi chúng ta thiền định về Đức Phật Thích Ca Mâu
Ni, chúng ta thấy Ngài về bản chất là một người bình thường, một chúng sanh hữu
tình, thì chúng ta sẽ không thấy bất kỳ mục đích nào trong việc thực hành thiền
định. Nếu chúng ta hành thiền theo cách này, chúng ta chưa hiểu thực hành guru
yoga. Chúng ta phải thiền định về guru tuyệt đối.
Mặt khác, nếu chúng ta không có cảm giác sùng mộ trong tim và xem guru như một
chúng sanh bình thường, chúng ta sẽ không thấy bất kỳ mục đích nào trong việc cầu
xin ngài; chúng ta sẽ cảm thấy rằng mình đang cố lấy sữa từ sừng bò. Chúng ta sẽ
nghĩ, “Có ích lợi gì khi cầu xin một người bình thường, một người đã được sanh
ra từ bụng mẹ và có cùng một cơ thể bằng xương bằng thịt như tôi? Tôi đang làm
gì khi cầu nguyện với ai đó là một con người giống như tôi?” Ngay cả khi chúng
ta nói những lời cầu nguyện, chúng ta sẽ không có cảm giác gì với chúng. Trái
tim của chúng ta sẽ cảm thấy trống rỗng, như thể có một cái lỗ trong đó.
Bất cứ khi nào chúng ta thực hành thiền guru yoga hoặc nghĩ về hoặc nhìn thấy
guru của mình, chúng ta nên nghĩ ngay, “Đây là vị Phật.” Chẳng hạn, ngay khi
chúng ta nhìn thấy hình dáng cụ thể của mẹ mình, ngay cả trong một đám đông người,
chúng ta lập tức nhận ra rằng đó là mẹ của mình. Có sự nhận ra ngay lập tức,
“Đây là mẹ tôi.” Điều này cũng tương tự với thực hành guru yoga. Chúng ta nên ý
thức ngay rằng guru của chúng ta về bản chất là guru tuyệt đối. Hiện tại chúng
ta phải nỗ lực để suy nghĩ điều này nhưng về sau, một sự hiểu biết chắc chắn rằng
đạo sư là Phật sẽ tự phát sinh trong tâm chúng ta, không cần lý luận logic hay
trích dẫn, giống như khi chúng ta nhìn thấy hình dáng của mẹ mình, chúng ta
không cần phải cố gắng hết sức để nghĩ rằng đó là mẹ của chúng ta. Đây là cách
để phát triển sự chứng ngộ ổn định lòng sùng mộ đạo sư.
Khi chúng ta phụng sự guru của mình với nhận thức về guru tuyệt đối, tâm thánh
thiện của tất cả chư Phật, ngay cả khi chúng ta chỉ dâng một tách trà, chúng ta
ý thức một cách tự nhiên rằng chúng ta đang dâng trà cho tất cả chư Phật. Nếu
chúng ta ngồi cạnh guru của mình, chúng ta biết rằng chúng ta đang ngồi cạnh tất
cả chư Phật trong mười phương. Khi guru của chúng ta ban cho chúng ta lời
khuyên, giáo lý hay lễ quán đảnh, chúng ta ý thức được rằng tất cả chư Phật
đang ban cho chúng ta lời khuyên, giáo lý hay lễ quán đảnh. Ngay cả khi chúng
ta không nhận ra điều này, thì việc cố gắng lắng nghe giáo lý với nhận thức này
cũng rất hiệu quả. Sau đó, chúng tôi sẽ cảm thấy kết nối nhiều hơn nữa; chúng
ta sẽ cảm thấy gần gũi hơn với tất cả chư Phật.
Geshe Senge đã đề cập đến một Lạt ma cao cấp ở Tây Tạng, người đã sử dụng từ
“Guru” trước danh hiệu của mỗi vị Phật; anh ấy sẽ nói “Guru Arya Tara,” “Guru
Yamantaka”, v.v. Nhiều Lạt ma liên quan đến các Bổn tôn theo cách tương tự bởi
vì guru là cội nguồn của tất cả chư Phật và Tam Bảo. Tất cả chư phật từ đâu đến?
Từ guru. Phật, Pháp, Tăng từ đâu đến? Từ guru. Và guru đó là gì? Đó là guru tuyệt
đối, pháp thân, trí tuệ siêu việt của hỷ lạc và tánh không bất nhị.
Ý nghĩa thật sự mà chúng ta nên liên tục ghi nhớ khi chúng ta sử dụng từ guru
và cả khi chúng ta thấy guru là vị cứu
tinh hợp nhất nguyên sơ, tâm nguyên sơ cực kỳ vi tế của pháp thân, guru tuyệt
đối. Khi nghĩ về đạo sư như vị cứu tinh hợp nhất bổn nguyên, pháp thân, chúng
ta thấy rằng bởi vì pháp thân này bị ràng buộc bởi lòng từ bi vô hạn đối với
chúng sanh chúng ta, nên nó phải biểu hiện trong nhiều hình thức khác nhau để
hướng dẫn chúng ta. Vì chúng ta không có nghiệp cảm để thấy trực tiếp các khía
cạnh của Đức Phật, thì nó đã biểu hiện trong các khía cạnh bình thường của các
bậc guru mà chúng ta quán tưởng. Nếu chúng ta bỏ lỡ ý nghĩa thật sự của guru,
chúng ta sẽ nghĩ rằng đạo sư chỉ đơn giản là người mà chúng ta đã nhận được
giáo lý và sẽ không thể hiểu làm thế nào mà tất cả các vị bổn tôn đều là biểu
hiện của ngài./.
Ẩn Tâm Lộ, 2023
