Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển
***
Trong suốt lịch sử, những
cuộc cách mạng vĩ đại đã định hình lại thân phận con người theo những cách khiến
việc quay trở lại quá khứ là điều không thể. Chúng không chỉ thay đổi cách
chúng ta sống; chúng còn biến đổi những giá trị mà chúng ta trân trọng, cách
chúng ta tương tác với nhau và cách chúng ta duy trì sự tồn tại. Bằng cách đó,
chúng dần dần tái tạo chúng ta – một cách sâu sắc đến nỗi, dù vẫn là Homo
sapiens (con người thông minh), chúng ta gần như không thể nhận ra so với tổ
tiên của mình.
Mỗi sự chuyển đổi như vậy
đều mang bản chất kép. Bên cạnh tiến bộ và những khả năng, còn xuất hiện những
rủi ro mới và những sự mơ hồ về mặt đạo đức. Thế giới mà chúng ta đang sống
ngày nay là kết quả tích lũy của những biến động này, từ các cuộc cách mạng
nông nghiệp và công nghiệp đến thời đại công nghệ hiện nay. Nếu không có chúng,
bản sắc, xã hội và cách suy nghĩ của chúng ta sẽ hoàn toàn khác. Chúng ta là kết
quả của nhiều sự chuyển đổi đã xảy ra kể từ buổi bình minh của nền văn minh
nhân loại, chứ không chỉ một vài sự kiện lớn. Chúng ta không thể biết mình sẽ
là ai trong thế kỷ tới hay thậm chí là thập kỷ tới. Suy nghĩ này có thể khiến
chúng ta nổi da gà vì nỗi sợ hãi về điều chưa biết – một nỗi ám ảnh về bản thể
luận đối với một bộ não được lập trình để tìm kiếm sự dự đoán.
Ngay trước mắt chúng ta,
một trong những thách thức tiến hóa lớn nhất đang diễn ra, được thúc đẩy bởi sự
phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo. Nó dường như có khả năng nhận thức
gần như toàn tri, nhưng lại được tạo ra bởi con người, những người không hề biết
tất cả. Hầu hết chúng ta không thể nói tiếng Pháp hay tiếng Phần Lan, hoặc thuộc
lòng các quy tắc chia động từ tiếng Latinh. Trí tuệ nhân tạo có thể khiến chúng
ta cảm thấy trí thông minh của mình kém cỏi và vụng về. Chúng ta có thể hy vọng
rằng công nghệ mạnh mẽ này sẽ mang lại lợi ích cho nhân loại.
Trí tuệ nhân tạo (AI)
đang dần thay thế nhiều công việc trước đây do con người đảm nhiệm, gây ra sự
xáo trộn trong mọi ngành nghề. Xu hướng này không thể bị ngăn chặn bởi các tổ
chức hay cơ quan chính trị. Sự phát triển mạnh mẽ này có thể gây bất an cho nhiều
người không thuộc tầng lớp siêu giàu; hầu hết mọi người chỉ đang sống chật vật
từ lương tháng này sang tháng khác. Trong thời kỳ ảm đạm này, người ta có thể
hy vọng rằng nhà nước sẽ đảm bảo họ được chăm sóc, có đủ tiền để trang trải cuộc
sống và có những khoảng thời gian vui vẻ, chẳng hạn như đi ăn ngoài và đi nghỉ
mát định kỳ.
Vậy còn vị thế của Phật
pháp trong thế giới đang thay đổi này thì sao? Nhiều người đang sử dụng trí tuệ
nhân tạo (AI) để tìm hiểu về giáo lý Phật giáo. Ví dụ, nếu muốn biết một thuật
ngữ hay khái niệm Phật giáo, chúng ta có thể nhận được câu trả lời chi tiết
ngay lập tức. Điều này khác biệt hoàn toàn so với cách học tập trước đây. Ngày
xưa, trong các tu viện Phật giáo Tây Tạng, khi không hiểu điều gì trong kinh điển,
cách duy nhất để tìm ra câu trả lời là hỏi người biết câu trả lời. Thậm chí còn
không có từ điển; nghề viết văn hay học giả vô cùng danh giá và được kính trọng.
Ngày nay, chúng ta có thể
sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dịch một bài kinh Phật từ tiếng Tây Tạng sang
tiếng Anh hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác, mặc dù nó không hoàn hảo và cần sự can
thiệp của con người. AI có thể thực hiện nhiều chức năng khác nhau, chẳng hạn
như viết bài giảng hoặc bình luận theo yêu cầu. Trong một số trường hợp, AI trả
lời các câu hỏi về Phật pháp giỏi đến mức một số người còn nói đùa rằng AI sẽ
trở thành vị thầy Phật pháp mới, người sẽ giác ngộ cho mọi người. Cá nhân tôi
không tin vào ý tưởng này, một phần vì nó nghe có vẻ không hợp lý. Ai đó có thể
hỏi "Tứ Diệu Đế là gì?" bằng cách gõ câu hỏi trên điện thoại thông
minh và nhận được câu trả lời chi tiết. Không có gì sai với điều này, và nó nên
được coi là một ứng dụng có lợi.
Nhưng việc tin rằng trí
tuệ nhân tạo (AI) có thể hoặc sẽ soi sáng cho chúng ta về mặt tâm linh bằng
cách dẫn dắt chúng ta trên con đường Phật pháp thiêng liêng không gây được sự đồng
cảm sâu sắc với nhiều người trong chúng ta. Liệu chúng ta có thể quy y AI
không? Liệu chúng ta có thể được thụ giới làm nhà tu hành bởi AI không? Liệu
chúng ta có thể nhận được sự gia trì Mật tông từ AI không? Theo truyền thống,
chúng ta nhận được những điều này từ một người sống, chứ không phải từ những vật
vô tri vô giác. AI không thể thay thế con người trong nhiều lĩnh vực thực hành
Phật giáo. Chúng ta đừng dễ dàng đặt AI ngang hàng với những đấng thiêng liêng.
Mặc dù trí tuệ nhân tạo
(AI) có thể vượt trội hơn trí tuệ con người trong nhiều lĩnh vực, nhưng nó vẫn
đang được chúng ta huấn luyện và ảnh hưởng. Chúng ta có khả năng và nghĩa vụ đạo
đức để bổ sung thêm khía cạnh trí tuệ và lòng từ bi vào hệ sinh thái của nó. Vấn
đề này có thể được thảo luận giữa những người rất quan tâm đến mối quan hệ giữa
Phật pháp và AI. Hiện đã có những vị thầy Phật pháp ở phương Tây đang dẫn dắt
cuộc đối thoại về cách thực hiện ý tưởng cao cả này.
Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ
mang đến những thay đổi bất ngờ cho mọi khía cạnh của cuộc sống, và có lẽ nhanh
hơn chúng ta dự đoán. Nó sẽ ảnh hưởng đến cách chúng ta thực hành Phật pháp và
văn hóa của các tăng đoàn ở khắp mọi nơi. Chúng ta phải sẵn sàng đối phó với cuộc
cách mạng công nghệ này, đồng thời không được đánh mất những điều thiêng liêng:
lòng thành kính đối với Tam Bảo, phước lành của dòng truyền thừa, và tình huynh
đệ giữa những người cùng bước trên con đường giải thoát nội tâm.
Nhiều người trong chúng
ta, những người thuộc về truyền thống thiêng liêng, có một trái tim khao khát –
và nở rộ từ – sự kết nối giữa người với người như một phần không thể thiếu của
Phật pháp. Đó có thể là sự kết nối của chúng ta với các bậc thầy Phật pháp hoặc
với những người bạn cao quý trong cộng đồng. Chúng ta sẽ tiếp tục giữ gìn phép
màu của sự kết nối giữa người với người, như một ngọn lửa tuyệt đẹp cháy trên
bàn thờ trái tim mình./.
https://www.buddhistdoor.net/features/dharma-in-the-age-of-ai/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét