SƠ TÂM: “TÌM THẤY SỰ TĨNH LẶNG GIỮA CƠN BÃO”

 Beginner’s Mind: Finding Stillness in the Storm

Tác giả:  Parker Fry
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

 

“Beginner’s Mind” hay “Sơ Tâm” là một dự án đặc biệt nhằm tập hợp các bài tiểu luận sâu sắc do sinh viên các trường đại học tại Mỹ viết, sau khi tham gia các khóa học học tập trải nghiệm liên quan đến Phật giáo.

Một số tác giả tự nhận mình là Phật tử, trong khi với những người khác, đây là lần đầu tiên họ tiếp xúc với Phật Pháp (Buddhadharma). Tất cả đều chia sẻ những suy ngẫm và ấn tượng về những gì họ đã học được, cách mà trải nghiệm đó tác động đến đời sống của họ, cũng như cách họ có thể tiếp tục thực hành và gắn bó với giáo lý trong tương lai.

“Tìm thấy sự tĩnh lặng giữa cơn bão”

Khi tôi đăng ký khóa học này, mục tiêu của tôi là tập trung vào việc học và đạt điểm cao. Tôi quan tâm đến việc tìm hiểu thêm về Đạo Phật (Buddhism) như một hệ thống triết học, và cách nó khác với những tập quán phương Tây mà tôi đã lớn lên cùng. Nhưng giữa một giai đoạn đầy hỗn loạn của thế giới, tôi không ngờ rằng khóa học này lại có thể chạm đến tôi ở cả phương diện cảm xúc và tinh thần đúng ngay nơi tôi đang đứng. Tuy vậy, nhờ lớp học này, tôi đã học được cách nhìn thế giới với lòng từ bi và sự sáng tỏ đối với mọi thứ xung quanh.

Một trong những điều đầu tiên gây cộng hưởng mạnh với tôi là khái niệm vipassana, hay “tuệ quán”. Thông qua các bài giảng, tài liệu đọc, và những thảo luận ghi chú trên Perusall[1] theo hình thức học tập xã hội, tôi bắt đầu nhận ra rằng chính khổ đau của mình xuất phát từ việc bám víu vào những điều vô thường (tiếng Pali: anicca) và từ cảm giác sai lầm về một bản ngã cố định (tiếng Pali: anatta = vô ngã).

Tôi là người có xu hướng kiểm soát mọi thứ. Tôi cố kiểm soát kết quả, tôi nắm giữ chặt chẽ các mối quan hệ, và tôi đánh giá giá trị bản thân dựa trên thành tích thay vì nhìn mình như một con người toàn vẹn. Nhưng khóa học này đã khuyến khích tôi lùi lại một bước và khảo sát sâu hơn gốc rễ của cách nhìn ấy — không chỉ trong đời sống cá nhân mà còn trong cấu trúc xã hội rộng lớn hơn. Nó thúc đẩy tôi nhìn lại chính mình một cách sâu sắc hơn, đặc biệt là cách tôi định nghĩa giá trị của bản thân.

Một khái niệm khác đã ở lại với tôi là paticcasamuppada (tiếng Pali, “duyên khởi” hay “tính tương thuộc”). Ý niệm này đã thách thức cách tôi nhìn mối quan hệ của mình với thế giới xung quanh. Nó giúp tôi nhận ra rằng không có điều gì tồn tại một cách tách biệt hay độc lập.

Với tư cách là người vốn đề cao sự độc lập và xem thành tựu cá nhân là thước đo giá trị, đây là một nhận thức tôi thật sự cần. Nó đã truyền cảm hứng để tôi vượt ra khỏi chính mình và suy ngẫm về cách tôi đóng góp vào sự phát triển của người khác cũng như hỗ trợ họ trưởng thành.

Những tương tác của tôi, cũng như cách tôi giải quyết xung đột, nhờ vậy trở nên có chủ ý và cân nhắc hơn. Tôi sẽ cố gắng mang điều này vượt ra ngoài phạm vi khóa học, áp dụng vào cả đời sống cá nhân lẫn môi trường nghề nghiệp.

Tiếp theo, việc tìm hiểu về trivisa (tam độc)— tham, sân và si — cũng được gọi là ba gốc bất thiện — là một điểm then chốt đối với tôi.

Tôi bắt đầu nhận ra khi nào ba trạng thái này xuất hiện trong đời sống của mình hoặc của người khác, đôi khi ngay cả khi bản thân không ý thức được. Sự nhận biết này giúp tôi có nhiều lòng trắc ẩn hơn đối với những người thường hành động từ sự giận dữ, đồng thời cũng khuyến khích tôi tự đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho chính mình.

Tôi thậm chí còn nhận thấy chúng ở những người rất gần gũi với tôi, nhưng dần học được rằng tốt hơn là nên giữ sự điềm tĩnh và không cuốn vào “ba độc” này. Dù là trong cách tôi giao tiếp, hỗ trợ người khác, hay đưa ra quyết định cho tương lai, tôi dự định sẽ chuyển hướng về kusala (thiện nghiệp), tức những hành động lành mạnh, thiện lành và có lợi ích.

Ngoài ra, một thay đổi lớn khác nằm ở mối quan hệ của tôi với chánh niệm.

Trước khi tham gia khóa học này, thiền định đối với tôi mang cảm giác bị ép buộc, như một việc “phải làm đúng” nhưng lại không chắc mình đang làm đúng như thế nào. Tuy nhiên, tôi đã nhận ra rằng chánh niệm có thể được tìm thấy ngay trong những công việc thường nhật như đi bộ, dọn dẹp, và nhiều hoạt động khác. Điều này đã giúp tôi giảm bớt áp lực phải làm mọi thứ một cách hoàn hảo.

Giờ đây, tôi tìm kiếm những khoảnh khắc tĩnh lặng giữa nhịp sống bận rộn hằng ngày — điều rất quan trọng khi phải cân bằng giữa học tập, thể thao và các mối quan hệ.

Tôi hiện đang tự hỏi làm thế nào để có thể duy trì cam kết với con đường chánh niệm và lòng từ bi trong một thế giới vốn đề cao tốc độ, cạnh tranh và năng suất — những yếu tố mà bản thân tôi cũng đang phát triển tốt.

Điều này khiến tôi nghĩ rằng nếu được thiết kế thêm cho khóa học trong tương lai, tôi sẽ đưa vào nhiều buổi thiền hướng dẫn hơn. Bởi vì lớp học diễn ra vào cuối buổi chiều, tất cả chúng tôi đều đã trải qua một ngày bận rộn trước khi đến lớp, và một buổi thiền ngắn sẽ rất hữu ích cho mọi người. Những buổi này không cần kéo dài — chỉ cần hai phút để “tạm dừng”, hít thở và thiết lập lại, hoặc kết thúc lớp bằng một bài thiền dẫn để giúp thư giãn và nghỉ ngơi dễ dàng hơn vào ban đêm.

Tôi cũng nghĩ rằng việc đưa các vấn đề thời sự vào thảo luận nhóm sẽ giúp nội dung trở nên gần gũi và thực tế hơn, đồng thời có thể khuyến khích nhiều bạn tham gia trao đổi hơn.

Theo tôi, điểm giao thoa giữa hoạt động xã hội và Phật giáo nhập thế (engaged Buddhism) sẽ là một chủ đề rất thú vị, đặc biệt đối với những người trẻ đang cố gắng cân bằng giữa sự quán chiếu nội tâm và hành động bên ngoài.

Cuối cùng, “tìm thấy sự tĩnh lặng giữa cơn bão” sẽ là lựa chọn của tôi để tóm tắt khóa học này và hành trình học tập của mình trong một câu duy nhất.

Khóa học này đã trang bị cho tôi những kỹ năng để giữ vững sự ổn định trước những điều bất định, buông bỏ nhu cầu kiểm soát, và đối diện với cuộc sống bằng sự tỉnh thức và sáng rõ hơn — đó là lý do tôi rất đồng cảm với câu nói này. Tôi thật sự thích việc được học một hệ tư tưởng mới, khác với cách tôi được nuôi dạy trước đây.

Khi bước tiếp, tôi hy vọng sẽ tiếp tục cố gắng sống theo tinh thần của  Đạo Phật (Buddhism): hiện diện với sự chú tâm tỉnh thức, thực hành hành động đúng đắn, và góp phần xây dựng một thế giới giàu lòng từ bi hơn./.

https://www.buddhistdoor.net/features/beginners-mind-finding-stillness-in-the-storm/

 

 

 

 

---

[1] Nói đơn giản, thay vì đọc một mình rồi lên lớp thảo luận, Perusall biến việc đọc thành một cuộc trò chuyện tập thể ngay trong lúc đọc.