— Bản Thể Vô Hạn Của Bạn: Kinh Hoa Nghiêm và Phật giáo tối thượng: cái đang là, tính như thật, tính toàn thể
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển
Mục lục
1- Không có vị Thần Sáng Thế trong Phật giáo bởi vì….
2- Tính như-thị
không phải là thường kiến (eternalism)
3- Sự “khám phá”
trong Kim Cương thừa (Vajrayana) mang tính trải nghiệm
4- Dzogchen, Thiền
(Zen), Kinh điển (Sutra): “Tính như-thị”
5- Không có rào cản
đối với tính như-thị
6- Kinh Hoa
Nghiêm (Avatamsaka Sutra) — tâm thức và Đa vũ trụ
7- Rộng lớn mà lại
vô cùng gần gũi
8- Kinh Hoa
Nghiêm
9- Bình luận.
***
Đa vũ trụ lớn hơn nhiều so với Phật giáo, Ấn Độ giáo, các
thực tại lượng tử — và cả truyện tranh Marvel. Chân như (Tathata), theo đúng
nghĩa đen, còn vĩ đại hơn tất cả những điều này. Đa vũ trụ, theo đúng nghĩa
đen, như đã được tuyên bố trong các kinh điển — là “vô hạn”.
“Có
vô số vũ trụ khác bên cạnh vũ trụ này, và mặc dù chúng lớn đến mức vô hạn,
chúng vẫn di chuyển như những nguyên tử bên trong Ngài. Chính vì vậy, Ngài được
gọi là đấng vô hạn.”
“Nhận xét sâu sắc này là một bản dịch từ tiếng Phạn — và
là một khái niệm phổ quát trong hầu hết các tôn giáo triết học như Phật giáo, Ấn
Độ giáo và Đạo giáo:”
“Vũ
trụ hình quả trứng này thực chất được bao bọc bởi bảy tầng lớp vật chất — bắt đầu
là đất, rồi đến nước, lửa, gió, không gian, năng lượng vật chất tổng hợp và bản
ngã giả — mà mỗi tầng lớp sau lại lớn gấp mười lần tầng lớp trước.
Trong Phật giáo, "sự thấu hiểu" quan trọng
nhất (được đặt trong ngoặc kép, bởi vì hầu hết chúng ta không thật sự hiểu được
nó) chính là Chân Như (Tathata). Khái niệm này có thể được dịch sang tiếng Anh
theo nhiều cách khác nhau như “Is-ness” (Tính như hiện trạng) — hoặc Thusness
(Như thị), Suchness (Tính như thật), As-it-is-ness (Tính như-nó-đang-là), và
nhiều từ có đuôi “-ness” khác. Nhiều khái niệm trong số này thuộc về phạm vi của
các pháp thiền định nâng cao, chẳng hạn như Đại Viên Mãn (Dzogchen) và Đại Thủ Ấn
(Mahamudra) — nhưng chúng cũng được mô tả một cách khá lôi cuốn trong một vài bộ
kinh (một số được trích dẫn dưới đây).
• LƯU Ý: Đây là phần giới thiệu “ngắn gọn” cho bài viết đặc biệt về Đa vũ trụ và Kinh Hoa Nghiêm sẽ sớm được đăng tải.
1- Không có vị Thần Sáng Thế trong Phật giáo bởi
vì….
Một lý do Phật giáo không có khái niệm về thần sáng tạo là niềm tin cốt lõi vào thực tại tối thượng — đa vũ trụ — vốn vô tận, không có khởi đầu, không có kết thúc và không có giới hạn. Không thể có đấng sáng tạo nếu chưa từng có khởi đầu (tức là không có gì để tạo ra!). Điều này không liên quan gì đến Thượng đế, các vị thần, đức tin hay nghiệp báo.
Nó
chỉ đơn giản là — đang là/ It
just — is.
Vì
những lý do tương tự, một niềm tin cốt lõi trong hầu hết các dòng truyền thừa của
Phật giáo là niềm tin rằng tâm thức của chúng ta là vĩnh cửu. Vì thời gian là một
vòng tuần hoàn, và có bấy nhiêu "bản thể bạn" tương ứng với bấy nhiêu
vũ trụ, nên tâm thức sẽ không bao giờ có điểm kết thúc. "Tính cách cá
nhân" (You-ness) — hay sự chấp thủ vào bản ngã — điều mà chúng ta phải
"buông bỏ" để đạt được Giác ngộ — không có nghĩa là sự kết thúc của
tâm thức. Sự kết thúc của "kiếp sống này" không có nghĩa là sự kết
thúc của một "bạn" vốn được kết nối vĩnh hằng với sự bao la vĩ đại của
"Tính như hiện trạng" (Is-ness).
Có lẽ
đây là những khái niệm dễ gây nhầm lẫn, nhưng khái niệm về đa vũ trụ và việc có
nhiều “bản thể bạn” lại được chấp nhận khá rộng rãi trong nhiều con đường tâm
linh triết học như Phật giáo. Điều này không đòi hỏi niềm tin mù quáng. Ngày
nay, các nhà vật lý lượng tử đang bắt đầu xây dựng các công thức toán học cho
những khái niệm tương tự. Việc chấp nhận khái niệm cơ bản về “tính như hiện trạng”
(is-ness) và đa vũ trụ không phải là điều kỳ bí, không phải là sự tưởng tượng,
và cũng không dựa trên đức tin.
Đây
không phải là những lời luận bàn viển vông mang tính ước lệ của một biên tập
viên Phật giáo giàu trí tưởng tượng. Những điểm này — và nhiều điểm khác nữa —
đã được làm rõ chi tiết trong nhiều bộ kinh, và đáng chú ý nhất là Kinh Hoa
Nghiêm (Avatamsaka Sutra), một bộ kinh dài tới 1.600 trang ở bản dịch tiếng
Anh! (Một số trích dẫn thú vị ở bên dưới — và sẽ còn nhiều điều nữa trong loạt
bài chuyên sâu về “đa vũ trụ” của chúng tôi, bắt đầu từ tuần tới!)
Bản dịch tiếng Anh của Kinh Hoa Nghiêm, được dịch là Kinh Hoa Nghiêm, do dịch giả vĩ đại Thomas Cleary thực hiện, gồm 1600 trang trong ba tập — hoặc ngày nay bạn có thể tải xuống bản ebook đồ sộ 1600 trang này.
2- Tính như-thị không phải là thường kiến /Is-ness is not eternalism
"Tính như hiện trạng" (Is-ness) không phải là
thường kiến (eternalism) — hay bất kỳ chủ nghĩa (-ism) nào khác — bởi vì toàn bộ
cốt lõi của "Tính như hiện trạng" là loại bỏ cái "Tôi" ra
khỏi khái niệm của chúng ta về thực tại. Cái "Tôi", cũng giống như
"thời gian", là những sự gán ghép nhân tạo — như Đức Phật đã tuyên bố
— làm bóp méo sự hiểu biết chân thực về "tính như hiện trạng".
Chẳng phải điều đó thật tuyệt vời sao? (Chơi chữ: "Is"-n't that
great?)
Trong Phật giáo Đại thừa, các bậc đại thánh nhân và các vị Phật khám phá khái niệm vĩ đại "còn lớn hơn cả đa vũ trụ" này trong các bộ Kinh có vẻ đầy tính kỳ ảo như Kinh Hoa Nghiêm. Theo đúng nghĩa đen, Hoa Nghiêm chính là đa vũ trụ. Từ rất lâu trước khi có sự hiểu biết về "Cơ học lượng tử", "Tính như hiện trạng" đã tồn tại rồi.
3- Sự “khám phá” trong Kim Cương thừa (Vajrayana)
mang tính trải nghiệm/ Vajrayana
“exploration” is experiential
Trong Kim Cang thừa, sự khám phá này trở thành một trải
nghiệm thực chứng. Thay vì chỉ đọc về nó trong các kinh điển, các hành giả Mật
tông (Tantrikas) và Phật tử Kim Cang thừa trở thành những nhà thám hiểm. Trước
hết, chúng ta phá vỡ các rào cản của “tính cách cá nhân” (I-ness) để có thể
nhìn thấy bản chất chân thật của “tính như hiện trạng” (Is-ness).
Trong các nghi quỹ tu trì (sadhanas), khi chúng ta tụng
câu chú “Om svabhava shuddho sarva dharma svabhava shuddho ham…” là chúng ta
đang ra hiệu cho tâm trí rằng mình đang hòa tan bản ngã — cho phép tâm thức hòa
nhập vào Tính Nhất Thể (Oneness) của vạn vật.
Mục
đích chính của các nghi quỹ tu trì (sadhanas) trong Kim Cang thừa là giúp chúng
ta hiểu rằng những gì chúng ta nhận thức là thực tại thực chất chẳng qua chỉ là
sự gán ghép của tâm trí mang nặng bản ngã của chính mình.
Các pháp thực hành Kim Cang thừa nâng cao cho phép chúng
ta thoáng nhìn thấy thực tại tối hậu mà không có các sự gán ghép đó. Thậm chí
còn thú vị hơn, chúng ta học được cách kiến tạo nên những thực tại nhận thức mới
— quán tưởng bản thân là các vị bổn tôn trong những mạn-đà-la huyền diệu — để rồi
sau đó lại phá vỡ và đưa chúng trở về với tánh Không hỷ lạc một lần nữa. Thật
vui làm sao! Vừa vui thích — lại vừa sâu sắc cùng một lúc.
4- Đại Viên Mãn (Dzogchen), Thiền (Zen), Kinh điển (Sutra): “Tính
như-thị” (“is-ness”)
Khi chúng ta tiếp cận với tư cách là một hành giả
thiền định Đại Viên Mãn (Dzogchen) hay Đại Thủ Ấn (Mahamudra), chúng ta chỉ đơn
giản là an trú trong cái "đang là".
Khi bạn hỏi một vị thầy Phật giáo về bản chất của thực tại,
bạn thường sẽ chỉ nhận được một câu trả lời đầy bí ẩn rằng: “Bởi vì nó Đang
là”.
Hoặc, bởi vì “Tính như hiện trạng” (Is-ness). Không có một
nỗ lực nào nhằm định nghĩa cái "Đang là". Đang là — thì chỉ đơn giản
là đang là. Chẳng có lý do hay nhu cầu nào để cố gắng định nghĩa nó.
Những khái niệm tương tự như vậy cũng được truyền tải
trong Thiền tông (Zen và Chan) thông qua các công án — những câu đố nhằm “phá vỡ
tâm trí phàm phu”.
Trong các pháp thực hành Kinh điển Đại thừa, chúng ta có
các vũ trụ kỳ diệu được Đức Phật mô tả trong Kinh Hoa Nghiêm và các bộ kinh
khác.
Tất cả những điều này đều hướng về “tính như hiện trạng”
(is-ness) hoặc “như thị” (thus-ness).
5- Không
có rào cản đối với tính như-thị / No
barriers on is-ness
Bạn
cũng không thể đặt ra phạm vi hay rào cản nào cho “Tính như hiện trạng”
(Is-ness). Nó là cái tối hậu. Nó vừa là khối đa vũ trụ bao la, vô hạn — thoát
khỏi những ràng buộc của thời gian và chiều không gian — vừa là khái niệm về thời
gian tuần hoàn, hoặc thậm chí là — vô thời gian. Suy cho cùng, thời gian là một
thứ mang tính tương đối.
Nếu điều này chẳng có chút bứt phá hay dễ hiểu nào đối với bạn, thì bạn không cô đơn đâu. Các triết gia Phật giáo, bao gồm cả nhiều bậc đại hiền triết, khám phá “Tính như hiện trạng” này mà không nhất thiết phải hiểu được nó. Trên thực tế, bạn có thể nói rằng, hiểu được nó — chính là Giác ngộ. Một khi tâm trí vượt qua rào cản của “những gì bạn nghĩ nó đang là” và khám phá “nó còn có thể là gì khác nữa”, tâm trí sẽ bắt đầu mở rộng đến khái niệm tối hậu rằng — chẳng có sự hiểu biết nào cả. Chỉ có cái “đang là” mà thôi.
6- Kinh Hoa Nghiêm (Avatamsaka Sutra) — tâm thức
và Đa vũ trụ/
Trong Kinh Hoa Nghiêm, bản chất vô hạn của tâm thức
được mô tả như sau:
“Từ tâm sinh ra các hành nghiệp vô tận; từ
hành nghiệp sinh ra thế giới muôn màu muôn vẻ. Khi đã hiểu rõ tự tính của thế
giới chính là tâm, bạn sẽ hiển hiện các thân tướng của chính mình sao cho hài
hòa với thế giới. Khi đã nhận chân được rằng thế giới này tựa như một giấc mơ,
và tất cả chư Phật chỉ như những bóng hình phản chiếu, vạn pháp [dharma] tựa
như một tiếng vang, bạn sẽ hành động tự tại vô ngại giữa cuộc đời.”
Kinh Hoa Nghiêm mô tả một vũ trụ gồm vô số các cõi giới
trùng trùng điệp điệp, dung thông và bao hàm lẫn nhau. Được biết đến với tên gọi
Hoa Nghiêm trong tiếng Trung và Kegon-kyo trong tiếng Nhật, Kinh Hoa Nghiêm
(hay Flower Ornament Scripture trong tiếng Anh) luôn được tôn kính ở mức
cao nhất và được nghiên cứu bởi các Phật tử thuộc mọi truyền thừa.
Trong tất cả các
nguyên tử của muôn cõi đất,
Đức Phật hiện nhập vào từng nguyên tử,
Hiển bày những phép thần thông nhiệm mầu cho chúng
sinh:
Đó chính là đạo của Đức Đại Nhật Như Lai
(Vairocana).
Phương tiện thiện xảo của chư Phật thật chẳng thể
nghĩ bàn,
Tất cả đều hiện khởi thuận theo tâm của chúng sinh.
Trong mỗi một nguyên tử, chư Phật của ba đời
Đều hiện thân tùy theo căn cơ và nguyện vọng;
Trong khi bản tánh chân thật của các Ngài không đến
cũng chẳng đi,
Nhờ sức đại nguyện, các Ngài cùng khắp các thế giới.
6- Rộng
lớn mà lại vô cùng gần gũi/ Vast
and yet so close
Chính trong Kinh Hoa Nghiêm, khái niệm về sự “bao
la rộng lớn nhưng lại vô cùng gần gũi” đã được giảng dạy. Một mặt, bộ kinh mô tả
một khối đa vũ trụ bao la, vô hạn đầy rẫy những điều kỳ diệu, các loài chúng
sinh và chư Phật không thể đếm xuể; nhưng mặt khác, chúng ta lại khám phá ra rằng
mình ở gần tất cả các thế giới và chư Phật đến dường nào. Trong Kinh
Hoa Nghiêm, Chương 51, Quyển 37-2, chúng ta tìm thấy một trong những
câu trích dẫn Phật giáo nổi tiếng nhất:
“Không
có một vị chúng sinh nào mà không có đầy đủ trí huệ và tri kiến của chư Phật;
chỉ vì có các vọng tưởng, điên đảo và chấp trước nên họ không thể chứng đắc được
điều đó. Nếu họ diệt trừ được các vọng tưởng, thì nhất thiết trí (trí huệ phổ
quát), tự nhiên trí và vô ngại trí sẽ hiển hiện.”
Đồng thời, trong quyển 2, chúng ta cũng được biết rằng Đức
Phật giáo hóa chúng sinh ở “mọi nơi” trong khối đa vũ trụ bao la này:
“Trong
biển chúng sinh
Thân Phật hiện lên như một bóng hình phản chiếu;
Tùy theo sự sai biệt trong hiểu biết của họ
Mà họ thấy Đấng Dẫn Đường như thế ấy. . . .
Đức Phật, bằng mỗi một hóa thân của Ngài,
Giáo hóa ở mọi nơi,
Bao trùm toàn bộ pháp giới vũ trụ,
Vượt ngoài tầm của tư duy suy nghĩ.”
Do đó, Đức Phật không chỉ ở gần bên chúng ta — mà Ngài ở
ngay trong chính chúng ta. Tất cả chúng ta đều là Phật, chỉ là chúng ta chưa nhận
chân được điều đó mà thôi.
8- Kinh
Hoa Nghiêm / The
Flower Garland Sutra
Kinh Hoa Nghiêm còn được gọi là Flower Garland Sutra
(Kinh Tràng Hoa) bởi giáo lý của bộ kinh này chỉ ra rằng vạn vật trong vũ trụ đều
kết nối chặt chẽ và đan xen lẫn nhau, tựa như những bông hoa kết thành một
tràng hoa. Theo nghĩa này, không có một bông hoa "độc lập" nào có thể
tách rời khỏi những bông hoa khác. Mỗi một bông hoa đều chứa đựng toàn bộ tràng
hoa, và mỗi một chúng sinh đều chứa đựng toàn bộ vũ trụ.
Sự kết nối trùng trùng này cũng mở rộng đến cả thời gian,
nơi mà quá khứ, hiện tại và tương lai cùng đồng thời tồn tại. Vì vậy, mỗi một
khoảnh khắc đều là một sự vĩnh hằng, và mỗi một nơi chốn đều vừa ở đây lại vừa ở
kia. Trong Kinh Hoa Nghiêm, chúng ta tìm thấy câu trích dẫn sau đây:
Kinh Hoa Nghiêm (Avatamsaka Sutra) còn được gọi là Kinh Tràng Hoa, bởi giáo lý của kinh chỉ ra rằng mọi sự vật trong vũ trụ
đều liên kết và tương dung với nhau, giống như những đóa hoa kết thành một
tràng hoa. Theo nghĩa này, không có một đóa hoa nào có thể được xem là tồn tại
riêng biệt, tách rời khỏi những đóa hoa khác. Mỗi đóa hoa đều hàm chứa toàn bộ tràng hoa, và mỗi chúng sinh đều hàm chứa
toàn thể vũ trụ.
Sự tương liên này cũng mở rộng đến thời gian, trong đó quá khứ, hiện tại
và tương lai cùng hiện hữu đồng thời. Vì thế, mỗi khoảnh khắc là cả một sự vĩnh hằng, và mỗi nơi chốn vừa là nơi đây vừa
là nơi kia. Trong Kinh Hoa Nghiêm, chúng ta bắt gặp đoạn trích sau:
“Trong
một sát na, tại một nơi chốn, Ngài thấy vạn pháp một cách trọn vẹn; Quá khứ, hiện
tại và tương lai Ngài đều thấu suốt như một.”
Bộ kinh cũng giảng dạy rằng vạn vật không chỉ kết nối với nhau trong không gian, mà còn cả trong thời gian. Quá khứ, hiện tại và tương lai cùng đồng thời tồn tại, và mỗi một khoảnh khắc đều là một sự vĩnh hằng. Do đó, chúng ta có thể nói rằng Kinh Hoa Nghiêm là bộ kinh điển Phật giáo tối hậu vì nó chứa đựng các giáo lý về Như Thị (Chân như - Thusness), vốn là cốt tủy của Phật giáo./.
- If
you are interested in reading this vast, all-encompassing, amazingly
profound sutra, Thomas Cleary wrote the definitive English translation
(available from Shambala) at a whopping 1656 pages! Available on
Amazon>>
Đây chỉ là phần “tản mạn”
trong lời giới thiệu của biên tập viên cho loạt bài Buddha Weekly của
chúng tôi về đa vũ trụ. Một số tác giả/cộng tác viên đang viết về chủ đề
này để đăng trong các chuyên mục hằng tuần sắp tới.
SOPHIA
Chính
xác là cái “đang-là”, cái “như-thật”, cái bản tính ấy —
là sự tỉnh thức, nhận biết và tình thương;
là Bồ-đề tâm, không do tạo tác, không sinh, không diệt.
Một số người có thể gọi đó là Thượng đế (God), Ein
Sof,
hay Pháp thân (Dharmakāya).
Thật ra, đó chính là…
PRECISLEY THAT ISNESS THAT THUSNESS THAT IS CONCIOUS
AWARENESS AND LOVE, BODHICITTA UNCREATED, UNBORN NEVER DYING.Some may call it
God Ain Sou our, Dharmakaya, it really
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét