LÒNG TỐT, MINH BẠCH VÀ THÔNG HIỂU

Nguyên tác: Kindness, Clarity and Insight
Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 - Đức Thánh Thiện Tenzin Gyatso
Sửa đổi và cập nhật: Jeffrey Hopkins và Elizabeth Napper
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

LỜI TỰA

Nhà xuất bản Snow Lion Publications, hiện đang kỷ niệm 25 năm thành lập với tư cách là nhà xuất bản hàng đầu chuyên về sách về Tây Tạng và Phật giáo Tây Tạng, ra đời từ mong muốn phổ biến rộng rãi đến công chúng loạt bài giảng vô cùng hấp dẫn mà Đức Đạt Lai Lạt Ma đã thuyết trình tại Hoa Kỳ vào năm 1979 và 1981, và tại Canada vào năm 1980. Mặc dù Đức Đạt Lai Lạt Ma đã trốn khỏi Tây Tạng sang Ấn Độ trong một cuộc biểu tình công khai chống lại sự chiếm đóng của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1959, chính phủ Hoa Kỳ đã nhiều lần nhượng bộ trước áp lực của Trung Quốc và không cho phép ngài đến thăm đất nước này cho đến thời chính quyền Carter năm 1979.

Dưới sự thúc đẩy của Joel McCleary, phó trợ lý của Tổng thống Carter, và tôi tại một cuộc họp ở Nhà Trắng với các nhân viên chủ chốt của Hội đồng An ninh Quốc gia, chính quyền Carter (ngay từ khi thành lập đã quan tâm đến nhân quyền) chắc chắn đã nhận thấy các vấn đề nhân quyền liên quan và đồng ý cho phép chuyến thăm của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Mặc dù họ yêu cầu hoãn chuyến thăm sáu tháng, điều này hoàn toàn phù hợp với mong muốn của chúng tôi, vì Văn phòng Tây Tạng tại New York dưới sự lãnh đạo của Tenzin Tethong (sau này trở thành Thủ tướng của chính phủ Tây Tạng lưu vong có trụ sở tại Dharamsala, Ấn Độ) đã phải chuẩn bị kỹ lưỡng cho chuyến đi kéo dài bốn mươi chín ngày, diễn ra tại hai mươi bốn thành phố với sáu mươi bảy bài thuyết trình. Cuộc họp lập kế hoạch đầu tiên giữa McCleary, Tenzin Tethong và tôi bắt đầu tại văn phòng của McCleary trong Tòa nhà Văn phòng Điều hành vài ngày sau cuộc họp phê duyệt chuyến đi, và tiếp tục cho đến bữa trưa tại nhà hàng dưới Phòng Bầu dục trong Nhà Trắng. Ông McCleary và Phó trợ lý Tổng thống Tom Beard đã đặc biệt hiệu quả trong việc vượt qua nhiều trở ngại về thủ tục hành chính để Đức Đạt Lai Lạt Ma được chấp thuận thị thực cuối cùng, thiết lập các mối liên hệ ở Washington với những người bạn và đồng minh tương lai của Ngài như Nghị sĩ Charlie Ose, và sắp xếp an ninh cho toàn bộ chuyến đi của Đức Đạt Lai Lạt Ma, người khi đó vẫn còn tương đối ít được biết đến.

Đức Đạt Lai Lạt Ma đã thành lập một ủy ban để sắp xếp chi tiết chuyến thăm, tập trung vào nội dung các bài giảng và tránh mọi sự thổi phồng của giới truyền thông. Điều này có nghĩa là sự giới thiệu của Đức Đạt Lai Lạt Ma đến Hoa Kỳ dựa trên thông điệp về lòng từ bi, sự tập trung thiền định và sự quán chiếu thực tại, dẫn đến tựa đề của tuyển tập các bài giảng của Ngài trong cuốn sách này, "Lòng tốt, Minh Bạch và Thông Hiểu ".

Với phạm vi rộng lớn và thể hiện chiều sâu tri thức, các bài giảng của Ngài đã di chuyển từ Bờ Đông xuống miền Nam, Trung Tây, Bờ Tây, vùng Trung Tây phía Bắc, và lại trở về Bờ Đông. Những lời dạy này đã giới thiệu phạm vi ảnh hưởng của Đức Đạt Lai Lạt Ma và thông điệp của Ngài một cách năng động và súc tích đến thế giới nói tiếng Anh, bao gồm vô số chủ đề—sự cần thiết của lòng từ bi trong xã hội và thế giới, nhân quả của nghiệp, Tứ Diệu Đế, bản chất rạng rỡ của tâm trí, mục tiêu chung của các tôn giáo trên thế giới, thiền định, tánh không và vô ngã, nhị nguyên giới, và tâm trí bẩm sinh cơ bản của ánh sáng trong suốt mà tất cả các trường phái Phật giáo Tây Tạng đều hướng tới việc thể hiện. Mặc dù những người khác ở Tây Tạng đã đề cập rằng tất cả các giáo phái Phật giáo Tây Tạng đều có cùng quan điểm cơ bản, nhưng Đức Đạt Lai Lạt Ma là người đầu tiên giải thích chi tiết điều này, và bài luận tổng hợp xuất sắc của Ngài là chương cuối cùng trong cuốn sách này.

Năm 1979, những cuốn sách duy nhất của Đức Đạt Lai Lạt Ma bằng tiếng Anh, hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác ngoài tiếng Tây Tạng, là cuốn tự truyện "Đất nước tôi và dân tộc tôi" và "Phật giáo Tây Tạng và chìa khóa đến con đường Trung đạo". Tại Ithaca, New York, và sau đó ở Toronto, những người sáng lập trẻ tuổi, lý tưởng, đầy lòng từ bi nhưng gần như không có tiền của Nhà xuất bản Snow Lion đã đến gặp Đức Đạt Lai Lạt Ma để xin lời khuyên về cách truyền đạt chiều rộng và chiều sâu của Phật giáo Tây Tạng đến thế giới nói tiếng Anh. Đức Đạt Lai Lạt Ma nhanh chóng bày tỏ sự nhiệt tình của mình đối với một nhà xuất bản có thể phục vụ hai đối tượng độc giả. Theo lời của Ngài (được ghi lại trong buổi tiếp kiến đó):

Về cơ bản, cần có hai loại sách chính: một loại chủ yếu dành cho việc nghiên cứu của các học giả và những người hành nghề có tư duy hàn lâm, và một loại khác chủ yếu dành cho những người hành nghề không quá quan tâm đến triết học sâu xa. Hai loại sách cơ bản này về bản chất là giống nhau, nhưng có cách tiếp cận hơi khác nhau. Một loại chi tiết hơn, trong khi loại kia cô đọng hơn. Nếu bạn có thể cung cấp cả hai loại này, điều đó sẽ rất tuyệt vời.

Nhà xuất bản Snow Lion đã thành công rực rỡ trên cả hai phương diện này, cung cấp một lượng lớn văn bản đa dạng cho độc giả ngày càng tăng trên khắp thế giới, nơi mà sự quan tâm đến Phật giáo Tây Tạng đã lan rộng. Mặc dù nhiều nhà xuất bản đã xuất bản sách về Tây Tạng và Phật giáo Tây Tạng, nhưng Snow Lion vẫn luôn là nhà xuất bản duy nhất chuyên xuất bản trong lĩnh vực này, duy trì gần như toàn bộ danh mục hơn hai trăm đầu sách của mình trong suốt hai mươi lăm năm qua. Do đó, sự tin tưởng lớn lao khi cho phép một công ty ít tên tuổi, thiếu kinh phí và thiếu kinh nghiệm như vậy xuất bản cuốn sách quan trọng đầu tiên về giáo lý của ông ở phương Tây đã mang lại kết quả tốt đẹp.

Ngoài ra, Đức Thánh Thiện còn khuyên những người sáng lập Snow Lion nên giữ thái độ trung lập và không thiên vị trong các hoạt động của mình, đồng thời xuất bản những nội dung có giá trị từ tất cả các trường phái Phật giáo Tây Tạng và từ Bön, tôn giáo tiền Phật giáo của Tây Tạng. Theo lời khuyên của Đức Thánh thượng, Snow Lion đã đạt được thành công đáng kể trong việc trở thành một diễn đàn cho tất cả các truyền thống tâm linh vĩ đại của Tây Tạng.

Tất cả bắt đầu với cuốn sách này, Lòng tốt, Minh bạch và Thông hiểu, cuốn sách đầu tiên về những lời dạy của Đức Đạt Lai Lạt Ma trong thế giới nói tiếng Anh. Là nền tảng cho thông điệp của Ngài, cuốn sách này nay được tái bản nhân dịp kỷ niệm 25 năm. Với cuốn sách này làm hình mẫu, rất nhiều tác giả đã được truyền cảm hứng để chuyển những lời dạy bằng miệng của Ngài thành sách; có lẽ Đức Đạt Lai Lạt Ma đã truyền cảm hứng cho nhiều tác giả hợp tác với Ngài trong các ấn phẩm hơn bất kỳ người nào khác trên thế giới, những nỗ lực hợp tác này hiện đã cho ra đời hơn 60 cuốn sách.

Cuốn sách "Lòng tốt, Minh bạch và Thông hiểu" được đúc kết từ các chuyến thuyết giảng của Đức Đạt Lai Lạt Ma tại Hoa Kỳ vào năm 1979 và 1981, và tại Canada năm 1980. Ngài đã thuyết giảng tại nhiều trường đại học, cao đẳng, các cuộc gặp gỡ liên tôn giáo, trung tâm Phật giáo và các cuộc họp công cộng, dần dần giải thích thông điệp của mình về sự cần thiết của lòng tốt, lòng từ bi, sự tập trung và cái nhìn sâu sắc trong thế giới. Với vai trò là người phiên dịch, tôi liên tục kinh ngạc và xúc động trước sự liên quan mật thiết đến cá nhân mà thông điệp của Ngài mang lại, tính thực tiễn và khả năng ứng dụng của nó, bởi vì như Ngài nói, xã hội loài người bắt đầu từ con người và cụ thể là khả năng nhận ra ở người khác những khát vọng chung về hạnh phúc. Lời kêu gọi hướng đến trái tim thông qua trí tuệ, sử dụng lý trí và giác quan để kiềm chế tính ích kỷ và tạo ra lòng vị tha sâu sắc dựa trên trí tuệ.

Mặc dù những lời dạy trong cuốn sách này là kết quả của ba chuyến đi đầu tiên của Đức Đạt Lai Lạt Ma đến Bắc Mỹ, nhưng chúng bao hàm và gói gọn một cách súc tích và rõ ràng tất cả các chủ đề mà ngài đã nhiều lần đề cập đến một cách hùng hồn trong các chuyến diễn thuyết sau đó – nội dung cốt lõi của Phật giáo Tây Tạng. Người đọc cuốn sách duy nhất này, dù không đồ sộ, sẽ được chuẩn bị tốt để hiểu tất cả các cuốn sách tiếp theo của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Được dịch sang mười hai ngôn ngữ, bao gồm cả tiếng Tây Tạng, cuốn sách vẫn giữ nguyên thông điệp cốt lõi của vị lãnh đạo vĩ đại của thế giới này.

Cuốn sách trình bày những giáo lý Phật giáo cơ bản – cách phát triển sự minh mẫn hữu ích trong mọi lĩnh vực của cuộc sống và cách thấu hiểu vượt lên trên vẻ bề ngoài để nắm bắt bản chất sâu xa của cả con người và các hiện tượng khác, từ đó dung hòa mâu thuẫn giữa vẻ bề ngoài và thực tại. Thông điệp của tác giả là niềm hy vọng, cả về tiềm năng chuyển hóa cá nhân và xã hội lẫn tiềm năng của tinh thần con người.

Tập trung vào những thái độ Phật giáo cơ bản nằm ở cốt lõi quan điểm của Đức Đạt Lai Lạt Ma, hai mươi chương được sắp xếp một cách có chủ ý theo trình tự phát triển để cho phép người đọc có được kiến thức nền cần thiết để hiểu được những chủ đề phức tạp hơn ở các phần sau. Do đó, những lời dạy trong cuốn sách này, xét một cách tổng thể, cung cấp một bản đồ về văn hóa tâm linh Tây Tạng.

Hoàn Cảnh Chính Trị

Đức Đạt Lai Lạt Ma đã chỉ đạo việc tái thiết các thể chế văn hóa Tây Tạng bên ngoài Tây Tạng, tại Ấn Độ và Nepal. Ngài cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo tôn giáo và chính trị trên thế giới hãy nhìn xa hơn những lợi ích hẹp hòi để hướng đến lợi ích chung, đồng thời chủ trương quan tâm đến nhu cầu cơ bản của xã hội bất kể tôn giáo hay chính trị – đó là lòng nhân ái. Nhưng khi chính phủ Cộng sản Trung Quốc ở Bắc Kinh nghe tin Đức Đạt Lai Lạt Ma được mời đến thăm một quốc gia, họ lập tức phản đối, và đôi khi chính phủ đó cảm thấy chuyến thăm của ngài gây bất tiện, hoặc thu nhỏ quy mô chuyến thăm, hoặc biến nó thành vấn đề “cá nhân”. Họ sợ điều gì? Đức Đạt Lai Lạt Ma không có quân đội, không có áp lực kinh tế, không có quân bài chính trị nào để sử dụng. Ngài chủ trương bất bạo động và lòng từ bi.

Năm 1978, chính phủ Cộng sản Trung Quốc ở Bắc Kinh đề nghị đàm phán ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào nếu Đức Đạt Lai Lạt Ma không đề cập đến vấn đề độc lập. Ngài đã đồng ý với điều kiện này, nhưng phản ứng của họ trong gần ba thập kỷ qua là từ chối tham gia vào các cuộc đàm phán thực chất. Họ sợ điều gì?

Sức mạnh của Ngài đến từ một cuộc sống có đạo đức, từ sức mạnh của sự thật. Bằng tiếng Tây Tạng, ông nói với một phạm vi, chiều sâu, nguồn cảm hứng, sự hài hước và chân thành, truyền cảm hứng cho sự thấu hiểu và thúc đẩy sự tận tâm vì hạnh phúc của người khác. Tôi thường ước rằng cả thế giới có thể nghe được điều kỳ diệu này bằng chính ngôn ngữ của Ngài.

Tên đầy đủ của Ngài là rJe btsun ’jam dpal ngag dbang blo bzang ye shes bstan ’dzin rgya mtsho srid gsum dbang bsgyur mtshungs pa med pa’i sde dpal bzang po, dịch sang tiếng Anh từng âm tiết là “Lãnh đạo-Sự thánh thiện-Sự dịu dàng-Danh tiếng-Lời nói-Quyền năng-Tâm trí-Lòng tốt-Nguyên thủy-Trí tuệ-Giảng dạy-Nắm giữ-Sự bao la-Đại dương-Hiện hữu-Bộ ba-Kiểm soát-Vô song-Vinh quang-Chính trực.” Nhiều năm trước, tôi đã viết một bài thơ về tên của Ngài và tôi muốn chia sẻ với các bạn:

Vị lãnh đạo thế giới được công nhận về sự thánh thiện đích thực,
Sự dịu dàng được thể hiện qua danh tiếng đầy sức thuyết phục,
Lời nói từ bi lan tỏa khắp hành tinh trong phạm vi cai trị của Ngài,
Tâm trí hướng đến nỗ lực vị tha, bao trùm mọi người bằng lòng tốt,
Nguyên thủy trong chiều sâu và phạm vi của trí tuệ uyên thâm,
Giáo lý bao trùm mọi hiện tượng,
Sự bao la của những hành động yêu thương lan tỏa khắp đại dương cuộc sống,
Lòng thương xót được thể hiện trong tam giác khổ đau,
Kiểm soát sự bất trị bằng lòng tốt vô song,
Vinh quang trong những nỗ lực được niêm phong trong sự chính trực tuyệt đối,
Cầu mong vị thầy của thế giới, mang trong mình lòng từ bi
Và trí tuệ bất diệt, sẽ thấy mọi trở ngại tan biến.

Nguyên tác:

Leader of the world recognized for true holiness,
Gentleness personified in persuasive renown,
Speech of compassion pervading the planet in its dominion,
Mind of altruistic endeavor reaching all in its goodness,
Primordial in the depth and range of profound wisdom,
Teaching encompassing all phenomena in its hold,
Vastness of love’s deeds rippling throughout life’s ocean,
Being so merciful displayed in suffering’s triad,
Controlling the unruly through kindness unparalleled,
Glory in forms of endeavor sealed in total integrity,
May the teacher of the world, bearing compassion
And wisdom indissoluble, see all obstacles dissolve.

 

Jeffrey Hopkins
Professor Emeritus of Tibetan Studies
University of Virginia