HIẾU THẢO CHÍNH LÀ TU DƯỠNG TÂM LINH

Filial Piety as Spiritual Cultivation

National Headquarters  September 13, 2019 | 

Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

Chúng ta hãy trân trọng, biết ơn và báo đáp tình yêu thương của cha mẹ. Hiếu thảo trên thực tế là điều mang lại quả báo tốt đẹp nhất trong cuộc đời.

Pháp Sư Cheng Yen

 

Hiếu đạo – đức hạnh tôn kính và phụng dưỡng cha mẹ – là một nguyên tắc đạo đức quan trọng trong Phật giáo. Pháp sư Cheng Yen thường lấy đây làm chủ đề trung tâm trong các bài giảng của bà, chỉ ra rằng hiếu thảo là một phần không thể tách rời của quá trình tu tập tâm linh.

Có biết bao điều để chúng ta tri ân nếu quán chiếu về những hy sinh của cha mẹ trong quá trình nuôi nấng ta khôn lớn trưởng thành. Trước hết, chúng ta nên trân quý sự vị tha của người mẹ, sự cam lòng chịu đựng những nỗi nhọc nhằn trong thai kỳ; sự đau đớn của mẹ lúc vượt cạn – nỗi đau xé ruột gan ấy lập tức tan biến ngay khi nhìn thấy gương mặt ta; và việc mẹ luôn đặt sự bình an, hạnh phúc của ta lên trên bản thân mình, ngay cả khi mẹ đã về già.

Trên thực tế, tình yêu thương vô điều kiện và không ngừng nghỉ của cả cha lẫn mẹ chính là biểu hiện của lòng đại bi; ân đức của họ sâu dày đến mức khó lòng báo đáp, như Đức Phật đã giảng giải cho các môn đồ từ hàng ngàn năm trước:

Ta bảo các con, này các tỳ-kheo, có hai hạng người không dễ gì báo đáp. Hai hạng người đó là ai? Là mẹ và cha. Dù cho các con có cõng mẹ trên một vai, cõng cha trên vai còn lại suốt 100 năm, và chăm sóc hai người bằng cách thoa dầu, đấm bóp, tắm rửa, lau chùi tay chân cho họ, và ngay cả khi họ có đại tiểu tiện ngay trên vai các con đi chăng nữa, thì bằng cách đó, các con vẫn chưa thể đền đáp hay báo hiếu xong cho cha mẹ mình. Dù cho các con có đưa cha mẹ lên ngôi vị thống trị tối cao khắp vùng đất bao la này, nơi tràn ngập bảy thứ trân bảo, thì bằng cách đó, các con vẫn chưa thể đền đáp hay báo hiếu xong cho cha mẹ. Vì sao lại như vậy? Vì cha mẹ đã làm rất nhiều điều cho con cái. Họ chăm sóc, nuôi dưỡng và đưa con cái vào cuộc đời này.

Kinh Tri Ân (Kataññu Sutta) [Tăng Chi Bộ Kinh]

Hiếu thảo như một cách để báo đáp ân đức sâu dày của cha mẹ mới chỉ là điểm khởi đầu cho những gì bao hàm trong pháp môn tu tập tâm linh này. Nếu chúng ta xét đến giáo lý luân hồi của đạo Phật ( doctrine of rebirth,), thì mỗi một chúng sanh hữu tình đều có thể từng là cha hay là mẹ của chúng ta trong một tiền kiếp:

“Vòng luân hồi là vô thủy (không thể tìm thấy điểm bắt đầu). Một điểm khởi đầu là không thể thấy biết được, khi những chúng sinh bị màn vô minh che lấp, bị sợi dây ái dục trói buộc, cứ mãi luân hồi và trôi lăn (beings hindered by ignorance and fettered by craving ). Thật không dễ gì tìm được một chúng sanh trong quá khứ chưa từng một lần làm mẹ của các con... Thật không dễ gì tìm được một chúng sanh chưa từng làm cha […].”

Kinh Mata [Tương Ưng Bộ]

Vì vậy, lòng hiếu thảo của chúng ta đối với cha mẹ cần phải mở rộng để ôm trọn tất cả chúng sinh; nhờ đó, tâm từ bi của chúng ta sẽ tăng trưởng đến vô biên.

Hãy biết ơn cha mẹ và tất cả chúng sinh mỗi ngày. Trong mọi việc bạn làm, đừng bao giờ khiến họ phải thất vọng.

Pháp Sư Cheng Yen

Thực hành lòng hiếu thảo cũng là một cách để tạo thiện nghiệp và tích lũy phước báu, như Pháp Sư Cheng Yen đã giảng dạy qua bài kinh sau đây về lời chỉ dạy của Đức Phật dành cho một người con tuy hiếu thảo nhưng nghèo khó.

Vào thời Đức Phật, có một chàng trai nghèo không có ruộng đất cũng chẳng có tiền bạc, nhưng lại phải chăm sóc cha mẹ đã già yếu và bệnh tật. Anh dành toàn bộ thời gian của mình để phụng dưỡng cha mẹ và đi xin thức ăn để nuôi sống họ. Nghe tin Đức Phật đang thuyết pháp về việc tu tập tâm linh và bố thí từ thiện, [suy ngẫm] về hướng đi của cuộc đời mình, anh đã đến gặp Đức Phật để cầu xin sự chỉ dạy.

Đảnh lễ một cách tôn kính, chàng trai thưa với Đức Phật về hoàn cảnh tiến thoái lưỡng nan của mình: "Toàn bộ thời gian của con đều dành để chăm sóc cha mẹ. Cha mẹ con vừa yếu lại vừa bệnh, và con cần phải đảm bảo cho họ có đủ cái ăn. Bạch Đức Phật, con không có thời gian để tu tập tâm linh, cũng không có phương tiện để bố thí, vậy làm sao con có thể tạo ra phước báu khi trong tay không có gì để cho đi?"

Nghe thấy hoàn cảnh ngặt nghèo của anh, Đức Phật đã an ủi: "Con đã và đang tạo ra phước báu rồi đó!" Chàng trai trẻ, người vốn đang phải phụ thuộc vào lòng hảo tâm của người khác để nuôi sống cha mẹ, tỏ ra bối rối. Anh hoài nghi hỏi lại: "Làm sao có thể như vậy được ạ? Con thậm chí còn không thể làm việc để nuôi dưỡng cha mẹ. Con đã và đang nuôi sống họ bằng việc đi ăn xin mà."

Đức Phật giải thích: “Ngoài việc khất thực, con dành trọn thời gian bên cha mẹ, chăm sóc họ bằng sự kính trọng và yêu thương: đây, tự thân nó, đã là một hình thức tu hành. Không giống như một số người có thể bỏ rơi cha mẹ trong tình cảnh như vậy, con không bỏ rơi họ. Con đang tích lũy công đức. Ngoài ra, bằng việc khất thực để nuôi cha mẹ, con đã cho họ thấy hiếu đạo là gì. Con đã khơi gợi lòng trắc ẩn của họ và cho họ cơ hội để cúng dường. Khi khất thực, con cũng tạo thiện duyên với mọi người.”

Vì vậy,” Đức Phật thuyết phục chàng trai thêm, “khi con cho mọi người thấy cách con thực hành hạnh hiếu, vốn là con đường tu tập của con, con đang tạo ra phước báu to lớn cho các đời sau. Đó là lý do tại sao trong các kiếp tương lai, con không chỉ giàu có, mà còn có phương tiện để giúp đỡ người khác và làm việc từ thiện. Nếu con chăm sóc những người có hoàn cảnh khó khăn theo cách con đang chăm sóc cha mẹ mình bây giờ, con sẽ có thể giúp đỡ được nhiều người hơn nữa. Đó chính là đang bước đi trên Con đường Bồ Tát, con đường dẫn đến một tương lai tươi sáng. Ngay bây giờ, con đang lát viên gạch đầu tiên cho Con đường Bồ Tát (Bodhisattva Path) của mình bằng chính lòng hiếu thảo của con.”

Chàng trai trẻ vô cùng hạnh phúc khi biết rằng mình đã và đang tu tập, đang tạo ra phước báu. Cuối cùng anh đã hiểu rằng ngay cả việc xin thức ăn cũng có thể mang lại niềm vui cho người khác và cho họ một cơ hội để bố thí. Anh cảm thấy được an ủi khi biết điều này; được khích lệ để tiếp tục phụng dưỡng cha mẹ, anh sẽ tiếp tục đi xin thức ăn với lòng tôn kính như anh đã từng làm trước đây.

Nếu chúng ta muốn tu hành tâm linh, chúng ta cần phải thực hành lòng hiếu thảo đối với cha mẹ mình. Bằng cách đó, chúng ta phát triển lòng tôn kính đối với tất cả mọi người, điều vốn cốt lõi cho việc tu tập. Khi có của cải hoặc sức lực để giúp đỡ những người gặp khó khăn, chúng ta hãy nỗ lực chăm sóc họ bằng chính sự tôn kính mà chúng ta dành cho cha mẹ mình. Đây chính là cách một người bước đi trên Con đường Bồ Tát.

Về cốt lõi, Pháp Sư Cheng Yen muốn chúng ta hiểu rằng hiếu đạo chính là “nền tảng của đạo làm người” và là biểu hiện của “bản tính lương thiện nguyên thủy của con người”. Tác động tích cực của nó sẽ lan tỏa rộng khắp đến cộng đồng, toàn xã hội và toàn thế giới.

Làm sao để chúng ta có thể báo đáp công ơn của cha mẹ? Bằng cách thấu hiểu tâm tư cùng kỳ vọng của cha mẹ, từ đó biết trân trọng chính bản thân mình và sống một cuộc đời có tự trọng./.

 

https://tzuchi.us/blog/filial-piety-as-spiritual-cultivation