Trích dẫn về Quy Y

Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma
Chuyển ngữ: Tuệ Uyển

***

Bây giờ, chúng ta hãy cùng nhau đọc lại ba kệ tụng này, lập lại ba lần:

Với nguyện ước giải thoát tất cả chúng sanh
Con sẽ luôn luôn quy y
Trong Phật, Pháp và Tăng
Cho đến khi đạt Giác Ngộ tròn vẹn.

Đầy nhiệt tình bởi tuệ trí và bi mẫn,
Hôm nay trong sự hiện diện của Đức Phật
Con phát tâm bồ đề
Vì lợi ích của tất cả chúng sanh.

Cho đến khi không gian còn hiện hữu,
Cho đến khi chúng sanh còn hiện diện,
Cho đến lúc ấy con cũng nguyện sẽ tồn tại
Để xua tan khổ não của thế gian[10].

Trực tiếp trên việc phát sinh tinh thần Giác Ngộ trong cách này, Tịch Thiên nói:

Hôm nay cuộc sống của con có ý nghĩa.
Đạt được sự hiện hữu của con người.
Con bây giờ được sinh ra trong gia đình của chư Phật.
Con đã trở thành một đứa con của chư Phật[11].

Và ngài thêm:

Từ bây giờ trở đi con chỉ thực hiện những hành vi
Phù hợp với gia đình này.
Không bao giờ làm hổ thẹn hay ô nhiễm
Dòng truyền thừa tinh khiết và tôn quý này.

***

Quy Y Và Tái Khẳng Định Động Cơ Của Chúng Ta

Tiếp theo, chúng ta cần thẩm tra những thể trạng của tâm thức chúng ta, và từ một thể trạng tích cực đặc thù của tâm thức, phát tâm quy y mạnh mẽ tức là theo phương hướng an toàn và tái khẳng định mục tiêu tâm giác ngộ của chúng ta. Hãy nghĩ, "Tôi nguyện theo một phương hướng mạnh mẽ an toàn trong đời sống của tôi, với sự quy y. Tôi dâng hiến trái tim tôi cho mục tiêu của tâm giác ngộ, để được Giác Ngộ, để hổ trợ tất cả chúng sanh, và tôi sẽ thực tập điều này để xây dựng nên một năng lực tích cực mạnh mẽ để đạt đến mục tiêu ấy."

Vì thật hữu ích để có một loại hổ trợ trực quan, chúng ta quán tưởng những đối tượng của quy y, chúng có thể là một lãnh vực tế nhị, phong phú (hình tướng tam bảo), hay chỉ đơn giản là một hình tượng của Đức Phật, và hãy tưởng tượng rằng chúng ta đang tiếp nhận những làn sóng truyền cảm hứng từ các ngài. Một sự hổ trợ trực quan được thực hiện để tiếp nhận những sự truyền cảm hứng hổ trợ sinh động để tạo nên một cảm giác mạnh mẽ.

Sự quy y hay phương hướng an toàn thật sự là biểu thị bằng sự chấm dứt thật sự (diệt đế) và con đường thật sự của tâm thức (đạo đế) trên sự tương tục tinh thần của các tôn giả, các bậc thực chứng cao độ. Cho dù chúng ta có thể quán tưởng một cách rõ ràng hay không lãnh vực phong phú của tâm, thì chúng ta cũng giữ trong tâm những gì là các thứ chính cung cấp một sự quy y hay phương hướng an toàn trong đời sống: sự chấm dứt thật sự, và con đường thật sự của tâm thức (diệt đế và đạo đế). Chúng ta có thể quán tưởng nhiều lãnh vực phong phú cho việc xây dựng nên phước đức (năng lực tích cực), nhưng vấn đề chính là để có một cảm nhận thật mạnh mẽ về việc có một phương hướng an toàn (sự quy y) đang diễn tiến; không chỉ nói bằng từ ngữ, mà có một sự tự tin mạnh mẽ trong những gì là lẽ thật. Những sự kiện mà trong Ba Ngôi Tôn Quý biểu thị phương hướng an toàn nhất trong đời sống và chúng ta hoàn toàn hướng tới để tiếp tục đi tới phương hướng ấy.

Ở Tây Tạng, chúng ta đi theo một sự phối hợp của Tiểu Thừa, Đại Thừa Hiển Giáo, và Mật Giáo. Trong dạng thức của Mật thừa, khi chúng ta chọn phương hướng an toàn (quy y), chúng ta cần nghĩ rằng chúng ta cũng tiếp nhận toàn bộ những sự truyền lực từ những đối tượng của phương hướng an toàn (Ba Ngôi Tôn Quý). Đó là tại sao chúng ta bắt đầu nghi thức quy y với: "Tôi quy y với lạt ma, với đạo sư." Đây là bởi vì chúng ta tưởng tượng chúng ta đang tiếp nhận sự truyền năng lực từ các ngài.

Các vị thầy tâm linh của chúng ta là những vị thật sự nắm tay ta, ôm ấp ta, và dẫn chúng ta trên con đường trong phương hướng an toàn và vững vàng được biểu thị bằng Ba Ngôi Tôn Quý. Cho nên, chúng ta bắt đầu với vị thầy tâm linh với ngài chúng ta thật sự có một mối liên hệ cá nhân và ngài chỉ cho chúng ta phương hướng an toàn của quy y, và sau đó quy y với Phật, Pháp, và Tăng. Rồi thì để phân biệt sự thực hành của chúng ta như Đại Thừa, chúng ta tái khẳng định mục tiêu của tâm giác ngộ.

***

Giải thích về "Quả quy y" (Fruition Refuge)

Trong giáo lý Phật giáo, đặc biệt là theo quan điểm của bộ luận này, quy y thường được chia thành hai giai đoạn: Nhân quy y và Quả quy y.

1. Nhân quy y (Causal Refuge):

• Là việc chúng ta nương tựa vào Phật, Pháp, Tăng bên ngoài.

• Chúng ta coi đức Phật là người thầy, Pháp là con đường, và Tăng đoàn là những người bạn đồng hành.

• Đây là "Nhân" vì nó là phương tiện, là bước chuẩn bị để ta tu tập.

2. Quả quy y (Fruition Refuge):

• Đây là sự quy y vào Phật tính (Buddha-nature) sẵn có bên trong chính mình.

• Thay vì tìm kiếm sự cứu độ từ bên ngoài, "Quả quy y" là trạng thái khi bạn đã thực chứng được bản thể thanh tịnh của tâm mình. Lúc này, bạn chính là Phật, tâm bạn chính là Pháp, và sự thanh tịnh của bạn chính là Tăng.

• Mục tiêu cuối cùng: Chúng ta tu tập không phải để trở thành một cái gì đó khác biệt, mà là để hiển lộ "Quả" đã có sẵn từ lâu nhưng bị che lấp bởi mây mù phiền não.

Dưới đây là sự khác biệt chi tiết:

1. Quy y thông thường (Ordinary Refuge)

Đây là cấp độ dành cho Phàm phu tăng (những người chưa trực chứng tánh Không).

• Đối tượng nương tựa: Chúng ta hướng ra bên ngoài để tìm sự dẫn dắt từ hình tướng của Phật (đức Phật lịch sử), Pháp (kinh điển, lời dạy) và Tăng (cộng đồng tu hành).

• Động cơ: Xuất phát từ niềm tin và nguyện vọng mãnh liệt muốn làm điều thiện, tránh điều ác và thoát khỏi khổ đau.

• Đặc điểm: * Vẫn còn bị chi phối bởi các phiền não (defilements) và nhị nguyên (phân biệt mình và người, mê và ngộ).

• Sự quy y này mang tính chất "hình thức" và "phương tiện" để giúp hành giả không bị lạc lối trên con đường đạo.

• Tăng đoàn ở đây đóng vai trò là những người đồng hành (spiritual friends) hỗ trợ lẫn nhau.

2. Quy y của bậc chứng ngộ (Realized Refuge)

Đây là cấp độ của các bậc Thánh tăng (như các vị Bồ Tát từ sơ địa trở lên).

• Đối tượng nương tựa: Không còn chỉ là hình tướng bên ngoài, mà là Sự thật tuyệt đối. Họ quy y vào bản chất thực tại mà họ đã trực tiếp chứng ngộ.

• Đặc điểm:

• Trực chứng chân lý: Họ không còn hiểu về giáo lý qua sách vở hay suy luận mà bằng trải nghiệm trực tiếp về Tánh Không hoặc Phật tính.

• Không còn thối chuyển: Vì đã thấy được bản chất thật của vạn vật, sự quy y của họ là tự thân và bền vững, không bị ảnh hưởng bởi các tác động bên ngoài hay phiền não vi tế.

• Quy y tuyệt đối: Ở cấp độ cao nhất, Phật, Pháp và Tăng hòa nhập làm một trong trạng thái chứng ngộ.

Điểm cốt lõi: Trong lễ quy y, dù chúng ta là phàm phu, chúng ta vẫn thực hiện nghi thức giống như các bậc Thánh. Điều này tạo nên một sợi dây liên kết: chúng ta nương tựa vào Tăng đoàn (bạn đồng tu) để một ngày nào đó chính chúng ta cũng đạt được sự chứng ngộ như các bậc Thánh tăng.

Tuy nhiên, họ có những nguyện vọng mãnh liệt hướng tới việc thiện. Tăng đoàn của những chúng sinh bình thường (Phàm phu tăng) bao gồm cả những người cư sĩ tại gia và những người đã thọ giới xuất gia. Chúng ta hoàn toàn có thể bước đi trên con đường Phật quả mà không cần xuất gia, bằng cách quy y và thọ nhận bất kỳ cấp độ giới luật nào.

Trong lễ quy y, một người sẽ quy y Tam Bảo — đây là hình thức quy y thông thường, nhưng cũng là điều mà các bậc Thánh tăng thực hiện. Trong buổi lễ này, không có sự phân biệt đối xử giữa những người cùng quy y; khi đó, Tăng đoàn được tạo nên từ những người bạn, những người đồng hành, những người giúp đỡ chúng ta trên con đường tu học và đảm bảo rằng chúng ta không bị lầm đường lạc lối.

Đoạn này đang dẫn dắt vào nguồn gốc của Tam Bảo. Trong triết học của bộ luận này, câu trả lời thường là: Tam Bảo bắt nguồn từ Phật tánh (Sugatagarbha). Chính vì chúng ta có sẵn mầm mống Phật quả bên trong nên Tam Bảo mới có thể xuất hiện và chúng ta mới có thể đạt được sự giải thoát.